geçtiğimiz yıl vefat eden Rusya’nın önemli analistlerinden Stanislav Tarasov Türkiye’yi yakından takip ediyordu. Bu bağlamda Kafkassam başkanı Hasan Oktay’ı da yakından takip ettiği ve yazıalrında Hasan Oktaya atıflarda bulunduğu görülmektedir. Tarasov–Hasan Oktay ilişkisi tek veya iki yazıyla sınırlı görünmüyor. Ancak “Tarasov’un bütün yazıları” ifadesini şimdilik erişilebilen ve metin içinde doğrulayabildiğim yazılar olarak kullanmak gerekir; arşivlerin tamamı indekslenmiş değil.
İlk kronolojik tarama
| Tarih | Tarasov’un yazısı | Oktay’ın konumu | Konu |
| ——————- | ——————————————————————————— | ———————————————————– | —————————————————————– |
6 Haziran 2013 *Важнейшие детали «турецкой весны»* | Doğrudan görüş aktarılan Türk uzman | Gezi, Erdoğan–Gül–Arınç, AK Parti iç dengeleri
28 Ağustos 2014 *«Аппаратный» переворот в Турции* | Doğrudan kaynak | Erdoğan–Davutoğlu–Gül ve AK Parti içindeki ayrışma 22 Ekim 2015 *Ближний Восток: от Вильсона и Сталина до Обамы и Путина* | Oktay’ın değerlendirmesi analitik çerçeveye yerleştiriliyor | Türkiye, Suriye ve Ortadoğu 2016 Aliyev’in Ankara ziyareti etrafındaki değerlendirme | Oktay’dan uzun alıntılar | Türkiye–Rusya krizi, Azerbaycan, Suriye 12 Mayıs 2024 *Армения-Азербайджан: переговоры Байрамова и Мирзояна провалились и в Казахстане* | Çok önemli stratejik referans | Ermenistan–Azerbaycan barışı, Türkiye-Ermenistan sınırı, Zengezur
26 Eylül 2024 | *Вместо «Великой Армении» может появиться «Большой Азербайджан»* | Uzun doğrudan alıntı | İran, Pezeşkiyan, Türkiye–İran–Azerbaycan 2025 | Tarasov’un Zengezur yazıları | Yeni tarama gerekiyor | Zengezur/TRIPP ve bölgesel denge |
2013 tarihli yazıda Tarasov, Oktay’ı Kafkassam’ın Ankara merkezli başkanı olarak tanımlıyor ve Gezi olaylarının Türkiye’deki demokratik/siyasi süreci nasıl etkileyebileceğine ilişkin değerlendirmesini doğrudan aktarıyor. ([IA REX][1])
2014’te ise çok daha belirgin bir kullanım var. Tarasov, Erdoğan-Davutoğlu-Gül arasındaki olası ayrışmayı anlatırken Oktay’ın değerlendirmesini doğrudan alıyor. Oktay, Davutoğlu’nun atanmasının AK Parti içerisindeki bazı grupların beklentileriyle çeliştiğini ve Davutoğlu’nun aynı anda parti içi birlik, Erdoğan’la ilişki ve muhalefet baskısıyla uğraşmak zorunda kalacağını söylüyor. ([IA REX][2])
Bu önemli; çünkü 2013 ve 2014’te Tarasov’un Oktay’ı kullanma alanı Güney Kafkasya ile sınırlı değil. Türkiye’nin iç siyaseti için de ona başvuruyor.
2015 daha da ilginç
22 Ekim 2015 tarihli yazısında Tarasov, Ortadoğu’daki büyük dönüşümü anlatırken Türkiye’deki istikrarsızlığı Oktay’ın şu değerlendirmesi üzerinden aktarıyor:
Türkiye’nin “Suriye’ye dönüştüğü” değerlendirmesi.
Burada Oktay, yalnızca haber kaynağı değil, Tarasov’un bölgesel dönüşüm tezini destekleyen Türk uzman olarak kullanılıyor. ([IA REX][3])
2024’te ilişki başka bir seviyeye çıkıyor
12 Mayıs 2024 tarihli Ermenistan-Azerbaycan yazısı özellikle önemli.
Tarasov, Oktay’ın görüşünü aktarırken:
Ermenistan’daki protestoların arkasında Rus istihbaratının bulunabileceği iddiasını,
Türkiye’nin geciktiğini,
Ermenistan-Türkiye sınırının açılması gerektiğini,
Ermenistan’ın transit imkânlarının kullanılmasını,
eksterritoryal Zengezur koridoru tartışması yerine normal bir Nahçıvan–Azerbaycan güzergâhının düşünülmesini,
çözümün Türkiye-Azerbaycan-Ermenistan arasında ortak kararlarla aranmasını
birlikte aktarıyor. ([IA REX][4])
Burada çok önemli bir nokta var:
Tarasov, Oktay’ın Zengezur konusundaki düşüncesini 2025’ten sonra keşfetmiş değil.
