ABD’nin yeni Ankara Büyükelçisi David Satterfield kim?

İsrail’in eski bakanı İran ajanı suçuyla yakalandı

Çin’in Türkiye, ABD’nin Rusya sevdası

Քրիստինե Ասատրյան. «Հասկացել եմ, որ լեգիտիմ կառավարության մաս լինելը խնդիր չէ»

Ինչի՞ համար է Հայաստան եկել ՌԴ անվտանգության խորհրդի քարտուղարը

Ermenistan, Rusya 7 Mart 2017
462

Հայ-ռուսական անվտանգության խորհրդակցությունների մասնակցելու համար Երեւան է ժամանել ՌԴ Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Նիկոլայ Պատրուշեւը: Հայ-ռուսական անվտանգության թեմայով խորհրդակցությունն իհարկե մի կողմից արտառոց կամ նոր երեւույթ չէ, մյուս կողմից այն հայ-ռուսական կանոնավոր բնույթ կրող շփումներից չէ եւ կարծես թե ենթակա չէ «ռեգլամենտի» ու թելադրվում է ընթացիկ զարգացումների տրամաբանությամբ:
Իսկ այդ առումով ներկայում բավական հետաքրքիր շրջան է թե Հայաստանի ներքին քաղաքականության, թե տարածաշրջանային եւ արտաքին քաղաքականության իմաստով:
Ներքին կյանքում մեկնարկել է խորհրդարանի ընտրության քարոզարշավը, որի արդյունքում պետք է ձեւավորվի նոր խորհրդարանը, որը փաստացի լինելու է Հայաստանի նոր իշխանության միակ ներկայացուցչական օղակը: Միեւնույն ժամանակ, այդ ընտրությունն էլ ինքնին Հայաստանում նոր իշխանության ձեւավորման կամ վերաձեւման գործընթացի օղակներից մեկն է:
Միեւնույն ժամանակ, բավական աշխույժ շրջափուլ է տարածաշրջանային քաղաքական իրավիճակի առումով՝ Արցախի խնդրի շուրջ, եւ ոչ միայն: Ապրիլի պատերազմով կամա թե ակամա Ադրբեջանը քանդել է տարածաշրջանային անվտանգության համակարգը, կամ բացահայտել դրա անկենսունակությունն ու սպառվածությունը: Տարածաշրջանը եւ դրանում շահագրգռված պետությունները կանգնել են անվտանգության նոր համակարգի ձեւավորման անխուսափելի հրամայականի առաջ: Աներկբա է, որ հինը ենթակա չէ վերականգնման մի շարք պատճառներով: Ինչպիսի՞ն պետք է լինի նոր համակարգը:
Ներկայում տարածաշրջանն ու դրա շուրջ ծավալվող զարգացումներն ավելի ու ավելի են կենտրոնանում այդ խնդրի վրա, որն իհարկե ելակետային է ոչ միայն Կովկասի, այլ նաեւ միջազգային անվտանգության ամբողջ համակարգի համար, որը ձգվում է թե դեպի հյուսիս, հյուսիս-արեւմուտք՝ դեպի Եվրոպա, թե դեպի հարավ, մասնավորապես Իրան եւ ըստ այդմ նաեւ Իրանի հետաքրքրության հարակից այլ գոտիներ:
Անկասկած է, որ տարածաշրջանային ապագայի, ըստ այդմ նաեւ աշխարհքաղաքական շղթայի հեռանկարի առումով, որի անվտանգության եւ կայունության հարցում էական դեր ունի կովկասյան օղակը, որոշակիություն եւ կանխատեսելիություն կարող է ձեւավորվել միայն անվտանգության նոր համակարգի ձեւավորումից կամ առնվազն սաղմնավորումից հետո:
