Beyaz Saray’ın X hesabından yapılan açıklamaya göre, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasındaki görüşme olumlu bir atmosferde gerçekleşti. İki lider önce baş başa görüştü, ardından iki ülke heyetlerinin katıldığı genişletilmiş toplantıya geçti.
Görüşmenin ardından Trump, Xi Jinping’e 21 Eylül’de açılışı yapılan Beyaz Saray’ın Güney Çimliği’ndeki yeni helikopter pistini gösterdi. İki lider daha sonra yeni başkanlık helikopteri VH-92A Patriot’un yanında tercümanlar aracılığıyla kısa bir süre sohbet etti.
Genişletilmiş toplantıya Çin tarafında Başbakan Yardımcısı He Lifeng, Dışişleri Bakanı Wang Yi, Başbakan Yardımcısı Ma Zhaoxu, Çin Komünist Partisi Politbüro Daimi Komitesi Üyesi Cai Qi, Ticaret Bakanı Wang Wentao ve Çin’in Washington Büyükelçisi Xie Feng katıldı. ABD heyetinde ise Başkan Yardımcısı J.D. Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hazine Bakanı Scott Bessent, Savunma Bakanı Pete Hegseth, Ticaret Bakanı Howard Lutnick ve ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer yer aldı.
Xi Jinping için Beyaz Saray’da resmi bir karşılama töreni de düzenlendi. ABD Deniz Piyadeleri Bandosu’nun gösterisinin ardından askeri geçit töreni gerçekleştirildi. Tören, askeri uçakların yaptığı gösteri uçuşuyla sona erdi. Beyaz Saray’ın girişinde ABD ve Çin bayrakları da yan yana dalgalandırıldı.
Panda diplomasisi yeniden devrede
Xi Jinping, törende Çin ile ABD arasındaki dostluğun sembolü olarak iki dev pandanın ABD’ye gönderileceğini açıkladı.
Xi, Ping Ping ve Fu Shuang adlı iki pandanın birkaç gün içinde Atlanta Hayvanat Bahçesi’ndeki yeni yuvalarına gönderileceğini söyledi. Pandaların Çin’in sembollerinden biri olması nedeniyle bu adım, iki ülke arasındaki ilişkilerde “panda diplomasisi” olarak değerlendiriliyor.
Trump: Daha dengeli bir ticaret ilişkisi kuracağız
Trump, Xi Jinping ile ilişkisini olumlu ifadelerle değerlendirdi. 2016’daki ilk başkanlık seçiminden bu yana Xi ile karşılıklı saygıya dayanan bir ilişki geliştirdiğini belirten Trump, iki ülke arasında daha dengeli bir ticaret ilişkisi oluşturmak istediklerini söyledi.
Trump ayrıca iki ülkenin güvenlik, teknoloji ve süper yapay zekâ alanlarında iş birliği yapmasının önümüzdeki yıllarda küresel barış ve refaha katkı sağlayabileceğini ifade etti.
ABD Başkanı, İkinci Dünya Savaşı sırasında Amerikan ve Çin halklarının birlikte mücadele ettiğini hatırlatarak, iki ülkenin bugün de ortak bir gelecek oluşturmak için birlikte çalışabileceğini söyledi. Bu bağlamda, ABD Deniz Piyadeleri arasında kullanılan gung-ho ifadesinin Çince’de “birlikte çalışmak” anlamına geldiğini vurguladı.
Xi: “Çin-ABD ilişkilerinin büyük gemisini istikrarlı biçimde ilerletelim
Xi Jinping ise ziyaretinin amacının Çin ile ABD arasındaki iş birliğini geliştirmek ve iki ülke halklarının yaşam koşullarına katkıda bulunmak olduğunu söyledi.
Çin lideri, Trump ile karşılıklı saygıya dayalı iyi bir kişisel ilişki kurduklarını ve yakın iletişimi sürdürdüklerini belirtti. Dışişleri, ekonomi, finans, kolluk kuvvetleri ve halklar arası ilişkilerden sorumlu kurumların temaslarını artırması gerektiğini ifade etti.
Xi’ye göre Çin ile ABD’nin çıkarları birbirine yakından bağlı ve iki ülke arasında iş birliği için geniş bir alan bulunuyor. Çin-ABD iş birliğinin dünyadaki bütün sorunları çözemeyeceğini, ancak iki ülkenin iş birliği olmadan birçok küresel sorunun çözülmesinin son derece zor olduğunu söyledi.
Yapay zekâ ve güvenlik
Xi’nin konuşmasında yapay zekâ da önemli bir yer tuttu. Çin ve ABD’nin bu alanda dünyanın önde gelen ülkeleri olduğunu belirten Xi, yapay zekânın insanlığın yararına geliştirilmesi ve etkin biçimde yönetilmesi gerektiğini söyledi.
Yapay zekânın gelişiminin insan kontrolünde kalması ve insan refahına hizmet etmesi gerektiğini vurguladı.
Xi ayrıca iki büyük güç arasında çatışmanın her iki taraf için de kayıp anlamına geleceğini belirterek, Çin ve ABD’nin çatışma ve karşı karşıya gelmekten kaçınması gerektiğini söyledi. İki ülkenin silahlı kuvvetleri arasında düzenli iletişim kurulmasını ve kriz iletişimi ile krizleri önleme mekanizmalarının geliştirilmesini savundu.
Görüşmenin gündemindeki başlıca konular
Görüşmede öne çıkan başlıklar arasında:
ABD-Çin ticareti, gümrük vergileri, kritik minerallerin tedariki, yapay zekâ, güvenlik ve teknoloji, İran’daki gelişmeler, Tayvan, ABD’nin Tayvan’a silah satışları yer aldı.
Genel tabloya bakıldığında, görüşmede rekabetin ortadan kalktığı değil, rekabetin kontrollü biçimde yönetilmesi ve iletişim kanallarının açık tutulması yönünde bir yaklaşım öne çıkıyor. Trump ekonomik ve ticari dengenin düzeltilmesini, Xi ise karşılıklı bağımlılık, iş birliği ve çatışmanın önlenmesini vurguluyor.
Bu açıdan görüşmenin en dikkat çekici ortak noktası, iki liderin de çatışma yerine kontrollü rekabet ve iş birliği fikrini farklı ifadelerle öne çıkarmasıdır.
