“Uluslararası Barış ve Refah için Trump Yolu” (TRIPP) projesinin hayata geçirilmesi, Ermenistan hükümetinin 2026-2031 döneminde gerçekleştirmeyi planladığı önemli projeler arasında yer alıyor. Projenin, Başbakan Nikol Paşinyan’ın ortaya koyduğu “Barışın Kavşağı” girişiminin bir sonucu olduğu belirtiliyor.Bu projenin hayata geçebilmesi için Azerbaycan Türkiye Ermenistan önşartsız ve kalıcı bir barış anlaşması imzalanması gerekmektedir.
Paşinyan, Ermenistan hükümetinin 2026-2031 yıllarına ilişkin programını Ulusal Meclis’te sunarken TRIPP projesinin uygulanmasına ilişkin önemli açıklamalarda bulundu.
Paşinyan, hükümetin önümüzdeki dönemdeki temel görevlerinden birinin, 8 Ağustos 2025’te Washington’da varılan anlaşmanın pratik sonuçlarından biri olarak TRIPP projesini sahada hayata geçirmek olduğunu söyledi. Paşinyan’a göre proje, Ermenistan topraklarında ülkenin toprak bütünlüğü, egemenliği ve yargı yetkisi esas alınarak uygulanacak.
Paşinyan, TRIPP’in aynı zamanda Ermenistan’ın uzun süredir devam eden ulaşım izolasyonunun aşılmasına katkı sağlayacağını savundu.
Ermenistan Başbakanı, ülkesinin ulaşım açısından kısmen dışa açılmaya başladığını belirterek, Kasım 2025’ten bu yana Azerbaycan demiryolu üzerinden Gürcistan aracılığıyla Ermenistan’a ithalat ve Ermenistan’dan ihracat yapıldığını söyledi. Ayrıca Ahılkelek-Kars demiryolunun da Mayıs 2026’dan itibaren Ermenistan’ın dış ticaretinde kullanılmaya başladığını ifade etti.
Paşinyan’a göre sıradaki aşamada Türkiye’nin Gürcistan üzerinden Ermeni araçlarına yönelik kara ulaşımının da genişletilmesi söz konusu.
Ancak TRIPP yalnızca Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki doğrudan demiryolu bağlantısını yeniden kurmayı hedeflemiyor. Proje kapsamında, Azerbaycan’ın batı bölgeleri ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasındaki bağlantının Ermenistan üzerinden sağlanması ve Ermenistan’ın kuzey bölgelerinin Nahçıvan üzerinden Sünik bölgesine bağlanması da öngörülüyor.
Paşinyan, bu bağlantıların gerçekleşmesi halinde Ermenistan’ın uluslararası demiryolu ağına daha güçlü biçimde entegre olacağını belirtiyor.
Basra Körfezi-Karadeniz bağlantısı
Paşinyan ayrıca TRIPP’in İran, Nahçıvan, Ermenistan ve Gürcistan üzerinden Basra Körfezi ile Karadeniz arasında demiryolu bağlantısının kurulmasını kolaylaştırabileceğini söyledi.
Ancak burada önemli bir ayrım yaptı. Basra Körfezi-Karadeniz demiryolu hattının TRIPP’in doğrudan bir parçası olmadığını özellikle vurguladı. Buna rağmen TRIPP’in bölgesel ulaşım engellerinin kaldırılması, bu hattın yeniden işlerlik kazanması ve İran’ın Ermenistan üzerinden daha geniş demiryolu bağlantılarına ulaşması açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini ifade etti.
Paşinyan’a göre böyle bir gelişme İran, Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan açısından “çağ değiştirecek” bir sonuç ortaya çıkarabilir.
TRIPP’in ana demiryolu güzergâhı
Paşinyan’ın açıklamasındaki en dikkat çekici noktalardan biri ise TRIPP’in Ermenistan’daki demiryolu güzergâhına ilişkin verdiği ayrıntı oldu.
Buna göre TRIPP’in demiryolu altyapısının Nrnadzor-Agarak hattından, Ermenistan’ın güney sınırı boyunca ve Aras Nehri kıyısındaki Sovyet döneminden kalma eski demiryolu güzergâhı üzerinden geçirilmesi planlanıyor.
Bu hat üzerinden taşınacak yüklerin Nahçıvan’a ulaşması, ardından batıya yönelmesi bekleniyor.
Paşinyan burada Ermenistan açısından önemli bir ekonomik risk bulunduğuna dikkat çekti. Çünkü uluslararası yatırımcıların ve lojistik şirketlerinin, TRIPP kapsamında oluşacak yeni güzergâhta Ermenistan’ın mevcut demiryolu altyapısını kullanmak yerine bu hattı bypass edecek alternatifler aradığını söyledi.
Asıl sorun: Rus Demiryolları’nın yönetimi
Paşinyan’ın açıklamasına göre yatırımcıların çekincelerinin temelinde, Yeraskh-Akhurik demiryolu hattının Ermenistan’ın mülkiyetinde olmasına rağmen Rus Demiryolları tarafından işletilmesi bulunuyor.
Rusya ile Batı arasındaki ilişkilerin bozulması ve Rusya’ya yönelik yaptırımlar nedeniyle uluslararası şirketlerin bu hattı kullanmanın yaptırım riski taşıdığını düşündüğünü belirten Paşinyan, bunun Ermenistan açısından ciddi bir ekonomik sorun oluşturabileceğini söyledi.
Paşinyan’a göre böyle bir durumda Ermenistan;
transit gelirlerinden,
yeni yatırımlardan,
istihdam imkanlarından,
lojistik faaliyetlerden
ve bölgesel kalkınma fırsatlarından
önemli ölçüde mahrum kalabilir.
stratejik açıdan en önemli nokta burada ortaya çıkıyor: Ermenistan TRIPP’e yalnızca Azerbaycan-Nahçıvan bağlantısı olarak bakmıyor. Paşinyan’ın anlatımında TRIPP, Ermenistan’ın kendi demiryolu altyapısının uluslararası transit sistemine bağlanması açısından da büyük bir ekonomik fırsat. Fakat Rus Demiryolları’nın mevcut işletme rolü, Erivan açısından bu fırsatın önündeki en önemli sorunlardan biri olarak görülüyor.
İrakli Margaryan: TRIPP demiryolu altyapısı Nrnadzor-Agarak güzergâhından geçecek
