Ruslan Beşirli: Mogadişu Sokaklarında Türk Tankları

Türkiye’nin en yeni sismik araştırma ve sondaj gemisi Çağrı Bey, ilk uluslararası görevini yerine getirmek üzere Mersin’den Mogadişu’ya doğru yola çıktı. Uğurlama törenine Türk ve Somalili bakanlar katıldı. Sondaj kulesinin yüksekliği nedeniyle Süveyş Kanalı’ndan geçemeyen gemi; Cebelitarık Boğazı, Atlantik Okyanusu ve Ümit Burnu rotasını izleyerek nihayet Somali kıyılarına ulaşacak.
Bu sırada Türkiye Milli Savunma Bakanlığı; Deniz Kuvvetleri’ne ait TCG Sancaktar, TCG Gökova ve TCG Bafra savaş gemilerinin, sondaj ve arama çalışmalarına destek vermek amacıyla Somali açıklarındaki Aden Körfezi ve Umman Denizi’nde konuşlandırılacağını duyurdu.
Bu Doğu Afrika ülkesinin, Türk karasuları dışındaki ilk sondaj sahası olarak seçilmesi tesadüf değil: Ankara ile Mogadişu arasındaki ilişkiler son 15 yılda stratejik ortaklık seviyesine ulaştı.
> Milli Savunma Bakanlığı, TCG Sancaktar, TCG Gökova ve TCG Bafra gemilerinin Somali kıyılarında görev yapacağını açıkladı.
>
2024 yılında imzalanan savunma anlaşması ve 2025’teki enerji protokolünün ardından Türkiye, Somali’de ilk uzay üssünün inşaatına başlanacağını duyurmuştu. Şu an için ise iki ülkenin odak noktasında Somali kıyılarındaki petrol ve doğalgaz üretimi yer alıyor.
Askeri Yardımlar ve F-16 İddiaları
Çağrı Bey gemisi denize açılmadan kısa bir süre önce, Ankara’nın savunma anlaşması kapsamında Somali’ye askeri teçhizat gönderdiğine dair haberler yayıldı. Geçen ay haqqin.az sitesi, askeri kaynaklara dayandırarak Türkiye’nin Eş-Şebab ile mücadeleye destek vermek amacıyla Mogadişu’ya üç adet F-16 savaş uçağı hibe ettiğini belirtmişti.
Türkiye Milli Savunma Bakanlığı Şubat ayı başında bu bilgiyi doğrulayarak Ankara’nın Somali hava kuvvetlerini güçlendirdiğini açıkladı. Üç gün sonra Mogadişu hükümeti, Türk savaş uçaklarının konuşlandırılmasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi. 19 Şubat’ta ise Türk savunma makamları, ülkedeki askeri varlığın genişletilmesi planlarını bildirdi.
Mogadişu Sokaklarında Zırhlı Hareketlilik
Ankara’nın Afrika’daki artan hareketliliği sürerken, Somali medyasında Türk tanklarının ve zırhlı araçlarının Mogadişu sokaklarında ilerlediğini gösteren görüntüler paylaşıldı. Hükümete yakınlığıyla bilinen Radio Kulmiye’nin verilerine göre Türkiye, ülkeye M48 ve M60 modellerinden oluşan 10 tank gönderdi. Garowe Online sitesi de ağır vasıtaların geçişine ait görüntülerin doğruluğunu teyit etti.
Tankların, başkentin 60 kilometre kuzeyindeki Warshiekh kasabasına yerleştirilmesi bekleniyor. Ankara’nın, ilk kez Kasım 2024’te duyurduğu uzay üssünü tam da bu bölgede inşa etmeyi planladığı tahmin ediliyor.
Bununla birlikte, Türk askerlerinin güneydeki Şabelle bölgesinde de konuşlandırıldığına dair iddialar ortaya atıldı. Radio Kulmiye’nin 15 Şubat tarihli haberine göre Türk birliği burada üsler kurdu ve ilk kez Eş-Şebab’a yönelik kara operasyonlarına katıldı. Ne Türkiye ne de Somali bu haberleri henüz doğrulamadı ancak yalanlamadı da.
Türkiye’nin en büyük denizaşırı askeri üssü olan TÜRKSOM’un Mogadişu’da olduğu ve burada Türk subaylarının Somalili askerleri eğittiği biliniyor. Son bilgilere kadar Türk askerlerinin muharip operasyonlara katılmadığı varsayılıyordu. Öte yandan, savunma anlaşması uyarınca Ankara, Somali’nin karasularının korunmasını da üstlenmiş durumda.
Bölgesel Dengeler ve Stratejik Rekabet
Ankara ve Mogadişu, ülkenin kuzeyindeki Laskorey’de bir deniz üssü kurulması için yürütülen müzakerelerde de ilerleme kaydetti. Bu bölge, merkezi hükümetle gergin ilişkilere sahip ve BAE ile yakın bağları olan özerk Puntland yönetiminin kontrolünde bulunuyor. Ayrıca bölge üzerinde, bağımsızlığını ilan eden ve geçen yıl sonunda İsrail tarafından tanınan Somaliland de hak iddia ediyor.
Analistler, Türkiye’nin Doğu Afrika’daki askeri varlığını güçlendirmesinin temel nedeninin bölgedeki kendi varlıklarını koruma ihtiyacı olduğunu belirtiyor. Aynı zamanda Türkiye’nin çabalarının yoğunlaşması, İsrail’in Somaliland’i tanıması (BM tarafından onaylanmayan bir karar) ile aynı döneme denk geldi. Geçtiğimiz günlerde Etiyopya’ya resmi bir ziyaret gerçekleştiren Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Somaliland’in tanınmasının Afrika Boynuzu ülkelerine bir fayda sağlamayacağını vurgulayarak Addis Ababa’yı Mogadişu’ya destek vermeye çağırdı.
Uzmanlara göre Ankara’nın Somaliland konusundaki tutumu, Afrika stratejisiyle tamamen uyumlu ve Somali’de iktidar değişse bile bu durumun değişmesi beklenmiyor. Bazı analistler, İsrail’in Somaliland’i tanımasına rağmen son haftalarda daha düşük profilli bir siyaset izlediğini, bu nedenle bölgede Ankara ile Tel Aviv arasında ciddi bir gerilim beklenmemesi gerektiğini ifade ediyor.