ABD’nin Ortadoğu’da askeri üsleri bulunmaktadır. Bu askeri üsler ABD’nin Ortadoğu Bölgesindeki faaliyetleri 1954 yılında Başkan Dwight Eisenhower tarafından ilan edilen Eisenhower ile başlamıştır. Bu doktrinde ABD Başkanı SSCB tehlikesine karşı Ortadoğu ülkelerine ABD tarafında siyasi, ekonomik ve askeri alanlarda yardım yapılacağını ilan etmiştir.
Türkiye’de ABD!nin bir askeri üssü bulunmaktadır. Türkiye ve ABD’nin beraber hareket ettiği gösterdiği Adana’daki İncirlik Hava Üssü’nde ABD’nin nükleer silah başlıkları yer almaktadır. Bununla beraber, bu askeri üste, uluslararası askeri kuvvetlerin, Suriye ve Irak’ta bulunan terör örgütü olarak tanımlanan IŞİD(Irak Şam İslam Devleti) isimli terör örgütü hedeflerine yönelik hava harekatları bu üsten yönetilmektedir. Bu askeri üste 1,465 ABD askeri personeli bulunmaktadır.
Bahreyn’de ABD!nin askeri üsleri bulunmaktadır. Hakimiyet sahası Basra Körfezi, Kızıldeniz, Arap Denizi ve Hint Okyanusu’nun bir bölümünü içerisine ABD Donanması Beşinci Filosu’nun karar merkezi Basra Körfezi’ndeki Bahreyn’de yer almaktadır. Burada ABD Beşinci Filosunu içerisinde bulunduran Bahreyn Deniz Destek Faaliyetleri Üssü, Şeyh İsa Hava Üssü ve Muharraq Hava Üssü isimlerinde askeri yapılar bulunmaktadır. (Deniz Kuvvetleri için)
Katar’da ABD!nin bir askeri üssü bulunmaktadır. 1996 yılında bir milyar dolara yapılmıştır. 2026 yılına kadar üssün içerisine iki yüz ev yapılarak maliyeti dört milyar dolar olmuştur. Başkent Doha’nın dışarısındaki içerisinde bulunan ve yirmi dört hektar sahaya hakim olan el Udeid Hava Üssü, batıda Mısır’dan doğuda Kazakistan’a kadar uzanan büyük bir coğrafyada bulunan ve ABD askeri operasyonlarını yöneten ABD Merkez Komutanlığı’nın ileri merkez komutanlığı olarak faaliyet göstermektedir . Ortadoğu’daki en büyük ABD üssü olan bu üste yaklaşık on bin ABD askeri bulunmaktadır. Bu üs ABD’nin Ortadoğu’daki en büyük üssüdür. Üs, 2003 yılında ABD’nin Irak işgalinden önce, 2003 yılında ABD askerlerinin büyük bir bölümünün bu üsleri terk etmesinin ardından Katar’daki bu askeri üs hayati bir konuma sahip olmaktadır.
ABD Merkez Komutanlığı 2026 yılının Ocak ayında yaptığı basın açıklamasında bölgesel müttefiklerle beraber, entegre hava ve füze savunmasını geliştirmek üzere el Udeid’de yeni bir koordinasyon birimi (MEAD-CDOC) oluşturduklarını ilan etti. Yeni birimin, bölgedeki güçlerin Ortadoğu genelinde hava ve füze sorumluluklarını organize etme ve paylaşma şeklini daha iyi duruma ulaştıracağını ifade etti.
Kuveyt’te, ABD!nin bir askeri üssü ve askeri kampı bulunmaktadır. ABD Ordusu Merkez Komutanlığı’nın ileri karar alma yer olarak faaliyet gösteren olan Arifjan Kampı ve Irak sınırına hemen hemen kırk kilometre uzaklıkta yer alan, ayrı ve dağlık bir coğrafyada yer alması nedeniyle “Kaya” olarak bilinen Ali el Salem Hava Üssünü de içerisine alarak, ABD’nin Kuveyt’te çok sayıda askeri binası yer almaktadır. Bunların isimleri, Ali Al-Salem Hava Üssü, Camp Arifjan, Camp Buehring ve Camp Patriot’tur. Bununla beraber, ABD ordusunun internet hesabında yapılan açıklamada, 2003 yılında meydana gelen Irak Savaşında inşa edilen ve Kuveyt’te yer alan Buehring Kampı, Irak ve Suriye’de görev yapan Amerikan askerlerinin bölgeye geçişlerini ve rahat hareket etmelerini sağlamıştır.
