Fuad Gahramanlı: Azerbaycan Büyükelçisine ABD’de Ne Mesaj Verildi?

Dün, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Demokrasi, İnsan Hakları ve Çalışma İşlerinden Sorumlu Yardımcısı Riley Barnes, Azerbaycan’ın Washington Büyükelçisi Hazar İbrahim ile bir araya geldi. Görüşmenin detaylarına dair resmi bir açıklama yapılmasa da, büyükelçinin bizzat demokrasi ve insan haklarından sorumlu bir yetkiliyle görüşmesi, ele alınan konular hakkında güçlü ipuçları veriyor.

Görüşmenin Arka Planı ve Analizi

• Önceliklerin Değişimi: Trump yönetimiyle birlikte ABD dış politikasında demokrasi ve insan haklarının eski önceliğini yitirdiği bir gerçek. Ancak bu, konunun tamamen kapandığı anlamına gelmiyor. Günümüzde bu başlıklar, daha çok ABD’nin güvenlik ve küresel liderlik çıkarları gerektirdiğinde gündeme getiriliyor.

• Zamanlama ve Jeopolitik Bağlam: İran ile gerilimin en sıcak olduğu bir dönemde Azerbaycan Büyükelçisinin Dışişleri Bakanlığına çağrılarak demokrasi üzerine bir görüşme yapılması sürpriz olarak değerlendiriliyor. Bu durum, Bakü yönetimi için de beklenmedik bir gelişme olabilir.

• Rejim Propagandası: İlham Aliyev’in Trump’a yakınlaşma çabaları sonrası, Azerbaycan içindeki baskılara Washington’un göz yumacağına dair gayriresmi bir güvence alındığı izlenimi yaratılmaya çalışılıyordu. Bu görüşme, söz konusu propagandanın asılsız olduğunu göstermesi açısından önemlidir.

Muhalefet Liderinin Hapsiyle Bir Bağlantısı Var mı?

Evet, metne göre bu görüşmenin temel taşlarından biri de iç siyasetteki baskılardır:

• Ali Kerimli ve Artan Baskılar: ABD tarafı, son dönemde muhalefet lideri Ali Kerimli’nin tutuklanmasıyla daha da şiddetlenen baskıların sınırları aşmasından rahatsızlık duymaya başlamıştır.

• Jeopolitik “Açık Çek” Yanılgısı: Aliyev yönetiminin, Washington ile yakınlaşmayı içeride diktatörlük kurmak için bir “kartuş” (serbestlik) olarak görmesi ABD’yi endişelendirmiştir.

• Güç Gösterisi: İran’daki teokratik rejime karşı sert bir tutum sergileyen ABD’nin, tam bu sırada Azerbaycan’daki baskılarla ilgili rahatsızlık bildirmesi; Bakü’ye, Amerika’nın bölgedeki etkisini hafife almaması gerektiği yönünde bir mesajdır.

Sonuç ve Beklentiler

İran rejiminin olası çöküşü ve Rusya’nın belirsiz geleceği, Azerbaycan’ı demokrasi talepleri karşısında daha savunmasız bırakabilir. Bakü’nün İran konusundaki kapalı görüşmelerdeki tutumu ABD’yi memnun etmemiş olabilir. Bu görüşme, “jeopolitik sığınaklar arasanız bile, gerektiğinde baskılar ve demokrasi sorunları masaya yatırılır” mesajını taşımaktadır.