İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçinin Moskova’nın ardından Pekin’e gerçekleştirdiği ziyaret, Tahran’ın iki önemli ortağından destek artışı beklentisiyle ilgilidir. Ukrayna’ya karşı yürütülen işgal savaşı, Rusya’nın kaynaklarını tüketmek üzeredir; bu nedenle Rusya’nın İran’a desteğini artırma imkanları kısıtlıdır. Bu durum, İran’ın diğer ortağı olan Çin’den beklentilerini artırmıştır.
Pekin’in Stratejik Desteği ve Washington’a Mesaj
Pekin, İran’ın ABD karşısında mağlubiyet yaşamasını engellemeye çalışıyor. Çin Dışişleri Bakanı Wang Yinin Pekin’de mevkidaşıyla görüşürken sarf ettiği, “Çin, İran’ın güvenilir stratejik ortağıdır” ifadesi doğrudan Washington’a bir mesaj niteliğindedir. Wang Yi, Pekin’in Tahran ile siyasi güveni daha da güçlendirmeye ve çeşitli alanlarda karşılıklı fayda sağlayan iş birliğini genişletmeye hazır olduğunu belirterek, iki ülke yetkilileri arasındaki temasların sürdürülmesinin önemini vurguladı.
Nükleer Mesele ve BM’deki Duruş
Washington ve Tel Aviv’in aksine Pekin, İran’ın nükleer silah edinmeye çalıştığına inanmıyor. Wang Yi’nin, Çin, İran’ın nükleer silah geliştirmekten kaçınma taahhüdüne bağlılığını takdir ediyor ve nükleer enerjiyi barışçıl amaçlarla kullanma hakkını tanıyor” sözleri de bu duruşu teyit ediyor. Çin’in, BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyesi olarak veto yetkisini kullanıp Tahran aleyhindeki kararları engellemesi de tesadüf değildir.
### Hürmüz Boğazı ve Enerji Güvenliği
Pekin, İran’a tam destek vermesine rağmen, Tahran’ın meseleleri Washington ile müzakere yoluyla çözmesini istiyor. Ancak aynı zamanda Washington’un Tahran üzerindeki baskısını da kabul etmiyor. Her halükarda, Hürmüz Boğazı çevresindeki gerginliğin sürmesi Çin’in çıkarlarına aykırıdır:
Enerji İhtiyacı: Çin, bölgedeki gerginlikten önce petrol ihtiyacının yarısından fazlasını Hürmüz Boğazı üzerinden karşılıyordu.
Ekonomik Etki: Mevcut istikrarsızlık Çin ekonomisini olumsuz etkilemektedir.
Lojistik Engel: Çin, İran ve Körfez ülkelerinin enerji ve mineral kaynaklarını nakletme imkanından mahrum kalmıştır.
Diplomatik Dengeler ve Beklentiler
Washington, Hürmüz Boğazı’nın savaş öncesinde olduğu gibi tüm gemilere açık olması için Pekin’in Tahran rejimi üzerindeki nüfuzunu kullanmasını istiyor. Pekin’in bu sorunun çözümünde oynayacağı rol, ABD Başkanı Donald Trumpın birkaç gün sonra Çin’e yapmayı planladığı ziyareti de olumlu etkileyebilir.
Ancak Pekin, Hürmüz Boğazı’nın trafiğe açılmasını istese de, ABD’nin boğaz girişini kuşatma altında tutma politikasını kararlılıkla reddediyor. Dolayısıyla Pekin, sadece Washington’un isteğiyle Tahran’a tek taraflı baskı yapmayacaktır. Çin yönetimi, Hürmüz Boğazı sorununun ancak karşılıklı tavizlerle çözülebileceğine inanırken; Tahran ve Washington henüz bu tür tavizlere hazır görünmüyor.
Elhan Şahinoğlu: İran Dışişleri Bakanı’nın Pekin Ziyareti ve Çin’in Rolü