Birleşik Arap Emirlikleri’nde ABD!nin bir askeri üssü ve askeri amaçlı kullandığı liman yer almaktadır. ABD Hava Kuvvetleri Merkez Komutanlığı’nın açıklamasında, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) başkenti Abu Dabi’nin güney tarafında bulunan ve BAE Hava Kuvvetleri ile ortak kullanılan el Dhafra Hava Üssü, ABD Hava Kuvvetlerinin IŞİD hedeflerine yönelik askeri hava harekatı düzenleme ve bölgeyi kontrol etmesini sağlamaktadır.
ABD Donanması’nın Ortadoğu’da kullandığı en büyük liman olan Dubai’deki Jebel Ali Limanının, resmiyette askeri üs olmamasına rağmen, ABD’nin uçak gemileri ve öteki gemilerinin devamlı bir şekilde kullandığı bilinmektedir.
Irak’ta ABD’nin askeri üsleri bulunmaktadır. Beyaz Saray , ABD, Irak güvenlik güçlerinin görevini yaparken karşılaştıkları zorlukları önlemek ve NATO’nun özel görevine yardımcı olmak için Anbar bölgesinin batısındaki Ayn el Asad Hava Üssü’nde varlığını sürdürüyor. Ayn El Esad Hava Üssü, Harir Askeri Üssü, Balad Hava Üssü, El Habbaniya Üssü, Camp Taji ve Speicher Hava Üslerini inşa ettiğini açıklamıştır. Bununla beraber, İran 2020’de, ABD’nin İranlı General Kasım Süleymani’nin suikastine karşılık vermek için Aynel Esed üssüne saldırıda bulunmuştur. Bununla birlikte, Kuzey Irak’ta yer alan IKBY’de (Irak Bölgesel Kürt Yönetimi) bulunan Erbil Hava Üssü, ABD ve diğer koalisyon güçleri tarafından verilen askeri eğitimler ve savaş tatbikatları için faaliyet göstermektedir. ABD’nin Kongre Kütüphanesi’nin 2024 yılındaki bir faaliyet raporundan anlaşıldığı üzere, bu askeri üs, Kuzey Irak’ta askeri eğitim, istihbaratın sağlanması ve ilgili birimlere aktarılması ve lojistik konusunda işbirliğinin gerçekleştirilmesi konularında aktif bir şekilde görev yapmaktadır.
Suudi Arabistan’da ABD’nin bir askeri üssü bulunmaktadır. Beyaz Saray’ın dünya kamuoyuna açıkladığı bir dokumanda, ABD’nin 2024 yılında Suudi Arabistan’ın içerisinde iki bin üç yüz yirmi bir askeri yer almaktadır. Burada görev yapan Amerikan askerilerinin, hava ve füze savunma sistemlerinin kullanılması ve geliştirilmesi amacıyla Suudi Arabistan ile beraber hareket ettikleri, yani koordinasyon içerisinde birbirlerine katkı sağlayan aktiviteler gerçekleştirdikleri bilinmektedir.
Bazı Amerikan Askerlerinin Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’ın yaklaşık altmış kilometre güneyinde yer alan ABD askerlerinden bazıları Riyad’ın yaklaşık 60 km güneyindeki Prens Sultan Hava Üssü’nü yerleştiği ifade edilmektedir. durumda. Prens Sultan Hava Üssü’nde aynı zamanda bölgede İsrail’in de güvenliğini sağlamak amacıyla Patriot ve THAAD hava savunma sistemleri yer almaktadır. Çünkü, İran- İsrail savaşında İran’ın attığı füzeler Suudi Arabistan ve Ürdün’deki hava savunma sistemleri tarafından, İsrail’e ulaşmadan imha edilmiştir.
Ürdün’de ABD’nin bir askeri üssü bulunmaktadır. Ürdün’ün Başkent Amman’ın yüz kilometre kuzeydoğusundaki Ezrak şehrinde faaliyet gösteren Muwaffaq el Salti Hava Üssü, ABD’nin Kongre Kütüphanesi’ne göre Levant bölgesinde askeri misyonu bulunan ABD Hava Kuvvetleri Merkezi üç yüz otuz ikinci Hava Seferi Filosunu bünyesinde bulundurmaktadır.
