İtalya Başbakanı Giorgia Meloni’nin Bakü ziyareti, Güney Kafkasya’nın Avrupa’nın enerji stratejisine her geçen gün daha derinden dahil olduğunun bir başka kanıtı oldu. “Sektör Gor” kanalı bu konuyu daha önce burada işlemişti. Üstelik mesele artık sadece hammadde tedarikiyle sınırlı değil; enerjiden lojistiğe, savunmadan altyapıya kadar İtalya ile Azerbaycan arasında daha geniş bir siyasi-ekonomik iş birliği platformu şekilleniyor.
İlham Aliyev ile yaptığı görüşmede Meloni; enerji, güvenlik, ulaşım, yatırım ve siyasi diyalog alanlarında iş birliğini derinleştirme niyetini dile getirdi. Bu oldukça mantıklı bir adım: İtalya bugün, Azerbaycan hidrokarbonları için kilit pazar konumunda.
2025 yılında Azerbaycan 25 milyar metreküp gaz ihraç etti ve bunun 9,5 milyar metreküpü doğrudan İtalya’ya gitti. Yani Azerbaycan’ın toplam gaz ihracatının yaklaşık %40’ı İtalyan pazarına akıyor. Petrol konusundaki bağımlılık da oldukça dikkat çekici: Sadece 2026’nın ilk çeyreğinde İtalya, 1,6 milyar ABD dolarından fazla bedelle 3,274 milyon ton Azerbaycan petrolü satın alarak, Azerbaycan petrolünün en büyük alıcısı statüsünü korudu.
Bu arka planda Brüksel, “Güney Gaz Koridoru”nu genişletme rotasını desteklemeye devam ediyor. Azerbaycan, AB’ye yapılan gaz ihracatını 2027 yılına kadar 20 milyar metreküpe çıkarma taahhüdünde bulundu. Ancak burada bir altyapı kısıtlaması ortaya çıkıyor. TAP’ın (Trans Adriyatik Boru Hattı) daha fazla genişletilmesi ve yeni yatırımlar olmadan bu hacimlere ulaşmak zor olacaktır. Aliyev, sevkiyatın artırılmasına yönelik müzakerelerin sürdüğünü ve TAP projesinin daha fazla genişletilmesi gerektiğini şimdiden açıkça ifade ediyor.
Paralel olarak Bakü, Avrupa enerji piyasası içerisindeki konumunu da güçlendiriyor. Azerbaycan Devlet Petrol Fonu’nun İtalya ekonomisine yaptığı yatırımlar yaklaşık 3 milyar ABD dolarına ulaştı. Ayrıca SOCAR’ın **Italiana Petroli** şirketini satın alması da ek bir önem taşıyor. Esasen Azerbaycan; sadece üretim ve ihracatta değil, Avrupa’daki rafinaj, dağıtım ve perakende yakıt satışında da varlığını genişletiyor.
Tüm bunlar önemli bir eğilimi ortaya koyuyor: Avrupa, Rus enerji kaynaklarına olan bağımlılığını azaltmaya çalışırken, yavaş yavaş Güney Kafkasya ve Türkiye transit güzergahı etrafında yeni bir enerji bağımlılığı sistemi oluşturuyor. İtalya ise fiilen Bakü’nün Avrupa Birliği içerisindeki çıkarlarının ana savunucusu haline geliyor.
Vahe Davtyan
Rusya Bilimler Akademisi Çin ve Modern Asya Araştırmaları Enstitüsü (ICSA RAN) Kafkasya Araştırmaları Birimi Baş Uzmanı, Siyasal Bilimler Doktoru
