Bugün Putin’in doğum günü. Kendisi 74 yaşında. 1999’un Aralık sonunda Yeltsin’in beklenmeyen istifasıyla Rusya’nın başına geçti.
1999’a gelindiğinde Yeltsin son derece yıpranmıştı. Ekonomik kriz, Çeçenistan Savaşı, siyasi istikrarsızlık, oligarkların etkisi ve toplumsal çöküntü nedeniyle Kremlin’deki temel arayış, Yeltsin sonrasında sistemi kontrol altında tutabilecek güçlü ama güvenilir bir halef bulmaktı.
Putin bu açıdan ideal bir adaydı. KGB ve devlet güvenlik aygıtından geliyordu, Silovikilerin (Rus müesses nizamı) çıkarlarına uygun bir isimdi; güçlü bir siyasi tabanı yoktu ve henüz kendi siyasi çevresini oluşturmamıştı. Yeltsin’in çevresinin gözünde de avantajdı. Bu çevrenin temel beklentilerinden biri Yeltsin’in iktidardan ayrılmasından sonra kendisinin ve ailesinin güvenliğinin garanti edilmesiydi.
Putin’in başkan olduktan sonra attığı ilk önemli adımlardan biri de Yeltsin’e görev dönemindeki eylemleri nedeniyle cezai kovuşturmaya karşı dokunulmazlık sağlayan kararnameyi imzalamak oldu. Fakat 1999’da Putin’in gelecekte Rusya’yı çeyrek asırdan fazla yöneteceğini kimse bilmiyordu.
Putin başlangıçta “kontrollü halef” olarak görülüyordu. Yeltsin ve çevresi onun eski düzeni koruyacağını, oligarkları tamamen tasfiye etmeyeceğini ve Yeltsin ailesine karşı intikam siyaseti yürütmeyeceğini düşünüyordu.
Çeçenistan Savaşı ise Putin’in yükselişini hızlandırdı. Güçlü devlet, düzen, güçlü lider mesajları 1990’ların kaosundan yorulmuş Rus toplumunda karşılık buldu.
Putin’i iktidara taşıyan Yeltsin çevresi aslında ileride kendi siyasi etkilerini de ortadan kaldıracak bir lider yaratmıştı. Putin kısa sürede Yeltsin’in halefi olmanın ötesine geçerek, kendi güç merkezini kurdu. Oligarklarla Kremlin arasındaki güç dengesini değiştirdi, güvenlik bürokrasisinin ağırlığını artırdı, siyasi sistemi giderek Kremlin merkezli hale getirdi ve gücünü konsolide etti.
Putin bidahaki seçimlerin gerçekleşeceği 2030 yılında 80 yaşında olacak. Anayasa’ya göre 2030’da tekrar aday olup 2036 yılına kadar Devlet Başkanı kalma imkanı var. Aday olup olmayacağı ve kendisinin yerine halef seçip seçmeyeceği ise belli değil. İddialardan birisi de, Putin’in tek bir halef belirlemek yerine, devlet yönetimini ve gücü aralarında paylaştıracağı bir güvenilir kişiler grubu hazırladığı ve bu çemberde 13 kişinin bulunduğu. Tabi bunlar şimdilik sadece iddia…
2030 seçimlerine çok var. Putin’in 2030’da nasıl hareket edeceğini ve Rus tarihinde nasıl yer edineceğini ise Ukrayna savaşının sonucu belirleyecek. En önemli sorulardan birisi ise Putin sonrası Rusya’nın durumunun ne olacağı…