ABD’nin Suriye’de yirminin üzerinde askeri üssü bulunmaktadır. ABD bu ülke üzerinde Ortadoğu’daki ve Akdeniz’deki siyasi, ekonomik ve askeri alanlardaki ulusal çıkarlarını korumaktadır. Bunlardan en önemlileri El Tanf Üssü, Tel Abyad, Rimelan, Kobani (Ayn el-Arab), Ayn Issa ve el-Mabruka’daki üslerdir.
Mısır’da ABD ordusu tesisleri, sadece Kahire’de bulunan tek bir tıbbi araştırma tesisiyle binaları bulunmaktadır. ABD, bu ülkedeki siyasasını İsrail üzerinden uygulamaktadır. 1979 İsrail-Mısır Camp David Barış Anlaşmasını imzalamışlardır. Böylece, İsrail-Mısır arasında siyasi, ekonomik ve askeri ilişkiler başlamıştır. Mısır ve İsrail’in enerji anlaşmaları bulunmaktadır. Bu yüzden Mısır, siyasi ve askeri açılardan Filistin sorununda herhangi bir tepki göstermemektedir. Yani ABD ve İsrail’in ulusal çıkarları doğrultusunda bir siyasayı takip etmektedir. Bununla beraber, ABD bu ülkede ulusal çıkarlarını korumak amacıyla, ABD ordusunun Mısır’da çok sayıda askeri binası yer almaktadır. Bunlar arasında, Süveyş Kanalı’na az bir mesafede bulunması sebebiyle coğrafi açıdan önemli bir noktada bulunan Port Said, Süveyş ve Hurgada limanlarında ABD Donanması kuvvetlerinin aldığı askeri binalarda bulunmaktadır. Ayrıca, Mısır ABD ordusunu Akdeniz kıyısındaki Mısır askeri binalarında, kışlalarında gerçekleştirilen “Parlak Yıldız” eğitim tatbikatları her yıl belli zamanlarda buralarda gerçekleştirilmektedir. Bununla birlikte, Mısır batısındaki Kahire Hava Üssü’nde ABD Hava Kuvvetleri’ne askeri altyapı oluşturmaktadır.
ABD’nin Ortadoğu Bölgesindeki faaliyetleri 1954 yılında Başkan Dwight Eisenhower tarafından ilan edilen Eisenhower ile başlamıştır. Bu doktrinde ABD Başkanı SSCB tehlikesine karşı Ortadoğu ülkelerine ABD tarafında siyasi, ekonomik ve askeri alanlarda yardım yapılacağını ilan etmiştir. ABD Ortadoğu’da kurduğu askeri üslerle bu ülkelerdeki askeri gücünü arttırarak bölgedeki siyasi alandaki ulusal çıkarlarını devletlerle iyi ilişkiler kurarak, ekonomik ilişkilerini bu ülkelerle önemli enerji anlaşmaları yaparak korumaktadır. Özellikle Suudi Arabistan ve Katar ile önemli enerji anlaşmaları bulunmaktadır. Suriye’de Hama ve Humus’ta bulunan önemli petrol kaynaklarını, Ortadoğu ve Akdeniz’i kontrol etmektedir. Bu ülkelerdeki askeri üsler, ABD’nin bölgedeki siyasi ve ekonomik çıkarlarını da korumaktadır. Çünkü ABD, bunu askeri güçle bu ülkeleri koruyorum şeklinde meşru bir temele dayandırmaktadır. Özellikle, ABD ve Türkiye bu bölgede birbirlerine ihtiyaç duymaktadır. Çünkü Türkiye’nin önemli Jeopolitik ve Jeostratejik konumundan dolayı, bu bölgede siyasi, ekonomik ve askeri konumlarda çok güçlü bir ülke haline getirmektedir.
OĞUZ TANER HACIFAZLIOĞLU
ULUSLARARASI İLİŞKİLER UZMANI
OĞUZ TANER HACIFAZLIOĞLU: ABD’NİN ORTADOĞU’DAKİ ASKERİ GÜCÜ
