Bu seçimlerin hem Ermenistan hem de bölge açısından önemli sonuçlar doğuracağını söylemek mümkün. Sandıktan çıkacak sonuç; Ermenistan-Azerbaycan barış sürecinin geleceğini, Türkiye-Ermenistan normalleşme görüşmelerini, Rusya’nın Güney Kafkasya’daki etkisini ve Avrupa’nın enerji güvenliğini dolaylı olarak etkileyecek.
Ancak şimdiden kesinleşen bir gerçek var: Seçimlerin kazananını da kaybedenini de büyük ölçüde Azerbaycan faktörü belirleyecek. Aslında Azerbaycan’ın Ermenistan’daki seçimlere herhangi bir müdahalesi söz konusu değil ve böyle bir niyeti de bulunmuyor. Kuşkusuz seçim süreci Bakü tarafından yakından takip ediliyor, ancak doğrudan bir müdahaleden bahsetmek mümkün değil. Aynı şekilde Azerbaycan’ın Ermenistan’a yönelik herhangi bir saldırı planı da bulunmuyor. Bakü, Erivan ile yürütülen barış müzakerelerinden memnun. Bunun yanında sınırların belirlenmesi ve işaretlenmesine yönelik çalışmalar sürerken, iki ülkenin sivil toplum temsilcileri de bir süredir karşılıklı ziyaretler gerçekleştiriyor.
Buna rağmen Ermenistan’daki seçim kampanyasında Azerbaycan, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in açıklamaları ve verdiği mesajlar önemli bir gündem maddesi haline gelmiş durumda. Robert Koçaryan ve diğer revizyonist siyasetçiler açıkça “Azerbaycan tehdidi” söylemini öne çıkarıyor ve Azerbaycan karşıtı bir propaganda yürütüyor. Başbakan Nikol Paşinyan’ın gündeminde de Azerbaycan, iki ülke ilişkileri ve olası riskler önemli yer tutuyor. Bu nedenle seçimlerin sonucunda Azerbaycan faktörünün belirleyici rol oynayacağı söylenebilir.
Bir tarafta Azerbaycan ile iş birliği ve barışın sağlayacağı faydaları anlatan Paşinyan bulunuyor. Diğer tarafta ise Azerbaycan’ı bir tehdit unsuru olarak göstererek seçmeni korkutmaya çalışan Koçaryan ve revizyonist çevreler yer alıyor.
Kişisel değerlendirmem, seçimlerden Paşinyan ve ekibinin galip çıkacağı yönünde. Bunun başlıca nedeni, daha özgün ve dinamik bir seçim kampanyası yürütmeleri. Ayrıca ortaya koydukları vaatler, Ermeni toplumunun beklentilerine daha yakın görünüyor. Örneğin Ermenistan’ın kısa vadede Avrupa Birliği’ne üye olması mümkün olmasa bile, bu hedefin dile getirilmesi seçmene daha cazip geliyor. Buna karşılık Koçaryan’ın sürekli Azerbaycan tehdidinden söz etmesi ve çözümü Rusya’da araması toplumun geniş kesimlerinde aynı karşılığı bulmuyor.
Öte yandan Paşinyan döneminde başlayan ve ilerleyen bir barış süreci mevcut. Bu sürecin Türkiye boyutu da bulunuyor. Dolayısıyla mevcut siyasi gerçeklik Paşinyan’ın lehine işliyor.
Aslında Koçaryan ve diğer revizyonist aktörlerin seçim kampanyalarını ısrarla “Azerbaycan tehdidi” üzerine kurmaları şaşırtıcı değil. Çünkü seçimleri kaybetmeleri halinde Paşinyan’ın kendilerine karşı hukuki süreç başlatabileceğinden endişe duydukları değerlendiriliyor.
Azerbaycan tarafı şu ana kadar bu yönde resmi bir talepte bulunmamış olsa da, fırsat doğması halinde bu konunun yeniden gündeme gelebileceği düşünülüyor. Örneğin 44 Günlük Savaş sırasında Robert Koçaryan’ın yanı sıra Serj Sarkisyan ve Seyran Ohanyan da Karabağ’a gitmişti. İddialara göre Azerbaycan tarafı onların bulunduğu yerleri biliyor ve yakalanmaları için hazırlık yapıyordu. Ancak Rus istihbaratından gelen uyarılar üzerine Koçaryan Ermenistan’a döndü. Daha sonra Sarkisyan ve Şuşa’nın kurtarılması öncesinde Ohanyan da bölgeden ayrıldı.
Bu isimlerin doğrudan Azerbaycan’a teslim edilmesi olası görünmese de, gelecekte oluşturulabilecek ortak bir hukuki mekanizma veya uluslararası bir yargı süreci kapsamında yargılanmaları ihtimali zaman zaman dile getiriliyor.
Sonuç olarak, mevcut siyasi tablo ve seçim kampanyalarının seyri dikkate alındığında, Nikol Paşinyan’ın seçimlerden zaferle çıkması ihtimal dışı görünmüyor. Ancak bunun kesin sonucu, Ermeni seçmeninin sandıkta vereceği karar belirleyecek.
