Kazakistan’da Hazar Denizi’ndeki tatbikatta 14 denizci hayatını kaybetti
Kazakistan, 24 Eylül’de Hazar Denizi’nde gerçekleştirilen askeri tatbikat sırasında meydana gelen kazada 14 denizcinin hayatını kaybetmesi üzerine 25 Eylül’ü ulusal yas günü ilan etti.
Kazakistan Deniz Kuvvetleri Başkomutanı Kanat Niyazbekov, yerel medyaya yaptığı açıklamada, bir gemiden karaya çıkış sırasında 17 askerin denize düştüğünü belirterek kazanın olumsuz hava koşulları ve şiddetli dalgalar nedeniyle meydana geldiğini söyledi.
Arama-kurtarma çalışmaları sırasında üç denizci sağ olarak kurtarılırken, 12 askerin cansız bedenine kısa sürede ulaşıldı. Daha sonra kayıp olduğu bildirilen iki denizcinin de cesetleri bulundu ve ölü sayısı 14’e yükseldi.
Kazakistan İçişleri Bakanlığı, 25 Eylül’de olayla ilgili soruşturma başlatıldığını ve aralarında Deniz Kuvvetleri Komutan Yardımcısı Daniyar Khairushev’in de bulunduğu beş subayın gözaltına alındığını açıkladı. Olayla ilgili ceza soruşturması başlatıldığı bildirildi.
Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, 25 Eylül’ü ülke genelinde ulusal yas günü ilan etti. Hükümet, hayatını kaybeden askerlerin cenaze masraflarını karşılayacak ve ailelerine tazminat ödeyecek. Ayrıca çok sayıda kuruluş, hayatını kaybedenlerin ailelerine destek amacıyla hükümet tarafından oluşturulan fona milyonlarca tenge bağışladı.
Tatbikata yaklaşık 500 asker katıldı
Niyazbekov’un verdiği bilgilere göre Hazar Korgany-2026 adı verilen tatbikata bir devriye gemisi ile çeşitli gemilerde görev yapan yaklaşık 500 denizci ve deniz piyadesi katıldı.
Hayatını kaybedenlerin çoğunun 19-21 yaşları arasında genç askerler olduğu belirtildi. Bazılarının askerlik hizmetlerinin sonuna yaklaştığı ifade edildi.
Tatbikatın amacı, Kazak deniz personelinin ortak askeri manevralar, arama-kurtarma operasyonları ve olası asimetrik tehditlere karşı mücadele konusunda deneyim kazanmasını sağlamaktı.
Niyazbekov, tatbikat öncesinde hava koşullarının değerlendirilip değerlendirilmediği yönündeki soruya ise koşulların “genel olarak değerlendirildiğini” söyledi.
Tatbikat öncesinde Liter.kz tarafından aktarılan Niyazbekov açıklamasında ise deniz tatbikatlarının, donanmanın yüksek seviyedeki muharebe hazırlığını koruması açısından önemli olduğu belirtilmişti.
Aileler acı haberi kapıda beklerken aldı
Kazakistan medyasında yayımlanan görüntüler, olayın ardından Mangystau bölgesindeki bir askeri tesiste yaşanan dramatik anları ortaya koydu.
Görüntülerde bir askerin hayatını kaybeden denizcilerin isimlerini okuduğu, yakınlarının ise kapalı bir kapının arkasında endişeyle beklediği görülüyor. İsimler okundukça kalabalığın içerisinden çığlık ve feryatlar yükseliyor. Bazı yakınların kendilerini kapıya doğru attığı görülüyor.
Görüntülerin ilerleyen bölümünde kalabalıktan bir kişi, henüz bulunamayan bir asker hakkında bilgi soruyor. Bir subay ise **“Onu arıyorlar, henüz bulunamadı”** diye cevap veriyor.
Hayatta kalan askerin ailesi: “Böyle havada tatbikat yapılmamalıydı”
Kazadan kurtulan üç askerden biri olan 19 yaşındaki Akzhol Temiraliev’in babası Timur Kydyrniyazov, olaydan sosyal medya aracılığıyla haberdar olduklarını söyledi.
Kydyrniyazov, askeri birliği aradıklarında telefonlara cevap verilmediğini belirterek, ailesinin uzun süre oğullarına ne olduğunu öğrenemediğini ifade etti.
Hastaneye ulaştığında oğlunun yoğun bakımda ve bilincinin açık olduğunu belirten Kydyrniyazov, hava koşullarına ilişkin de eleştiride bulundu:
“Böyle bir havada askerleri tatbikata çıkarmamaları gerekirdi. Tatbikat ne olursa olsun, bu şartlarda yapılmamalıydı.”
Soruşturmanın odağında tatbikat kararı var
Kazanın ardından ortaya çıkan en önemli soru, şiddetli hava ve deniz koşullarına rağmen tatbikatın neden devam ettirildiği oldu.
Donanma komutanlığının hava koşullarını değerlendirdiğini açıklaması, soruşturmanın özellikle risk değerlendirmesi, tatbikatın planlanması, komuta zinciri ve denize çıkış kararlarının nasıl alındığı üzerinde yoğunlaşabileceğine işaret ediyor.
Beş subayın gözaltına alınması ve aralarında Deniz Kuvvetleri Komutan Yardımcısı’nın da bulunması, olayın yalnızca münferit bir kaza olarak değil, komuta ve güvenlik prosedürleri açısından da soruşturulduğunu gösteriyor.
Kazakistan Savunma Bakanlığı ise Telegram hesabından hayatını kaybeden askerlerden 12’sinin isimlerini yayımlayarak ailelerine başsağlığı diledi. Olay, Kazakistan’ın son yıllardaki en ağır askeri eğitim kazalarından biri olarak ülke kamuoyunda geniş yankı buldu.
