Paşinyan’ın seçimden birkaç gün önce Erdoğan ile yaptığı telefon görüşmesinin arka planındaki nedenler merak uyandırıcıdır. Bu görüşme, resmi Ankara için Ermenistan yönetimine desteği göstermek, Paşinyan için ise seçim kampanyasında ileri sürdüğü “barış ve normalleşme” programının pratik icrası olarak görülebilir.
Buna karşın Erdoğan ile görüşmek, muhalefetin Paşinyan aleyhine yürüttüğü “Türkiye ile ilişkiler kurmak uğruna ‘Ermeni soykırımı’ndan vazgeçme” propagandasını güçlendiren bir faktördür. Seçime sayılı günler kala bu propagandayı gerekçelendiren bir “argümanın” verilmesi iktidar partisine yarar sağlamasa da, Paşinyan’ı Erdoğan ile temasa geçmeye zorlayan faktör, Rusya’nın Ermenistan’a karşı ekonomik baskı araçlarını devreye sokmasıdır. Bu bağlamda Ermeni başbakanın Türkiye liderinden iki olası isteği olabilir:
* Türkiye ile normalleşme sürecinin hızlandırılması, sınırların açılmasının hızlandırılması;
* Ermenistan-Türkiye ticaret ilişkilerinin genişletilmesi;
Rusya’nın baskısı Ermenistan’ı alternatif imkanlar aramaya zorluyor. Erivan’ın kurtuluşu, Avrupa pazarına çıkış ve Batı yatırımlarının akışını sağlamaktır; ancak Azerbaycan ile barış antlaşması imzalamadan, Türkiye ile sınırları açmadan buna tam olarak ulaşmak mümkün değildir. Bu gerçeği anlayan Ermenistan yönetimi, mevcut durumda Bakü ve Ankara timsalinde bölgesel bir alternatif yaratılması istikametinde çalışıyor; özellikle Rusya’nın ithalat yasağı koyduğu ürünlerin satışını belirli ölçüde de olsa telafi etmek açısından.
Paşinyan’ın 7 Haziran öncesinde Erdoğan ile telefon görüşmesi yapması ve ticari ilişkileri tartışması da tam olarak seçime yöneliktir. Çünkü Rusya’nın Ermeni ürünlerine ithalat yasağı koyması, Paşinyan’ı destekleyen iş adamlarını tereddüde düşürmüş olup, onlar aynı durumun seçimden sonra da devam edeceğinden endişelidirler. Paşinyan, iş adamlarının endişesini azaltmak ve seçim sürecinde olası bir pozisyon değişikliğini ortadan kaldırmak için hamle yapıyor: Rusya’ya alternatif olarak Türkiye pazarının açılacağını gösteriyor.
Paşinyan galip geleceği takdirde Rusya’nın ekonomik baskısı yumuşasa bile, Moskova’nın çıkarlarının garantisinin alınması amacıyla (bu baskı) belirli bir süre devam edecektir. Azerbaycan ve Türkiye, Ermenistan’ın süreçten daha az zararla çıkmasına destek verebilir. Bu, Bakü ve Ankara’nın bölgesel planlarına uygundur.
Asif Nerimanlı: Erdoğan Paşinyan görüşmesinin arkaplanı