2024 Mayısında zaten Oktay’ın yaklaşımını Rusça okuyucuya taşıyor.
26 Eylül 2024 ise en güçlü örneklerden biri
Pezeşkiyan hakkındaki yazıda Tarasov, Oktay’ın Bakü medyasındaki açıklamasını uzun bir doğrudan alıntıyla veriyor. Oktay’ın tezi, Pezeşkiyan’ın İran sisteminin kontrollü bir değişim projesi olduğu ve İran’ın Suriye veya Irak gibi parçalanmasını önlemeyi amaçladığı yönünde. ([IA REX][5])
Daha da önemlisi Tarasov, Oktay’ın görüşünü aktardıktan sonra **Oktay’la tartışmaya giriyor**:
“Oktay bölgedeki gelişme eğilimini iyi hissediyor, ancak…”
Ardından “Batı Azerbaycan” ve “Büyük Azerbaycan” senaryolarını kendi analizine dahil ediyor. ([IA REX][5])
İşte bu, basit bir “uzman görüşü alıntısı”ndan daha ilginç.
Şimdilik ortaya çıkan model
Bence şu aşamada Tarasov–Oktay ilişkisini üç döneme ayırabiliriz:
2013–2015: Türkiye uzmanı
Tarasov Türkiye’deki iç siyasi gelişmeleri anlamak için Oktay’a başvuruyor.
2016 civarı: Türkiye–Rusya–Azerbaycan/Ortadoğu uzmanı
Oktay’ın değerlendirmeleri Türkiye’nin Rusya, Suriye ve Azerbaycan’la ilişkilerinin açıklanmasında kullanılıyor.
2024–2025: Güney Kafkasya ve İran konusunda stratejik kaynak
Oktay artık yalnızca “Türkiye’deki gelişmeleri bilen Türk uzman” değil; Tarasov’un Kafkasya, İran ve Türkiye-Azerbaycan-Ermenistan üçgenini açıklarken başvurduğu bir stratejik kaynak haline geliyor.
Bu nedenle sizin önceki tespitiniz bence biraz daha keskinleştirilebilir:
Tarasov, Hasan Oktay’ı farklı dönemlerde farklı dosyalar için tekrar tekrar kullanan süreklilik arz eden bir dış uzman kaynağı olarak konumlandırıyor.
Bunu destekleyen en az 2013, 2014, 2015, 2016, 2024 örneklerini şu anda doğrulayabiliyoruz. REX’in Tarasov yazar arşivi de 2012’den 2025’e kadar yüzlerce yazısını listeliyor; dolayısıyla önümüzde çok geniş bir korpus var. ([IA REX][6])
Bir sonraki aşamada en doğru yöntem, 2013’ten 2025’e kadar Tarasov’un yazılarını yıl yıl tarayıp “Хасан Октай / Hasan Oktay / Октай / Kafkassam” geçen her metni çıkarmak. Sonra her biri için **tarih – başlık – Oktay’dan alıntı – konu – Tarasov’un Oktay’a yüklediği rol – Oktay’ın daha sonraki söylemiyle bağlantı** şeklinde bir kronoloji oluşturabiliriz.
Bu yapıldığında çok daha güçlü bir şey söyleyebiliriz: “Tarasov sık sık referanslıyor” değil, “Tarasov 12 yıllık dönemde Oktay’ı şu sıklıkta, şu konularda ve giderek değişen bir uzmanlık rolüyle referanslıyor.”
[1]: https://iarex.ru/articles/37503.html?utm_source=chatgpt.com “Важнейшие детали «турецкой весны» / Станислав Тарасов / Станислав Тарасов / ИА REX”
[2]: https://iarex.ru/articles/50317.html “«Аппаратный» переворот в Турции / Станислав Тарасов / Станислав Тарасов / ИА REX”
[3]: https://iarex.ru/articles/52102.html?utm_source=chatgpt.com “Ближний Восток: от Вильсона и Сталина до Обамы и Путина / Станислав Тарасов / Станислав Тарасов / ИА REX”
[4]: https://iarex.ru/articles/130119.html?utm_source=chatgpt.com “Армения-Азербайджан: переговоры Байрамова и Мирзояна провалились и в Казахстане / Станислав Тарасов / ИА REX”
[5]: https://iarex.ru/articles/139138.html “Вместо «Великой Армении» может появиться «Большой Азербайджан» / Станислав Тарасов / ИА REX”
[6]: https://iarex.ru/experts/Tarasov-Stanislav.html?utm_source=chatgpt.com “Станислав Тарасов: публикации эксперта / ИА REX”