Այդ գործընթացն իհարկե կկրի տեւական բնույթ, ունենալով աշխույժ եւ պասիվ շրջափուլեր: Ներկայում այն գտնվում է աշխույժ փուլում, եւ այդ իմաստով հայ-ռուսական խորհրդակցությունների առիթը կամ անհրաժեշտությունը, ըստ այդմ Պատրուշեւի Հայաստան կատարելիք այցը, դառնում է հետաքրքիր:
Հատկապես ընթացիկ շրջանում տարածաշրջանային դերակատարների եւ շահագրգռված տերությունների թե առաջին դեմքերի, թե այլ տարբեր պաշտոնյաների փոխայցերի եւ հանդիպումների բավական խիտ գրաֆիկի եւ վեկտորների պայմաններում, որոնք ներառում են ադրբեջանա-պակիստանյան ուղղությունը, որի հարթակում նաեւ Էրդողան-Ալիեւ հանդիպում տեղի ունեցավ, թուրք-իրանական ուղղությունը, որտեղ լարվածություն է ավելանում, Իրանը Իսրայելին է մեղադրում իրանա-ադրբեջանական հարաբերությունը տորպեդահարելու համար, մինչդեռ Ադրբեջանի հետ հարաբերության խորացումով Իրանն աներկբայորեն փորձում է անվտանգության առումով վերահսկելի դարձնել Բաքվի վարքը:
Տրանսպորտային այլընտրանքային միջանցքի շուրջ 2011 թվականից ի վեր վարվող բանակցության հարցում առաջընթացի հեռանկարի մասին են հայտարարում Ռուսաստանն ու Վրաստանը, ինչը ոչ միայն տնտեսական, այլ փաստացի ռազմա-քաղաքական խորքային նշանակություն ունեցող խնդիր է, քանի որ շոշափում է աբխազական եւ օսական տարածքները եւ կարող է ձեւավորել հակամարտությունների պայմաններում քաղաքական հարաբերությունների նոր նախադեպ ու բանաձեւ՝ տնտեսական գործակցության միջոցով:
Մեկ այլ հետաքրքիր զարգացում է տեղի ունենում Երեւան-Բրյուսել ուղղությամբ: Հայաստան-Եվրամիություն հարաբերությունը մոտենում է նոր փուլի շեմին, եւ հայտարարվել է շրջանակային նոր համաձայնագրի շուրջ բանակցության հաջող ավարտի մասին: Սերժ Սարգսյանը բավական ներկայացուցչական այց կատարեց Բրյուսել, ՆԱՏՕ կենտրոնակայանում հայտարարելով Արցախի հակամարտության ակտիվ լինելու մասին:
Հայաստանն ընդհանրապես առանցքային դերակատարում ունի տարածաշրջանային անվտանգության համակարգի վերակերտման գործընթացում՝ ակտիվ թե տեսական, թե պրակտիկ իմաստով: Իսկ դա, ինչպես այդօրինակ բոլոր դեպքերում, նշանակում է թե մեծ հնարավորություններ ու հեռանկարներ, թե մեծ վտանգներ ու ռիսկեր: Կհնչի բավական պարզունակ, բայց ամեն ինչ կախված է հենց Հայաստանի իշխանության ու հանրության համարժեքությունից:
Առանցքային է մի բան, եւ ապրիլի պատերազմից հետո դրանում գործնականում համոզվել են բոլորը, որ անվտանգության նոր համակարգը կարող է կայուն լինել միայն Հայաստանն ու նրա անվտանգության ներկայիս սահմանը որպես առանցք ունենալու դեպքում: Ընդ որում, սահմանը տվյալ դեպքում պետք է ընկալվի թե աշխարհագրական, թե ռազմա-քաղաքական, թե տնտեսա-քաղաքացիական իմաստով, կամ այլ կերպ ասած՝ Հայաստանի արդիական քաղաքակրթական նկարագրի համատեքստում:
ՀԱՅԿԱԶՆ ՂԱՀՐԻՅԱՆ

Yorumlar