İran ile Umman arasında, Hürmüz Boğazı’nda uluslararası deniz trafiğinin yeniden güvenli şekilde işletilmesine yönelik diplomatik temaslar hız kazanırken, ABD ise askeri seçenekleri masada tutmakla birlikte gelişmeleri yakından izlemeyi tercih ediyor.
Axios’un bölgesel kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Umman ile İran arasında Hürmüz Boğazı’nın yeniden deniz taşımacılığına açılmasını öngören yeni bir anlaşmaya hafta sonu sonuna kadar varılabilir. Haberde, müzakerelerde önemli ilerleme kaydedildiği belirtilirken, anlaşmanın ayrıntıları hakkında herhangi bir bilgi paylaşılmadı.
Axios’un aktardığına göre, Umman heyetinin Hürmüz Boğazı konusunda yeni bir uzlaşı arayışıyla Tahran’a ulaşmasından yalnızca birkaç saat sonra ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik planlanan yeni hava saldırısı dalgasını durdurma talimatı verdi. Kaynaklar, Umman ile İran arasında prensipte bir uzlaşının sağlanması halinde nihai kararın Washington tarafından verileceğini ve Başkan Trump’ın önerilen anlaşmayı kabul edip etmeyeceğine karar vereceğini ifade etti.
Daha önce, 21 Temmuz’da Axios, Katar, Mısır, Pakistan ve bazı bölgesel arabulucuların ABD ile İran’a on günlük geçici ateşkes önerisi sunduğunu duyurmuştu. Habere göre, Washington yönetimi bu öneriyi değerlendirmeye alırken, Trump da Beyaz Saray Muhabirleri Derneği resepsiyonunda yaptığı açıklamada, İran’dan gelecek çözüm önerilerini dinlemeye açık olduğunu söylemişti.
Bununla birlikte, diplomatik girişimler sürerken ABD ordusu da olası bir askeri tırmanış ihtimaline karşı hazırlıklarını sürdürüyor. Axios’un haberine göre, Pentagon tarafından Başkan Trump’a İran’a yönelik yeni ve kapsamlı bir saldırı planı sunuldu. Ancak Trump’ın, bu planın uygulanmasına onay vermediği ve ordudan operasyonu başlatmamasını istediği belirtildi.
Haberde ayrıca, Başkan Trump’ın yaklaşık iki haftadır her gün İran’a yönelik operasyon seçeneklerini değerlendirmesine rağmen, geçen cuma günü yeni bir saldırı dalgasına izin vermediği ifade edildi. Axios, bunun geçici bir duraklama mı yoksa daha uzun süreli bir diplomatik fırsat penceresi mi olduğunun henüz netlik kazanmadığını vurguladı.
Kaynaklara göre Trump’ın saldırıyı ertelemesi, diplomasiye zaman tanıma isteğinin yanı sıra, mevcut hava operasyonlarının ulaştığı etkinlik sınırlarının da Washington tarafından değerlendirildiğini gösteriyor. Buna rağmen Pentagon’un, şartların değişmesi halinde geniş çaplı bir askeri harekâtı kısa sürede yeniden başlatabilecek operasyon planlarını hazır tuttuğu belirtiliyor.
Axios’un bir başka haberine göre ise, yaklaşık iki hafta boyunca aralıksız devam eden saldırıların ardından Başkan Trump, Amerikan ordusuna İran’a yönelik operasyonları geçici olarak durdurma emri verdi. Bu kararın, Ummanlı yetkililerin Tahran’da yürüttüğü temaslarda Hürmüz Boğazı’nın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılması konusunda somut ilerleme kaydedildiği bir dönemde alınması dikkat çekti.
Hatırlanacağı üzere ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a yönelik ortak askeri operasyon sürecini başlatmıştı. Haziran ayında ise Washington ile Tahran arasında, Lübnan dâhil tüm cephelerde çatışmaların durdurulmasını öngören bir mutabakat zaptı imzalanmıştı. Ancak 8 Temmuz gecesi ABD, İran’ın Hürmüz Boğazı’na ilişkin mutabakat hükümlerini ihlal ettiğini ileri sürerek İran’a yönelik geniş çaplı hava saldırılarını yeniden başlatmıştı.
Son gelişmeler, **askeri baskı ile diplomatik müzakerenin eş zamanlı yürütüldüğü kritik bir döneme girildiğini** gösteriyor. Umman’ın arabuluculuğunda Hürmüz Boğazı konusunda sağlanabilecek olası bir uzlaşı, yalnızca ABD-İran geriliminin seyrini değil, küresel enerji arzı ve uluslararası deniz ticaretinin güvenliği açısından da belirleyici bir dönüm noktası olabilir.
