Avrupa Birliği’nin (AB) Türkiye üzerinden Avrupa’ya gönderilecek doğal gazın yeni anlaşmalar kapsamında Rusya menşeli olmaması yönündeki talebi Ankara’yı zor bir ikilemle karşı karşıya bıraktı.
Almanya Ekonomi Bakanı Katherina Reiche, hafta başında Bloomberg’e yaptığı açıklamada, Ankara’nın AB’nin bu konudaki hassasiyetini anladığını ancak Rus kaynaklarının ikamesinin bir gecede mümkün olmadığı uyarısında bulunduğunu söyledi.
Gelişmeleri yorumlayan Rus uzmanlara göre, Ankara’nın kısa vadede Rus gazından vazgeçmesi mümkün görünmemekle birlikte, AB’nin yaklaşımının uzun vadede Rusya’nın Avrupa enerji pazarındaki payını azaltması riski var.
Resmi Rossiyskaya Gazeta, “AB’den Türkiye’ye Rus gazı baskısı. Ankara kendi çıkarlarına karşı adım atar mı?” başlıklı haber-analizinde, AB’nin yeni enerji politikalarının olası etkilerini mercek altına aldı.
Gazeteye konuşan uzmanlar, Türkiye’nin mevcut enerji altyapısı ve ekonomik gerçekler nedeniyle Rus gazını kısa sürede alternatif kaynaklarla ikame edemeyeceğini belirtti. Analizde, AB’nin talebinin kısa vadede enerji piyasalarında köklü değişikliklere yol açmasının beklenmediği, ancak uzun vadede Rusya’nın Avrupa’daki konumunu zayıflatabilecek bir süreç başlatabileceği yorumu yapıldı.
Finans Üniversitesi Öğretim Üyesi hukukçu Olga Klimova, AB’nin talebinin Türkiye ile Rus enerji şirketi Gazprom arasında devam eden sözleşme yenileme görüşmelerinin kritik bir aşamasına denk geldiğine dikkat çekti. Mevcut gaz anlaşmalarının 2026 yılı sonunda sona ereceğini hatırlatan Klimova, Ankara’nın siyasi irade göstermesi durumunda bile Rus gazından hızlı bir şekilde uzaklaşmasının mevcut koşullarda mümkün olmadığını söyledi.
Klimova, Türk yetkililerin de Rusya’dan sağlanan gaz hacimlerinin kısa sürede alternatif kaynaklarla karşılanamayacağını kabul ettiğini belirterek, Türkiye’nin Çin’in ardından Gazprom’un en büyük ikinci müşterisi olduğunu hatırlattı ve onlarca yılda oluşan enerji ilişkilerinin kısa sürede değiştirilemeyeceğini vurguladı.
Rossiyskaya Gazeta, uzman görüşlerine dayanarak önümüzdeki iki ila üç yıllık dönemde Türkiye-Rusya enerji iş birliğinin istikrarını korumasının beklendiğini yazdı. Ancak AB’nin Rus gazına yönelik kısıtlamaları yeni sözleşmelerde zorunlu şart haline getirmesi durumunda, Türkiye üzerinden Avrupa’ya ulaşan bazı gaz hacimlerinin risk altına girebileceği belirtildi.
Bunun Rusya açısından ani bir kayıptan çok Avrupa pazarının zaman içinde daralması anlamına geleceğini söyleyen Klimova, olası etkinin AB’nin söz konusu politikayı ne ölçüde kararlılıkla uygulayacağına ve Türkiye’nin Avrupa pazarı uğruna ne kadar taviz vermeye hazır olduğuna bağlı olacağını kaydetti.
Finans Üniversitesi Ekonomi Profesörü Sergey Tolkaçyov ise, Türkiye’nin enerji merkezi olma stratejisinin farklı kaynaklardan gaz tedarikine dayandığını belirterek, Rus gazının tamamen dışlanmasının Ankara’nın uzun vadeli hedefleriyle örtüşmeyeceğini savundu.
Türkiye ile Rusya arasındaki ekonomik ilişkilerin güçlü olduğuna işaret eden Tolkaçyov, enerji alanındaki iş birliğinin iki ülke ilişkilerinin temel unsurlarından biri olduğunu söyledi.
Gazeteye göre, Türkiye’nin kısa vadede Rus gazına alternatif bulmakta zorlanması nedeniyle Moskova üzerindeki etkinin sınırlı kalması bekleniyor. Ancak AB baskısının artması ve Türkiye’nin enerji kaynaklarını çeşitlendirmesi halinde, ilerleyen yıllarda Rus gazının Türkiye üzerinden Avrupa’ya ulaşan hacminde önemli düşüşler yaşanabileceği değerlendiriliyor.
Bu senaryoda Rusya’nın Çin ve Hindistan gibi alternatif pazarlara daha fazla yönelmek zorunda kalabileceği, bunun da yeni enerji altyapısı yatırımlarını gündeme getireceği belirtiliyor.
