Türkiye ile Irak arasında **Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı** konusunda kritik müzakereler Ankara’da devam ediyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar başkanlığındaki görüşmelerde, 1973 yılında imzalanan ve **27 Temmuz’da sona erecek** petrol boru hattı anlaşmasının yerine geçecek yeni bir model üzerinde pazarlık yürütülüyor. Irak heyetine ise Dışişleri ve Petrol Bakan yardımcıları başkanlık ediyor.
Ankara’daki diplomatik kaynaklara göre görüşmelerin ana gündemini, mevcut anlaşmanın yerine geçecek uzun vadeli yeni bir iş birliği modeli oluşturuyor. Irak tarafı, yürürlükteki anlaşmanın bir yıl daha uzatılmasını önerse de Türkiye bu teklifi kesin bir dille reddetti. Irak Devlet Petrol Pazarlama Şirketi (SOMO) Genel Müdürü Ali Nizar da Bağdat’ın böyle bir uzatma önerisi sunduğunu doğruladı.
Ankara’dan kapasite artırma şartı
Türk tarafı, Kerkük-Ceyhan Boru Hattı’nın günlük taşıma kapasitesinin **1,5 milyon varile çıkarılmasını** talep ediyor. Hâlihazırda günlük sevkiyat en yüksek seviyede dahi 180 bin varili aşmazken, Ankara mevcut hacim üzerinden yeni bir anlaşma yapmak istemiyor.
Kaynaklara göre Türkiye, ay sonuna kadar yeni bir uzlaşmaya varılamaması halinde Irak petrolünün Ceyhan üzerinden ihracatının durdurulabileceği uyarısını da Bağdat’a iletti. Nihai kararın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından verileceği ifade ediliyor.
Tahkim kararı ilişkileri değiştirdi
İki ülke arasındaki enerji ilişkileri, Mart 2023’te Uluslararası Ticaret Odası Tahkim Mahkemesi’nin verdiği kararla yeni bir döneme girdi. Mahkeme, Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin 2014-2018 yılları arasında Bağdat’ın onayı olmadan yaptığı petrol ihracatı nedeniyle Türkiye’nin Irak’a **1,5 milyar dolar tazminat ödemesine** hükmetti.
Bu kararın ardından Ankara petrol akışını durdururken, yaşanan sorunun Irak’ın iç meselesi olduğunu ve Türkiye’nin 1973 tarihli anlaşma hükümlerine uygun hareket ettiğini savundu. Türk tarafı ayrıca, mevcut hesaplamalara göre Bağdat’ın Ankara’ya yaklaşık **1,4 milyar dolar borçlu** olduğunu dile getiriyor.
Basra Körfezi bağlantısı gündemde
Ankara, yeni anlaşmaya yalnızca mevcut hattın işletilmesini değil, aynı zamanda **boru hattının Basra Körfezi’ne kadar uzatılmasını** da dahil etmek istiyor.
Son dönemde Hürmüz Boğazı’nda yaşanan güvenlik krizleri ve enerji taşımacılığına yönelik risklerin artması, Türkiye’nin bu projeye verdiği önemi artırdı. Ankara, Kerkük-Ceyhan hattının Basra’ya uzatılmasıyla Ceyhan Limanı’nın Avrupa’nın en önemli enerji terminallerinden biri haline gelebileceğini değerlendiriyor.
“Irak’ın Avrupa’ya en güvenli çıkışı Türkiye”
Türkiye Ekonomi Gazetecileri Derneği Başkanı Turgay Türker de Ankara’nın Irak’a **15 yıllık yeni bir anlaşma** önerdiğini açıkladı.
Türker’e göre Bağdat mevcut anlaşmayı uzatmayı tercih ediyor ancak Ankara artık bunun sürdürülebilir olmadığı görüşünde.
Türker, Irak petrolünün Avrupa’ya ulaştırılmasında Türkiye’nin en güvenli güzergâh olduğunu belirterek, Suriye üzerinden Baniyas Limanı’na uzanan alternatif hattın iç savaş nedeniyle büyük ölçüde tahrip olduğunu ve yeniden inşasının çok yüksek maliyet gerektirdiğini vurguladı.
İran petrolü de Ceyhan’a taşınabilir
Enerji uzmanlarına göre, ABD ile İran arasında kapsamlı bir normalleşme sürecinin başlaması halinde, **İran petrolünün Irak üzerinden Ceyhan Limanı’na ulaştırılması** seçeneği de gündeme gelebilir. Böyle bir senaryoda Türkiye, yalnızca Irak ve Azerbaycan petrolü için değil, bölgenin tamamı açısından stratejik bir enerji merkezi konumuna yükselebilir.
Kalkınma Yolu enerji koridoruna dönüşüyor
Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Irak ile petrol, doğal gaz ve elektrik alanlarında kapsamlı görüşmeler yürütüldüğünü doğruladı.
Bayraktar, Türkiye, Irak, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri tarafından ortaklaşa geliştirilen Kalkınma Yolu Projesi’nin yalnızca bir ulaştırma koridoru değil, aynı zamanda bölgesel ölçekte yeni bir enerji koridoru olacağını vurguladı.
Yaklaşık 1.200 kilometrelik kara yolu ve demir yolu altyapısını kapsayan proje, Basra Körfezi’ni Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlayarak hem ticaret hem de enerji taşımacılığında yeni bir stratejik güzergâh oluşturmayı hedefliyor. Bu nedenle Ankara’nın Kerkük-Ceyhan hattına ilişkin yeni anlaşmaya verdiği önem, yalnızca petrol ticaretiyle sınırlı değil; Türkiye’nin bölgesel enerji merkezi olma stratejisinin de temel unsurlarından biri olarak görülüyor.
