“NATO Liderler Zirvesi” Türkiye’de yapılacak..
7-8 Temmuz 2026..
NATO’nun; kısa, orta ve uzun vade planlarına bağlı olarak, NATO tarafından belirlenen gündem çerçevesinde pek çok görüşme yapılacak ve kararlar alınacak..
NATO’nun gündemi:
1. Savunma harcamalarının GDP’nin % 5’ine çıkarılması
2. Ukrayna’da elde edilen tecrübeler de dikkate alınarak, NATO ülkelerinin savunma sanayilerinin güçlendirilmesi ve üretim kapasitelerinin artırılması, tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi
3. Ukrayna’ya NATO askeri desteğinin belirlenmesi. NATO 2026 için 70 milyar euro bir destek toparlamaya çalışacak. 2027 için de 70 milyar euro. Bu 70 milyar euro’nun 30 milyarı AB’den gelecek geriye kalan 40 milyar için ise ikili destek taaahütleri olacak.
Türkiye’nin ciddi bir desteği olmayacak. Trump da katılmayacak..
4. NATO 3.0 tartışılacak..
NATO 3.0; ABD’nin sadece “stratejik düzeyde olduğu”, Avrupa merkezli bir NATO öngörüsü..
Avrupa’nın konvansiyonel savunmayı kendisinin üslenmesi ve ABD’nin nükleer şemsiye ile stratejik güçler desteği ölçüsünde kalması.
Yüksek irtifa balistik füze savunma güçleri, ağır bombardıman vb.
NATO 3.0’da tehdit ve cephe öncelikleri de farklılaşıyor..
1. Öncelikli cephe: Baltıklar ve doğu Avrupa..Bu cephede tam bir konvansiyonel savaş bekliyor NATO..
2. Kuzey denizi-Arktik cephesi.. Bu cephede, deniz savaşları ve nükleer savaş riski yüksek.. Rus kuzey donanmasının Atlantik’e atlaması ve Rus Rus nükleer denizaltı gücünün küresel saldırı atağının önlenmesi.
Çok ciddi deniz savaşları bekleniyor. Trump’ın Greenland baskısı bu nedenle.
3. NATO 3.0’da Karadeniz’de de önemli yükümlülüğe sahip.. Avrupa’daki ana kara cephesinin güney karnı.. Karadeniz’de Rus donanma hakimiyetinin önlenmesi veya güneyden cephe açılması..
Karadeniz’deki cephe daha tali nitelikte olsa da önemli deniz savaşları beklenmeli.
Türkiye neredeyse asli role sahip bu bölgede.
NATO’nun önceki versiyonlarını da kısaca belirtelim:
1. NATO 1.0-Soğuk Savaş dönemi (1949-1991): Sert askeri ittifak, Avrupa’nın konvansiyonel savunmasında büyük rol.
2. NATO 2.0-Soğuk Savaş sonrası (1991-2024/25): Genişleme, kriz yönetimi, Afganistan gibi operasyonlar, düşük yoğunluklu tehditler. ABD’nin Avrupa savunmasında ağır yükü çektiği dönem.
Yukarıda belirttiği 3 cephenin dışında, NATO hibrit tehditlere karşı da düşük ölçekte de olsa bazı sorumluluklara sahip.
Terörle mücadele, yasadışı göç ve insan kaçakçılığı, silah kaçakçılığı, narko-terör vb..
İşte NATO bunlara ilişkin görüşmeler yapacak ve kararlar almaya çalışacak..
Türkiye, son 1 yıldır NATO’yu önemsiyor..
Erdoğan’ın Trump’la ilişkilerine paralel, NATO-Türkiye ilişkileri de ısınıyor. Rusya ilişkisi soğurken..
Türkiye’nin NATO-Karadeniz’de önemli rol alacak olması, Rusya’yı elbette rahatsız eder. Ancak bu cephe tali bir cephe.. Rusya açısından da.. Rusya savaşı Karadeniz’e sıçratmadıkça durum idare edilebilecektir.
Türkiye’nin Baltık ve Doğu Avrupa cephesinde kuvvet tahsisi muhtemelen olmaz.. Belki Kuzey denizde donanmaya savaş gemisi verebilir.. Halen bu donanmaya Türk komutan komuta ediyor, yakon zamanda değişmemişse.
Yeni Nato Türkiye açısından daha zayıf bağlar diyebiliriz..
AB’nin de bu yeni NATO 3.0’a nasıl geçeceği tartışmalı. Ab de NATO’dan kopabilir veya AB’nin NATO’su ne ölçüde Türkiye’ye uygun olabilir..Bunlar tartışmalı meseleler.
Yunanistan ilk aklımıza gelen sıkıntı alanı.
Yeni NATO cephesinin Baltıklara kaymış olması..
Türkiye’nin coğrafyasının hibrit tehditlerle dolu olması.
Benim düşüncem Türkiye; “şimdilik NATO’ya devam” diyebilir ama bir ayağı kendi güvenlik algılamasına göre, farklı bir güvenlik mimarisinde olmak zorunda olduğu.
Zirve aslında Türkiye’nin de önüne pek çok NATO kaygısı koyacak gözüküyor..
Adelina Sfishta: İşte NATO’nun görüşecekleri…
