Şikago Üniversitesi’nin önde gelen ulusal güvenlik uzmanlarından Prof. Robert Pape, İran ile yaşanan gerilimin daha ilk günlerinde yaptığı uyarılarla dikkat çekmişti. Pape, Trump yönetiminin yalnızca hava saldırılarıyla İran’daki siyasi düzeni değiştirebileceği düşüncesinin gerçekçi olmadığını savunarak, böyle bir stratejinin başarısızlığa mahkûm olduğunu defalarca dile getirmişti.
Savaşın ilk aşamalarında İran’ın, ABD ve İsrail’in yoğun hava operasyonlarına rağmen ayakta kalmayı başarması üzerine Pape, bu çatışmanın Trump açısından “yeni bir Vietnam sendromuna” dönüşebileceği uyarısında bulundu.
Hava gücü tek başına rejim değiştiremez
MC Now’a verdiği röportajda Pape, Birinci Dünya Savaşı’ndan bu yana gerçekleştirilen hava harekâtlarını incelediğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Yüz yılı aşkın askeri tecrübe gösteriyor ki, kara desteği olmadan yalnızca hava gücü kullanılarak hiçbir rejim devrilemedi. Yerel muhalif hareketler desteklense bile sonuç değişmedi.”
Pape’e göre ne geleneksel bombardıman yöntemleri ne de yüksek hassasiyetli modern silahlar, tek başına siyasi rejim değişikliği sağlamaya yetti. Aksine, bu tür operasyonlar çoğu zaman daha sert, daha radikal ve Batı karşıtı yeni liderliklerin ortaya çıkmasına yol açtı.
Ateşkes çözülüyor, savaş yeni bir evreye giriyor
Uzman isim, Newsmax’e yaptığı son değerlendirmede ise ABD ile İran arasındaki kırılgan ateşkesin hızla aşınmaya başladığını söyledi.
“Bugün savaşın yüzüncü günü. Ve ateşkesin adım adım çözüldüğüne tanık oluyoruz” diyen Pape, son dönemdeki en dikkat çekici gelişmenin İran’ın stratejik hedeflerindeki değişim olduğunu vurguladı.
Ona göre Tahran artık yalnızca rejimin güvenliğini sağlamaya odaklanmıyor; bunun ötesinde Basra Körfezi’nde daha etkin ve belirleyici bir güç olmayı hedefliyor.
İran’ın hedefleri değişiyor
Pape, son aylarda İran’ın söyleminde ve askeri adımlarında belirgin bir dönüşüm yaşandığını savunuyor.
“Yüz günün ardından ortaya çıkan en büyük sürpriz, İran’ın jeopolitik hedeflerindeki büyüme oldu. Tahran’ın öncelikleri rejimin hayatta kalmasının ötesine geçerek Basra Körfezi’nde nüfuz ve kontrol arayışına yöneldi” değerlendirmesinde bulundu.
Uzman, İran’ın İsrail’e yönelik sert söylemleri ve ABD çıkarlarına karşı attığı adımların, uzun vadeli ve daha iddialı bir stratejinin işaretleri olduğunu düşünüyor.
Washington için zor bir denklem
Pape, İranlı yetkililerin son dönemde yaptığı açıklamaların da gerilimi azaltmaktan çok tırmandırmaya yönelik olduğunu belirtiyor.
Ona göre Tahran artık yalnızca mevcut kurallar çerçevesinde hareket etmiyor; oyunun kurallarını değiştirmeye çalışıyor.
“İran sadece savunmada kalmak istemiyor. Mevcut dengeleri yeniden şekillendirmeye çalışıyor. Bu da Washington’u giderek daha karmaşık bir çıkmazın içine sürüklüyor” ifadelerini kullandı.
“Trump’ın önünde iki seçenek var”
Robert Pape, sosyal medya platformu X’te yaptığı değerlendirmede de İran’ın giderek daha özgüvenli bir tutum sergilediğini savundu.
Pape’e göre Tahran, ekonomik ve stratejik taleplerini yükseltirken aynı zamanda Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisini artırmaya çalışıyor.
Uzman, değerlendirmesini şu çarpıcı sözlerle tamamladı:
“İran, Trump’ın Vietnam’ına dönüşebilir. ABD Başkanı’nın önünde son derece zor bir tercih bulunuyor: Ya geri adım atacak ya da kontrol edilmesi güç yeni bir tırmanma sürecine girecek.”
Pape’in analizine göre, İran krizinin geleceği yalnızca askeri dengelerle değil, tarafların siyasi hedefleri ve gerilimi yönetme kapasitesiyle de şekillenecek. Bu nedenle önümüzdeki dönemde yaşanacak gelişmeler, yalnızca Orta Doğu’nun değil, küresel güvenlik mimarisinin de yönünü belirleyebilir.
