İran Ekonomi ve Maliye Bakanı Ali Madanizadeh’e göre İran, ABD’nin yeni yaptırım baskısına karşı gerekli önlemleri hazırladı.
Madanizadeh, Washington’ın İran ekonomisini tamamen izole etme girişiminin başarısızlığa mahkûm olduğunu savunarak, Amerikan yaptırımları bu kez de daha önce olduğu gibi ekonomimizin damarlarını kapatamayacak” dedi.
İranlı bakan ayrıca, İran’ın düşmanlarının ülkeye yönelik bir “ekonomik terör eylemi” gerçekleştirmeye çalıştığını, ancak Tahran’ın buna karşı kullanabileceği kendi araçlarının bulunduğunu belirtti:
“Bu oyunun nasıl oynanacağını biliyoruz. Dünyanın en büyük iki ülkesi Amerika’nın İran’a yönelttiği bu ekonomik darbeyi kabul etmedi. Diğer birçok ülke de bunu resmî veya gayriresmî yollarla kabul etmeyecektir.”
Washington’dan “Ekonomik Dışlama Operasyonu”
ABD Hazine Bakanlığı, İran’ın dünya genelindeki ekonomik ve finansal bağlantılarını koparmayı amaçlayan, “benzeri görülmemiş” bir ekonomik baskı kampanyası başlattığını açıkladı.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’a karşı dünya çapındaki finansal bağlantıları hedef alan bir ekonomik saldırı başlatıldığını belirterek Washington’ın amacının, Tahran tamamen izole edilene kadar İran rejimini destekleyen bütün ekonomik kanalları kesmek olduğunu söyledi.
Bessent’e göre Trump yönetimi artık yalnızca İran tehdidini kontrol altına almaya çalışmıyor; “onu ortadan kaldırmayı” hedefliyor. İran’ın önünde ise iki seçenek bulunduğunu savundu: “tam uluslararası izolasyon veya normale dönüş.”
Washington’ın hedefi, çemberi giderek daraltmak ve özellikle İslam Devrim Muhafızları Ordusu (İDMO) ile İran yönetimini finanse eden bütün gelir kaynaklarını kesmek. ABD Hazine Bakanlığı bu yaklaşımı “sıfır sızıntı” ilkesiyle ifade ediyor.
Washington ayrıca dünya ülkelerine İran’la ekonomik ilişkilerini kesmeleri yönünde baskı yapıyor. İran’ın kara para aklamasına yardımcı olan kuruluşların Amerikan doları merkezli finansal sistemden dışlanacağı belirtilirken, büyük bir finans kuruluşuna yönelik yeni yaptırım kararının da hafta sonuna kadar açıklanması bekleniyor.
Bessent, İran petrolünün paraya çevrilmesine yardımcı olan kuruluşların da hedef alınacağını açıkladı. İran petrolünü paraya, bu parayı da rejimin baskı kapasitesine dönüştüren ekonomik mekanizmanın parçası olan hiçbir kuruluşun ABD yaptırımlarından kaçamayacağını söyledi.
ABD Hazine Bakanı ayrıca dünya ülkelerine açık bir tercih yapmaları gerektiği mesajını verdi: Washington’ın yanında mı, İran’ın yanında mı olacaklarına karar vermeleri gerekiyor.
Gazetecilerin, yaşananların “ekonomik bir D-Day” olarak tanımlanmasına rağmen yaptırımların neden hemen uygulanmadığını sorması üzerine Bessent şu kısa yanıtı verdi:
“Küresel finans sistemini neden yok edeyim ki?”
İran riyali hızla değer kaybediyor
ABD’nin baskısının yeniden yoğunlaşmasıyla birlikte İran riyali de dolar karşısında hızlı değer kaybını sürdürdü ve 1 dolar karşısında 2 milyon riyal seviyesini aştı.
Bu gelişme, İran Merkez Bankası Başkanı Abdolnasser Hemmati’nin petrol gelirleri, vergi gelirleri ve sosyal güvenlik primlerinde aynı anda yaşanan düşüşün ekonominin bütün sektörlerini etkilediğini açıklamasının ardından geldi.
ABD Hazine Bakanı Bessent ise riyalin değer kaybına ilişkin sosyal medya hesabından
3 milyon – geliyoruz!
mesajını paylaştı.
Bessent ayrıca İran ordusuna ve Tahran’ın uluslararası ortaklarına da mesaj gönderdi. İran rejimini destekleyen sıradan askerlerin maaşlarının gecikmesi veya kesilmesi durumunda komutanlarının ülkeyi zafere mi yoksa çöküşe mi götürdüğünü sorgulamaları gerektiğini savundu. Berlin Duvarı’nın da sıradan askerlerin kendi halklarına ateş etmeyi reddetmesiyle yıkıldığını hatırlattı.
Tahran’a yardım eden ülke ve kuruluşları da uyaran Bessent, Washington’ın kararlılığını sınamanın bedelinin küçümsenmemesi gerektiğini söyledi.
Trump: “İran tamamen çöküyor”
CNN’in haberine göre Scott Bessent, İran’ı “ekonomik bir D-Day” konusunda uyarmasının ardından basın toplantısı düzenledi. Basın toplantısı sırasında İran riyali dolar karşısında tarihî düşük seviyeye geriledi.
ABD Başkanı Donald Trump ise Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda:
“İran tamamen çöküyor.”
ifadesini kullandı.
ABD yönetiminin İran’a karşı atacağı somut adımların açıklanması beklenirken Reuters, Washington’ın İran’la ticaret yapan kuruluşlara ve ülkelere yönelik ikincil yaptırımları genişletmeye hazırlandığını bildirdi.
Reuters’ın kaynağına göre bu adım, İran’la ekonomik ilişkilerini sürdüren ülkelere yönelik son bir uyarı niteliğinde olacak.
Yeni yaptırımlar, Trump’ın 20 Ağustos’ta açıkladığı İran’a yönelik ekonomik baskıyı daha da artırma politikasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Trump daha önce İran’a herhangi bir şekilde destek veren ülkeleri “büyük ekonomik sonuçlarla” karşı karşıya bırakacağı uyarısında bulunmuştu.
Tahran’dan siyasi karşılık
ABD’nin ekonomik baskısına İran tarafından siyasi ve söylemsel bir karşılık da geldi.
Trump, Truth Social hesabında Newsmax’in “İran Parlamento Başkanı: Açlıktan ölüyoruz, hayatta kalamıyoruz” başlıklı paylaşımını yeniden yayımladı.
Söz konusu haber, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf’ın açıklamalarına dayanıyordu. Galibaf, halkın açlıkla karşı karşıya kalması ve ekonomik sorunların derinleşmesi durumunda, askerî gücün dahi ülkenin ayakta kalmasını sağlayamayacağı uyarısında bulunmuştu.
Ancak Galibaf daha sonra Trump’ın İran’daki kıtlık iddiasına doğrudan cevap verdi.
İran Meclis Başkanı, her sekiz Amerikalıdan birinin açlık çektiğini ileri süren bir infografik yayımladı ve şu mesajı verdi:
“Haydi Amerika’yı yeniden aç bırakalım! Yenilgiyi yanlış beyanlarla gizleyemezsiniz.”
Bu tablo, Washington ile Tahran arasındaki mücadelenin artık yalnızca yaptırımlar ve petrol gelirleri üzerinden yürüyen ekonomik bir savaş olmadığını; finans sistemi, para birimi, enerji gelirleri, uluslararası ticaret ve kamuoyu söyleminin de çatışmanın araçları hâline geldiğini gösteriyor.
