Ekaterina Vinnik: Gürcistan’da Noel 2026: Gürcüler Şoba’yı nasıl ve ne zaman kutluyor?

Gürcistan’da Noel, inananların İsa Çocuk’u yücelttiği, sevdikleriyle bir araya gelerek bu büyük bayramı kutladığı ve hatta özel bir geçit töreni düzenlediği özel bir zamandır. Bu yazımızda, Gürcistanlıların Noel’i nasıl kutladıklarını, hangi gelenekleri uyguladıklarını ve bayram için neler hazırladıklarını anlatacağız.

Gürcistan’da Noel ne zaman kutlanır?
Gürcistan Ortodoks Kilisesi, Rus Ortodoks Kilisesi gibi, bayramları Jülyen takvimine göre kutlar; bu nedenle Gürcistan’da Noel her zaman 7 Ocak’a denk gelir. Rusya’nın aksine, Gürcistan’da uzun tatil hafta sonları yoktur: Noel’e ayrılmış sadece bir tatil günü vardır – 7 Ocak. Gürcistan’da Noel’den önce, bayramdan bir gün önce, 6 Ocak’ta sona eren Doğuş Orucu tutulur.

Gürcistan’da Noel kutlanıyor mu?
Gürcistan nüfusunun %80’inden fazlası Gürcü Ortodoks Kilisesi’ne mensuptur ve kendilerini inançlı olarak görenlerin çoğu Noel’i kilise yılının en önemli bayramlarından biri olarak kutlar. Gürcüce’de Şoba olarak bilinen Noel, ilk olarak 5. yüzyılda Gürcülerin hayatına girmiş ve o zamandan beri Gürcü kültürünün ayrılmaz bir parçası olmuştur.

Gürcistan’da Noel nasıl kutlanıyor?
Seküler Yeni Yıl’ın aksine, Gürcistan’da Noel öncelikle İsa Mesih’i yücelten dini bir bayramdır. Gürcüler Şoba’yı bir gün önce, 6 Ocak’ta kutlamaya başlarlar. Noel arifesinde, Tiflis’teki Kutsal Üçlü Kilisesi (Tsminda Sameba) de dahil olmak üzere tüm kiliselerde saat 23:00’te başlayan ve gece boyunca devam eden ayinler düzenlenir. Gece yarısında, tüm kiliselerde çanlar çalarak İsa’nın doğumuna adanmış bayramın başlangıcını işaret eder. Tsminda Sameba’daki ayin, Gürcistan Patriği II. İlya tarafından yönetilir.

Gürcistan’da Noel Gelenekleri
Gürcistan’da, eski çağlardan beri ülkede korunmuş birçok özel Noel geleneği vardır.

Gürcü Noel geleneklerinin en dokunaklısı, Noel arifesinde bir mum yakıp açık bir pencerenin yanına bırakmaktır: Bu, inananların iki bin yıl önce Yusuf ile birlikte Kurtarıcı’yı doğurabileceği bir yer arayan Meryem Ana’ya saygılarını sunma biçimidir.
Gürcistan Noelinin en önemli geleneği “Alilo” geçit törenidir. Bu tören, bayram günü olan 7 Ocak’ta düzenlenir.
Gürcistan’da Noel zamanı, ihtiyaç sahiplerine karşı her zaman duyarlılık gösterilir: onlar için bağış toplanır.
Bir diğer gelenek de tüm ailenin bir araya geldiği Noel yemeği düzenlemektir.
Alilo nedir?
Alilo Geçit Töreni, Gürcistan’ın başkenti Tiflis’te ve diğer Gürcistan şehirlerinde 7 Ocak’ta düzenlenen geleneksel bir Noel alayıdır. “Alilo” kelimesi, İbranice’de “Tanrı’yı ​​övmek” anlamına gelen “Hallelujah” kelimesinden gelir. Gürcistan Noel alayı bir karnavalı andırır: insanlar şarkılar söyler ve birçoğu çoban ve üç bilge gibi kostümler giyer. Bazıları da yıldızlar, güneş ve ikonlarla süslenmiş direkler taşıyan, kırmızı haçlı beyaz cübbeler giyer. Katılımcılar, alay sırasında ihtiyaç sahipleri için yiyecek, giysi ve para da dahil olmak üzere bağış toplarlar. Koronavirüs pandemisi sırasında, Alilo alayı iki yıl üst üste araç konvoyu şeklinde düzenlendi.

Gürcistan’da insanlar Noel’de ne yiyorlar?
Gürcistan’da Noel, şenlikli bir sofra olmadan düşünülemez. Ülkenin her bölgesinin kendine özgü yemekleri olduğu gibi, ulusal yemekleri de vardır. Gürcistan Noel’i için insanlar genellikle şunları hazırlarlar:

tsandili (diğer adları: chantilo, korkoti, kolio) – bal ve ceviz eklenerek buğdaydan yapılan ritüel bir lapa;
Ölenlerin anısına yapılan peynirli ve yumurtalı Gvedzeli börekleri;
kızarmış emzirme domuzu/domuz eti;
haçapuri ve achma;
soğuk hindi mezesi satsivi;
Baklava ve gojinaki (balda pişirilmiş fındık).
Gürcistan’da Noel’de şarap ve çaça tüketilir. Ülkenin bazı dağlık bölgelerinde ise bu bayram için geleneksel bira üretilir.

Noel’de Tiflis
Tiflis, Noel zamanında Gürcistan’ın tartışmasız en önemli şehridir. II. İlyas’ın bayram töreni burada yapılır ve en büyük “Alilo” alayı da başkentte düzenlenir. Ayrıca, hem yerel halk hem de ziyaretçiler için çok sayıda fuar, gösteri ve atölye çalışması organize edilir.

Gürcüce’de “Mutlu Noeller” nasıl söylenir?
Gürcüce Noel tebrik mesajı “Bendnieri Shoba!” olup, “Mutlu Noeller!” anlamına gelir. Bir diğer tebrik mesajı ise “Gilotsav Shobas” olup, basitçe “Mutlu Noeller!” demektir. Gürcücede “Mutlu Noeller!” ifadesi “Gilotsav Kristes Shobas!” şeklindedir.