Kafkasya teknoloji ekosisteminde yeni bir iddia ortaya çıktı. Ermeni geliştiriciler tarafından üretildiği açıklanan “Zeyro” adlı yapay zekâ uygulaması, hem App Store hem de Google Play üzerinden erişime açıldı. Proje, kendisini yalnızca bir sohbet botu olarak değil, günlük hayatı yöneten bir dijital asistan olarak konumlandırıyor.
Tanıtım etkinliği Erivan’da gerçekleştirildi. Organizasyon bir resepsiyonla başladı. Ardından sahneye çıkan isimler arasında projenin kamu yüzü olarak tanıtılan Yegor Glumov da yer aldı. Etkinlikte teknoloji, yatırım ve medya çevrelerinden katılım dikkat çekti.
Kurucular ve geliştirme süreci
Projenin temelinde iki isim öne çıkıyor. Yazılımın ilk fikrini geliştiren kişi Arman Asatryan. Çocuk yaşta programlamaya başladığı belirtilen Asatryan, 15 yaşında günlük hayatı kolaylaştıran bir sistem tasarlama fikriyle yola çıktı.
Finansal ve stratejik destek tarafında Samvel Tadevosyan yer alıyor. Asatryan’ın geliştirdiği prototipi büyütme kararı alan isim olarak öne çıkıyor. Proje ekibinin anlatımına göre Tadevosyan, erken aşamada fikre yatırım yapan tek iş insanı oldu. Bu ilişki Zeyro’nun startup kimliğini belirleyen temel yapı olarak sunuluyor.
“Zeyro” ne vaat ediyor?
Uygulama kendisini klasik yapay zekâ sistemlerinden farklı bir yere koyuyor. En temel iddia, çok aşamalı dijital işlemleri tek komutla çözebilmesi.
Sistem üzerinden taksi çağırmak, yemek siparişi vermek ya da günlük planlama yapmak tek bir sohbet komutuna indirgenmiş durumda. Örnek olarak kullanıcı, “saat 8’de taksi çağır, 10’da çocuğu okula götür” dediğinde sistemin bunu planlayıp uyguladığı ifade ediliyor.
Geliştirici ekip yakın gelecekte uçak bileti rezervasyonu ve yemek siparişi gibi entegrasyonların da ekleneceğini söylüyor.
Ulaşım ve ekonomi modeli
Zeyro’nun dikkat çeken taraflarından biri de ulaşım sektörüne giriş planı. Taksi hizmeti tarafında sürücülere yüzde 17,6 komisyon oranı sunulduğu belirtiliyor. Bu oran, mevcut küresel platformlara göre daha düşük bir yapı olarak tanımlanıyor.
Şirket, sürücülere gelir artışı vadeden agresif bir büyüme modeli kuruyor. Platforma katılan iş ortaklarının gelirini iki katına çıkarma hedefi açık şekilde ifade ediliyor.
Dil ve kullanıcı stratejisi
Zeyro’nun en kritik iddiası dil politikası üzerinden geliyor. Sistem çok dilli çalışsa da ana dil olarak Ermeniceyi merkez alıyor.
Geliştirici ekip bunu kültürel bir tercih olarak sunuyor. Ermenicenin “bozulmamış dijital kullanım alanı” olarak korunması gerektiği vurgulanıyor. Uluslararası rakiplerin ücretli sunduğu bazı özelliklerin yerel kullanıcıya ücretsiz verilmesi de bu stratejinin parçası olarak gösteriliyor.
Sembolü “Zebrik”
Projenin görsel ve kültürel yüzü olarak “zebrik” adı verilen karakter tanıtıldı. Bu figür özgürlük, hareket ve yenilik kavramlarıyla ilişkilendiriliyor.
Etkinlikte bu sembolün özellikle öne çıkarıldığı, markalaşma stratejisinin merkezine yerleştirildiği görülüyor.
Ermenistan’ın teknoloji politikası ve Paşinyan hattı
Zeyro projesi tek başına okunabilecek bir girişim değil. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın uzun süredir sürdürdüğü teknoloji odaklı dönüşüm politikasıyla paralel ilerliyor.
Paşinyan yönetimi Ermenistan’ı “Kafkasya’nın Silikon Vadisi” haline getirme hedefini açık şekilde dile getiriyor. Bu hedef yalnızca söylem düzeyinde kalmıyor, doğrudan yatırım ve uluslararası teknoloji iş birlikleri üzerinden destekleniyor.
2019’da Paşinyan’ın Silikon Vadisi temasları sonrası NVIDIA ile kurulan ilişkiler bu çizginin en bilinen örneklerinden biri. Ermenistan’da yapay zekâ ve veri merkezi yatırımlarına yönelik iş birlikleri bu süreçte hız kazandı.
2025 itibarıyla NVIDIA ile bağlantılı yapay zekâ altyapı yatırımlarının yüz milyonlarca dolarlık seviyelere ulaştığına dair değerlendirmeler bulunuyor. Bu süreç Ermenistan’ın küresel AI rekabetine dahil olma çabası olarak okunuyor.
Öte yandan Picsart gibi Ermeni kökenli teknoloji şirketlerinin 1 milyar doların üzerinde değerlemelere ulaşması, ülkedeki girişimcilik ekosisteminin dışa açıldığını gösteriyor.
Eğitim ve insan kaynağı
Ermenistan’ın bu stratejide dayandığı temel unsur eğitim sistemi. Matematik ve fen bilimleri alanında güçlü bir akademik gelenek olduğu vurgulanıyor. Bu durum yazılım ve yapay zekâ alanına doğrudan insan kaynağı sağlıyor.
Paşinyan yönetimi teknoloji eğitimi, yazılım okuryazarlığı ve girişimcilik programlarını devlet politikası haline getirmiş durumda. Vergi teşvikleri ve yabancı yatırımcıya yönelik kolaylaştırıcı düzenlemeler bu çerçevenin ekonomik ayağını oluşturuyor.
Zeyro gibi projeler yalnızca bir teknoloji ürünü değil, aynı zamanda bölgesel rekabetin parçası olarak görülüyor. Güney Kafkasya’da dijital ekonomi alanında oluşan yeni yarış, devlet politikaları ile startup ekosistemini doğrudan birbirine bağlıyor.
Ermenistan’ın bu alandaki hamleleri, Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan gibi ülkelerin teknoloji stratejileriyle birlikte değerlendirildiğinde daha geniş bir jeopolitik tablo ortaya çıkıyor.
Zeyro projesi teknik kapasitesi kadar siyasi ve ekonomik arka planıyla da dikkat çekiyor. Arman Asatryan ve SamvelTadevosyan ortaklığıyla başlayan girişim, Ermenistan’ın teknoloji merkezli dönüşüm hedefinin vitrini haline gelmiş durumda.
Paşinyan’ın Silikon Vadisi vizyonu, yerel girişimlerin küresel pazara açılmasını teşvik eden bir çerçeve sunuyor. Zeyro bu çerçevenin en yeni örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
Özer Arslanpay
