Trumpun İran ile ticaret yapan ülkeler kararı ve Türkiye

ABD Başkanı Donald Trump, bugünden itibaren İran İslam Cumhuriyeti ile ticaret yapacak her ülkenin, ABD ile olan ticaretinde %25 oranında gümrük vergisi ödemek zorunda kalacağını söyledi.

Bu haberin gerçekleşmesi, Türkiye ekonomisi ve dış politikası için “fırtına öncesi sessizlik” diyebileceğimiz kadar büyük bir sarsıntı anlamına gelir. Trump’ın bu kararı her ne kadar doğrudan Çini hedef alıyorsa da Ermenistan ve Türkiye’yi kelimenin tam anlamıyla iki ateş arasında bırakır.

Bu kararın Türkiye’yi etkileyeceği temel alanlar:

İhracat Şoku ve Dış Ticaret Dengesi

Türkiye için ABD, en büyük ikinci ihracat pazarıdır 2024 verilerine göre yaklaşık 16,5 milyar dolar

Maliyet Artışı: Tekstil, otomotiv parçaları, çelik ve beyaz eşya gibi sektörlerde ABD’ye yapılan satışlarda %25 vergi eklenmesi, Türk ürünlerinin ABD pazarında rekabetçiliğini tamamen bitirebilir.

Pazar Kaybı: Birçok ihracatçı, bu ek maliyet nedeniyle ABD pazarından çekilmek zorunda kalabilir, bu da döviz girdisinde büyük bir delik açar.

Enerji Bağımlılığı ve Doğalgaz Krizi

Türkiye, enerjide dışa bağımlı bir ülkedir ve İran en önemli tedarikçilerden biridir.

Gaz Tedariki: Türkiye, konutlarda ve sanayide kullandığı doğalgazın önemli bir kısmını İran’dan boru hatlarıyla alıyor. Eğer Türkiye, ABD ile ticaretini korumak için İran’dan gaz almayı keserse, ciddi bir enerji krizi ve ısınma/üretim maliyeti artışı yaşanır.

Muafiyet Arayışı: Türkiye muhtemelen geçmişte olduğu gibi “stratejik ihtiyaç” nedeniyle muafiyet isteyecektir; ancak Trump’ın %25’lik bu keskin tavrı, muafiyet almayı çok daha zorlaştıracaktır.

Bankacılık Sistemi Üzerindeki Baskı

ABD’nin bu kararı sadece devletleri değil, şirketleri ve bankaları da hedef alır.

İran ile ufak bir ticarete aracılık eden herhangi bir Türk bankası, ABD finans sisteminden (SWIFT vb.) dışlanma riskiyle karşı karşıya kalırsa, Türkiye’nin tüm uluslararası finans trafiği felç olabilir.

Jeopolitik ve Diplomatik Zorluklar

İran ile 560 kilometrelik bir sınırı olan Türkiye için İran’ın ekonomik olarak çökmesi veya kaosa sürüklenmesi:

Yeni bir göç dalgası riskini doğurur.

Bölgesel güvenlik dengelerini (Suriye ve Irak dahil) istikrarsızlaştırır.

Türkiye Ne Yapar?

Türkiye muhtemelen “Denge Politikası” yürütmeye çalışacaktır. Ancak %25’lik vergi, Türkiye’nin ABD ile olan 30 milyar dolarlık toplam ticaret hacmini tehdit ettiği için, Ankara’nın İran ile olan ticaretini (özellikle enerji dışındaki kalemleri) minimuma indirmesi veya tamamen gizli/kayıt dışı kanallara kaydırması gerekebilir.

Sonuç olarak: Bu karar, Türkiye için sadece bir “ekonomi haberi” değil, milli güvenlik ve beka meselesi seviyesinde bir krizdir. Türkiye, ya milyarlarca dolarlık ABD ihracatından vazgeçecek ya da komşusu ve enerji ortağı olan İran’a tamamen sırtını dönecektir.

ABD Başkanı Donald Trump’ın 12 Ocak 2026 tarihinde ilan ettiği “İran ile ticaret yapan ülkelere %25 ek gümrük vergisi” kararı sonrası Türk yetkililerden gelen açıklamalar, Türkiye’nin her zamanki “denge ve arabuluculuk” rolünü korumaya çalıştığını ancak ciddi bir ekonomik kaygı taşıdığını gösteriyor.

Şu ana kadar (13 Ocak 2026 itibarıyla) yapılan resmi açıklamaların ve sahadaki durumun özeti şöyledir:

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Açıklamaları

Bakan Fidan, 11-12 Ocak tarihlerinde yaptığı açıklamalarda (TRT Haber mülakatı dahil) şu noktalara değindi:

Dış Müdahale Uyarısı: İran’daki protestoların “dış manipülasyonlara açık” olduğunu belirterek, özellikle Mossad’ın sosyal medya üzerinden halkı kışkırttığını ve bu durumun bölge istikrarına zarar verdiğini ifade etti.

Sahici Uzlaşı Çağrısı: İran’ın artık bölge ülkeleriyle “sahici bir uzlaşı ve işbirliği” içine girmesi gerektiğini, dünyadaki gerçekleri anlaması gerektiğini vurguladı. Bu, Türkiye’nin İran’a “içerideki gerilimi düşür ve dış dünya ile inatlaşma” mesajı verdiği şeklinde yorumlanıyor.

Diplomatik Çözüm: ABD ile hedeflerin bazı noktalarda örtüştüğünü ancak yöntemsel farklılıklar olduğunu, Gazze ve Suriye’deki durumlarla birlikte İran meselesinde yoğun bir diplomatik mesai harcadıklarını belirtti.

Cumhurbaşkanlığı ve Ticaret Bakanlığı Kanadı

Henüz Trump’ın %25’lik vergi kararına doğrudan “misilleme” içeren sert bir yanıt gelmedi. Ancak Ankara kulislerinden sızan bilgilere göre:

Muafiyet Görüşmeleri: Türkiye’nin özellikle enerji (doğalgaz) ithalatı konusunda ABD’den “özel bir muafiyet” talep etmek için teknik bir hazırlık içinde olduğu belirtiliyor.

Ekonomik Kaygı: Ticaret Bakanlığı yetkilileri, ABD’nin Türkiye’nin 2. büyük ihracat pazarı olduğunu hatırlatarak, bu kararın uygulanmasının Türk ihracatçısı üzerinde yıkıcı etkileri olabileceği uyarısında bulunuyor.

Diğer Önemli Gelişmeler

Uçuş İptalleri: Türk Hava Yolları (THY), İran’daki huzursuzluğun artması üzerine bazı uçuşlarını güvenlik gerekçesiyle iptal etti veya askıya aldı.

Taahliye Planları: Dışişleri Bakanlığı henüz resmi bir “derhal terk edin” çağrısı yapmasa da, İran’daki Türk vatandaşlarının güvenlik durumlarını yakından takip ettiklerini ve gerekli önlemlerin alınacağını bildirdi.
Türk Makamlarının Tavrını özetlersek 

Türkiye şu an “sessiz ama yoğun bir diplomasi” yürütüyor. Bir yandan İran’a “halkın sesini duy ve reform yap” derken, diğer yandan ABD’ye “bu yaptırımlar başta Türkiye olmak üzere müttefiklerini  vuruyor, stratejik hata yapıyorsunuz” mesajını iletiyor.
Kafkassam