Vahram Atanesyan: Hazarda Azerbaycan İran İHA savaşı mı

Ilham Aliyev’in Lankaran ziyaretinden bir gün sonra İran’ın Hazar Denizi hava sahasında insansız hava araçlarıyla (İHA) askeri tatbikat başlatması dikkat çekti. Bu gelişme bir tesadüf mü?

26 Şubat’ta İran, Azerbaycan sınırına yakın Hazar Denizi hava sahasını kapattı. Tahran yönetimi yayımladığı bir NOTAM (havacılara bildiri) ile, ülke yüzeyinden 10 bin feet yüksekliğe kadar İHA tatbikatları yapılacağını duyurdu. İran tatbikatların sona erdiğini ilan edene kadar söz konusu bölgede uçuşlara izin verilmeyecek.

Bölgede artan gerilim dikkate alındığında, İsrail’in ya da United States’in — hatta her ikisinin birlikte — İran’ın nükleer tesislerine ve diğer “meşru hedeflere” yönelik füze saldırıları düzenleyebileceği yönündeki ihtimaller konuşulurken, Tahran’ın önleyici tedbirler alması şaşırtıcı değil. Nitekim İran daha önce Hürmüz Boğazı’nda deniz tatbikatları gerçekleştirmiş ve resmî açıklamalara göre “ileri teknolojiye sahip” bir füze denemesi yapmıştı.

Son günlerde Batı basınında İran’ın Çin’den gelişmiş elektronik harp sistemleri temin ettiği; daha önce ise Rusya’dan hava savunma sistemleri ve yeni nesil savaş uçakları aldığı yönünde haberler yer aldı. Bu bilgilerin tümü teyit edilmiş olmasa da, en azından kısmen gerçeği yansıttığı değerlendiriliyor. Politico’nun aktardığına göre bazı Amerikalı askeri uzmanlar, İran’ın bugün ABD için geçen yılın haziran ayına kıyasla daha ciddi bir tehdit oluşturduğunu düşünüyor.

Geçen yıl yaşanan 12 günlük savaş sırasında ve sonrasında bazı İranlı siyasetçiler ve uzmanlar, İsrail’in “Azerbaycan topraklarını sıçrama tahtası olarak kullandığını” iddia etmişti. Resmî Tahran bu iddiaları daha sonra yalanladı; ancak bölgesel siyasette meseleler her zaman net çizgilerle ayrılmıyor.

Hazar Denizi’nde, Azerbaycan sınırına yakın hava sahasında İHA’larla askeri tatbikat yapılması, Tahran’ın kuzey yönünden gelebilecek olası tehditleri ciddiye aldığını ve buna karşı hazırlık yaptığını gösteriyor. Tatbikatlarda hangi kapasitede ve hangi özelliklere sahip İHA’ların kullanıldığına dair kamuoyuna açık bilgi bulunmuyor. Ancak İran’ın, kuzeyden gelebilecek saldırı dronları ve füzelerine karşı elektronik karıştırma ve bastırma sistemlerini test ediyor olması muhtemel.

25 Şubat’ta, işgal altındaki Martuni ve Askeran’a gitmeden önce Aliyev’in Lankaran’da bir el sanatları okulu açması da dikkat çekici bir zamanlamaya işaret ediyor. İran’ın uçuşlara kapattığını duyurduğu koordinatlar, İHA tatbikatlarının Azerbaycan kıyısındaki Neftçala, Celilabad, Yardımlı ve Lankaran bölgelerine yakın Hazar kesimini kapsadığını gösteriyor.

Aliyev’in Lankaran ziyareti ile İran’ın düzenlediği İHA tatbikatları arasında doğrudan bir bağlantı olup olmadığını kesin olarak söylemek zor. Ancak zamanlama, bu gelişmenin yalnızca basit bir tesadüf olmayabileceği ihtimalini de akla getiriyor.