İran İslam Cumhuriyeti, bölge jeopolitiğinde köklü bir kırılmaya işaret eden tarihi bir karara imza attı. Dini Lider Mücteba Hamaney’in talimatları doğrultusunda Tahran yönetimi, ABD ile yürütülen diplomatik mutabakatlar kapsamındaki tüm taahhütlerini askıya aldığını resmen ilan etti. Bu hamle, sadece bir anlaşmanın feshi değil, aynı zamanda İran’ın “Direniş Ekseni” ve küresel güç mücadelesindeki stratejik yöneliminin artık tamamen çatışmacı bir eksene kaydığını gösteriyor.Kafkassam başkanı Hasan Oktay Hameneyin yaşayıp yaşamadığını sorgularken yaşıyorsa büyük ihtimal Moskova’da olduğunu ve artık İran ABD savaşının Rusya ABD savaşına dönüşeceğini ifade ediyordu.
“İmza Değersiz, Dönem Kapanmıştır”
İşte Hasan Oktay’ın görüşü doğrultusunda Mücteba Hamaney’in açıklamaları, Tahran’ın Washington’a yönelik bakış açısının ideolojik bir kopuşa evrildiği üzerinden kanıtlıyor. Hamaney, ABD Başkanı Donald Trump’ın imzasını “değersiz ve geçersiz” olarak nitelendirerek, diplomatik muhataplığı reddeden sert bir söylem benimsedi. ABD’yi “Büyük Şeytan” olarak kodlayan bu yeni retorik, İran’ın artık Batı ile müzakere masasını meşru bir alan olarak görmediğini, aksine diplomasiyi bir “aldatıcılık aracı” olarak tanımladığını gösteriyor.
Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi’nin “İslamabad Mutabakat Muhtırası kapsamındaki taahhütlerin askıya alındığı” yönündeki beyanı, bu siyasi kararın sahaya yansımasıdır. Garibabadi’nin önceliği “savunma” olarak belirlemesi, İran’ın yakın gelecekte askeri ve teknolojik kapasitesini, uluslararası denetim mekanizmalarından bağımsız bir şekilde artıracağının sinyali olarak okunmalıdır.
Jeopolitik Bir Meydan Okuma: “Unutulmaz Dersler”
Tahran’ın bu kararı, bölgedeki güç dengeleri açısından üç temel riski beraberinde getiriyor:
* Diplomatik İzolasyonun Kabulü: İran, anlaşmaları feshederek uluslararası toplumla olan yasal bağlarını koparmayı göze alıyor. Bu durum, Tahran’ın artık “Batı ile entegrasyon” hedefinden vazgeçip, kendi savunma doktrinine tamamen odaklandığını gösteriyor.
* Direniş Ekseni’nin Radikalleşmesi: Hamaney’in “Direniş Ekseni’nin unutulmaz dersler vereceği” vurgusu, İran’ın bölgesel vekil güçlerini (proxy) daha agresif bir şekilde devreye sokacağını gösteriyor. Güney bölgesindeki hareketlilik, bu “derslerin” sadece söylemde kalmayacağının ilk işaretleri olarak değerlendirilebilir.
* Yeni Güvenlik Doktrini: “Zorbalık ve hegemonik hırsların Amerikan doktrininin bir parçası olduğunu” belirten Hamaney, buna karşı İran’ın kendi “karşı-doktrinini” oluşturduğunu ilan etmiştir. Bu doktrin, caydırıcılığı diplomasi yerine askeri kapasite ve saha hakimiyeti üzerine inşa eden, daha radikal bir çizgiyi temsil ediyor.
Türkiye ve Bölge İçin Ne Anlama Geliyor?
Bu gelişme, İran’ın artık “statükocu” bir bölgesel aktörden, “revizyonist ve çatışmacı” bir küresel oyuncuya evrildiğini kanıtlıyor. Türkiye için bu durum, güney sınırlarında diplomasi ile yönetilmesi güç, askeri gerilimin tırmanma ihtimalinin yüksek olduğu yeni bir güvenlik denklemi demektir.
Mücteba Hamaney’in liderliğindeki bu yeni İran, anlaşmalarla çevrelenmeyi reddediyor. Tahran’ın bu “maskesiz gerçek yüzünü gösterme” stratejisi, Orta Doğu’da uzun süredir devam eden vekalet savaşlarının artık doğrudan bir güç mücadelesine dönüşme ihtimalini masaya getiriyor. Kısacası İran, “Büyük Şeytan” ile olan tüm hukuki köprüleri yakarak, kendi bölgesel düzenini tesis etmek adına geri dönülemez bir yola girmiş görünüyor.
Tarık Yavuz: İran’da Yeni Dönem: Mücteba Hamaney (Rusya) Doktrini ve “Mutabakatların Sonu”
