Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Çin’e bir ziyaret gerçekleştirdi. Üstelik de ABD Başkanı Donald Trump’ın Pekin’e yaptığı resmi ziyaretten dört gün sonra.
Bu, Vladimir Putin’in Çin’e yaptığı 25’inci ziyarettir. Liderler toplamda 40’tan fazla kez görüştüler ki bu, Çin lideri Şi Cinping ile Batılı liderler arasındaki görüşmelerden çok daha fazladır. Çin liderinin Donald Trump’ın ziyareti sırasında kendisine ikametgahını gezdirirken, Putin’in Çonqnanhi (Zhongnanhai) kompleksine davet edilen az sayıdaki yabancı liderden biri olduğunu söylemesi de özellikle dikkat çekmektedir. Trump, Cinping’in bu sözlerine sadece “harika” diyerek cevap vermişti. Belirtmeliyim ki söz konusu kompleks Çin’in Kremlini olarak görülmektedir.
Vladimir Putin bu ziyaretle Trump’a açık bir mesaj veriyor. Yani Rusya-Çin iş birliği devam ediyor ve bundan sonra da devam edecek. Ziyaretin, ikili ilişkilerin temeli sayılan “Komşuluk, Dostluk ve İş Birliği Hakkında” antlaşmanın 25’inci yılına ve 21’inci yüzyılda stratejik ortak faaliyetlere yönelik “eşit haklara dayalı güvenilir ortaklık” ilişkilerinin geliştirilmesi kursunun ilan edilmesinin 30’uncu yılına ithaf olunması tesadüf değildir.
Rusya ile Çin arasındaki ilişkiler son yıllarda çok katmanlı bir jeopolitik iş birliği modeline dönüşmüştür. Bu modelin merkezinde Batı merkezli uluslararası sisteme alternatif bir güç merkezi oluşturma fikri yer almaktadır. Moskova ve Pekin; enerji, ticaret, askeri-teknik iş birliği ve bölgesel güvenlik alanlarında koordinasyonu artırarak küresel sistemde ABD ve müttefiklerinin baskın rolünü dengelemeye çalışmaktadır.
İkili ilişkilerin en önemli sütunlarından biri enerji iş birliğidir. Rusya’nın Avrupa’daki enerji pazarını kaybettiği bir dönemde Çin, onun için en büyük alternatif pazar haline gelmiştir. Aynı zamanda Çin de Rusya’nın kaynaklarına erişim sağlayarak enerji güvenliğini güçlendirmektedir. Bu karşılıklı bağımlılık, ilişkileri daha da istikrarlı kılan ana etkenlerden biridir.
Şi Cinping, Pekin’de ziyarette bulunan Vladimir Putin ile görüşmesinde, Rusya ve Çin’in iyi komşuluk, dostluk ve iş birliği antlaşmasının süresini uzatma konusunda mutabakata vardıklarını açıklamıştır.
Şi Cinping, “Başkan Putin ve ben, Çin Halk Cumhuriyeti ile Rusya Federasyonu arasında iyi komşuluk, dostluk ve iş birliği hakkında antlaşmanın süresinin uzatılmasını oy birliğiyle teyit ettik,” demiştir.
Resmi bir askeri ittifak olmasa da taraflar Şanghay İşbirliği Örgütü ve çeşitli ikili formatlarda Batı’nın güvenlik mimarisine alternatif bölgesel güvenlik mekanizmaları oluşturmaya çalışmaktadır. Rusya Devlet Başkanı ve Çin liderinin çok kutuplu bir dünyanın kurulmasına ilişkin ortak bildiri kabul etmeleri tesadüf değildir. Putin ve Şi Cinping arasında Pekin’de yürütülen müzakerelerin ardından ikili belgelerin imza töreni gerçekleştirilmiştir.
Görüşmenin ardından liderler, Rusya-Çin ilişkilerinin daha da güçlendirilmesi ve derinleştirilmesi hakkında ortak bildiri kabul etmişlerdir. Bunun yanı sıra Putin ve Şi Cinping, kavramsal bir belge daha –çok kutuplu dünyanın ve yeni tip uluslararası ilişkilerin geliştirilmesi hakkında ortak deklarasyon– imzalamışlardır.
Putin – Cinping hattının küresel siyasette Pekin’in yeni bloklaşma eğilimlerini güçlendirdiğini düşünüyorum. Daha önce de belirttiğim gibi Çin yeni bir blok oluşturuyor. Bu bloğun temelleri ekonomik yatırımlar ve bundan doğan siyasi arzulardır. Pekin için Moskova önemlidir. Şöyle ki Çin, son yıllarda Sibirya bölgesine milyarlarca dolarlık yatırım yapmıştır. Bunun yanı sıra bölgenin temel ucuz iş gücü yine Çinlilerdir. Pekin aynı zamanda Moskova’yı Arktika’ya (Kuzey Kutbu) açılan bir kapı olarak görmektedir.
Rusya, Çin’e daha çok bağımlıdır. Bu durum, kurulması muhtemel blok içinde Rusya’nın kademeli olarak Çin’in üstünlüğünü kabul edeceği anlamına gelmektedir. Diğer taraftan, ABD ve Batı karşısında Rusya’yı koruyabilecek tek ülke Çin’dir.
Turan Rzayev: Rusya, Çin’e daha çok bağımlı
