David O’Byrne: Bakü’ye tramvay

Bakü, Avrasya’daki büyük şehirler arasında en yoğun trafik sorunlarından birine sahip olmasıyla öne çıkıyor. Azerbaycanlı yetkililer, artan trafik sıkışıklığını azaltmak ve özellikle kentin dış mahallelerinden şehir merkezine toplu taşıma erişimini kolaylaştırmak amacıyla tramvay sistemi kurmayı planladıklarını açıkladı.

Azerbaycan Dijital Kalkınma ve Ulaştırma Bakan Yardımcısı Rahman Hummatov, “Bakü ve Çevresindeki Ulaşım Altyapısının İyileştirilmesi 2025–2030” devlet programı kapsamında beş yeni tramvay hattının inşa edilmesinin öngörüldüğünü belirtti.

Hummatov, güzergâhların ve teknik ayrıntıların belirlenmesi için uluslararası alanda tanınmış bir tasarım firmasıyla anlaşma yapılacağını, ardından da açık ihale yoluyla inşaat sözleşmesinin verileceğini söyledi. İhale sürecinin 2026 yılı sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor. Bu alanda Çin ve Avrupa başta olmak üzere birçok ülkeden deneyimli şirketin bulunduğunu vurgulayan Hummatov, amaçlarının ayrıntılı proje tamamlandıktan sonra şeffaf bir ihale süreciyle en uygun teklifi seçmek olduğunu ifade etti. Yeni tramvay ağının, Bakü’deki mevcut demiryolu, metro ve otobüs sistemleriyle tam entegre çalışması planlanıyor.

İlk hattın, şehrin kuzey eteklerinden başlayarak Bakü merkezindeki 28 Mayıs metro istasyonu’na kadar uzanacağı ve bu istasyonun yeni bir ulaşım merkezinin parçası olacağı açıklandı. Bu hatta ilişkin hazırlık çalışmalarının büyük ölçüde tamamlandığı bildirildi.

Beş hattın tamamının 2030 yılına kadar bitirilmesi hedefleniyor. Bunun yanı sıra, Bakü’yü Abşeron Yarımadası’ndaki Khirdalan, Pirshagi ve Sumgayit gibi yerleşimlerle bağlayan banliyö demiryolu hatlarının modernizasyonu ve aynı güzergâh boyunca yeni bir otoyol inşası da planlanıyor.

Azerbaycan Kara Ulaşım Ajansı Başkanı Anar Rzayev ise, Azerbaycan Demiryolları’nın hizmet kapasitesini artırmak amacıyla 2030’a kadar 20 yeni yolcu tren seti satın almayı planladığını açıkladı.

Yetkililer, söz konusu altyapı projelerinin tamamlanmasıyla birlikte Bakü’deki hava kirliliğinin de azalmasını umut ediyor. Kent, özellikle son on yıllarda araç sayısındaki hızlı artış nedeniyle ciddi hava kirliliği sorunuyla karşı karşıya. İsviçre merkezli hava kalitesi izleme kuruluşu IQAir’in verilerine göre Bakü’de yaklaşık 550 bin kayıtlı araç bulunuyor. Araçların önemli bir kısmının ikinci el olması ve yüksek emisyon üretmesi, kirliliği artıran başlıca etkenler arasında yer alıyor.

IQAir değerlendirmesinde, birçok ithal aracın menşe ülkelerindeki emisyon standartlarını karşılamadığı için orada satılamadığını, ancak Azerbaycan gibi emisyon düzenlemelerinin daha esnek olduğu ülkelerde pazar bulabildiğini belirtiyor. Kuruluşun 19 Şubat tarihli verilerine göre Bakü, dünyanın en kirli 89. büyük metropolü olarak sıralandı. Diğer ölçüm sistemleri de kentteki hava kalitesini “kötü” ile “sağlıksız” arasında gösteriyor.