Elhan Şahinoğlu: İngiltere ve Ortaasya

Londra’da, Birleşik Krallık (Büyük Britanya) ve Orta Asya dışişleri bakanlarının 5+1 formatındaki toplantısı gerçekleştirildi. Bu format, son yıllarda oldukça popülerleşti. Batı ülkeleri, Orta Asya devletlerinin liderleri ve diğer yetkilileri için ayrı ayrı ziyaretler düzenlemek yerine, toplu şekilde görüşmeyi ve müzakere etmeyi tercih ediyorlar. Bunun birkaç nedeni var. Birincisi, 5+1 formatındaki görüşme ve müzakereler zaman kaybını önlüyor. İkincisi, Batı ülkeleri 5+1 formatını kullanarak, Orta Asya ülkelerinin dış politika ve güvenlik konularına tek bir pozisyondan yaklaşmalarını sağladıklarını düşünüyorlar.
Orta Asya ülkelerinin her birinin yatırıma ihtiyacı var. Bu ülkelerin ana yatırımcısı Çin’dir. Ancak Çin’den gelen yatırımlar, Orta Asya ülkelerinin Pekin’e olan bağımlılığını artırıyor. Bu nedenle Orta Asya ülkeleri, ithalat-ihracat işlemlerinde dengeyi sağlayabilmek için Batı ülkelerinin de yatırımlarını çekmeye çalışıyorlar. Bu yaklaşım, ABD ve Avrupa ülkelerinin de çıkarlarına hizmet ediyor. Bu sebeple ABD ve Avrupa ülkeleri, Orta Asya ülkeleriyle çeşitli anlaşmalar imzalıyor ve ortak ekonomik projelerin hayata geçirilmesi için çabalıyorlar. Büyük Britanya, Orta Asya ile iş birliğini, Rusya ve Çin’in bölgedeki nüfuz imkânlarını azaltabilmek için de genişletmek istiyor. Londra’da 5+1 formatının yanı sıra, Büyük Britanya yetkilileri Orta Asya devletlerinin dışişleri bakanlarıyla ikili görüşmeler de gerçekleştirdi. Bu durum, Büyük Britanya’nın Orta Asya devletlerinin her birine farklı yaklaştığını gösteriyor. Büyük Britanya, Orta Asya ülkelerinde eğitim merkezleri açmayı da planlıyor.
Büyük Britanya, ABD ve Avrupa Birliği gibi Orta Asya kaynaklarına ilgi gösteriyor. Büyük Britanya, bu kaynaklardan faydalanmak amacıyla Trans-Hazar rotasına ihtiyaç duyacak. Bu açıdan Londra, Bakü ile stratejik ortaklığı güçlendirme kararlılığında. Büyük Britanya’nın Orta Asya ve Azerbaycan Ticaret Temsilcisi Lord John Alderdice’in, bir süre önce bölgeye yaptığı ziyarete Azerbaycan’dan başlaması tesadüf değildir.
Elhan Şahinoğlu