Orta Asya liderleri Washington’da

Şavkat Mirziyoyev ve Kassym-Jomart Tokayev, altı ay içinde üçüncü kez ABD’ye gidiyor. İki lider bu kez, Donald Trump yönetiminin düzenlediği ilk “Barış Kurulu” toplantısına katılmak üzere Washington DC’de bulunuyor.

Özbekistan Cumhurbaşkanlığı açıklamasına göre Mirziyoyev, 19 Şubat’taki kurul oturumuna katılmasının yanı sıra Washington’da çeşitli “iş görüşmeleri” de yapacak. Tokayev’in basın servisi ise Kazak liderin ABD’nin önde gelen şirketlerinin yöneticileriyle bir dizi temas gerçekleştireceğini duyurdu.

Kurul toplantısında Gazze’nin yeniden inşasının ana gündem maddesi olması bekleniyor. Ancak birçok AB lideri ile Vatikan davete katılmayı reddetti. Toplantıya Nikol Paşinyan’ın katılımı doğrulanırken, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in de Washington’a gideceğine dair haberler bulunuyor; ancak bu bilgi henüz resmen teyit edilmiş değil.

Kafkasya’da öne çıkan gelişmeler

Ermenistan

Ermeni Apostolik Kilisesi lideri II. Karekin’in, hakkında yürütülen bir ceza soruşturması kapsamında görevden alınan bir başpiskoposun yurt dışına çıkışını geçici olarak engellediği bildirildi. Söz konusu başpiskoposun Başbakan Paşinyan’a yakın olduğu ve Paşinyan’ın yaklaşık bir yıldır II. Karekin’i görevden alma yönünde siyasi baskı yürüttüğü belirtiliyor. Tartışmanın temelinde, kilise yönetiminin hükümetin modernleşme programına karşı tutumu yer alıyor.

Azerbaycan

Azerbaycan’da bir askeri mahkeme, Ermeni asıllı Rus milyarder Ruben Vardanyan’ı, 2020–2023 Karabağ savaşı sürecinde insanlığa karşı suç işlemek ve “terör faaliyetlerini finanse etmek” suçlamalarıyla 20 yıl hapis cezasına çarptırdı. Karabağ’da kısa süreli üst düzey görev yapan Vardanyan, 2023’te Azerbaycan güçlerinin bölgeyi kontrol altına almasının ardından gözaltına alınmıştı. Vardanyan ise siyasi tutuklu olduğunu savunuyor.

Gürcistan

Clooney Foundation for Justice tarafından yayımlanan hukuki analizde, Gürcistan’ın 2025 yılında bağımsız gazeteci Mzia Amaglobeli’ye karşı yürüttüğü yargı sürecinin uluslararası hukuk ihlalleri içerdiği belirtildi. Savcılar başlangıçta yedi yıl hapis talep etmiş, ancak uluslararası baskı sonrası suç vasfını değiştirerek iki yıl hapis cezası verilmişti. Vakıf raporuna göre, savunma haklarına erişim ve suçlamalardan haberdar edilme gibi temel haklar ihlal edildi.

Hazar’ın doğusunda: Orta Asya’da diplomasi ve altyapı

Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan ve Tacikistan’ın Afganistan özel temsilcileri 17 Şubat’ta Astana’da bir araya gelerek Taliban yönetimiyle ticaret ve bağlantı konularında iş birliğini artırma yollarını ele aldı. Kazakistan’ın Afganistan Özel Temsilcisi Yerkin Tukumov, Afganistan’la ilişkilerin geliştirilmesini “stratejik zorunluluk” olarak tanımladı. Görüşmelerde özellikle demiryolu altyapısının geliştirilmesi öne çıktı. “Demiryolu olmadan liman bağlantısı olmaz” mesajı verildi.

Bölgesel ulaşım hamleleri

• Kazakistan ve Özbekistan, sınır ötesi demiryolu yük kapasitesini yıllık 60 milyon tonun üzerine çıkarmayı hedefliyor.

• 2025’te iki ülke arasında 30 milyon tonun biraz üzerinde yük taşındı.

• Özbekistan, İran ve Türkiye transit geçişi hızlandırmak için ulaştırma altyapılarını entegre etme konusunda anlaştı.

Kırgızistan ve Tacikistan’daki gelişmeler

Kırgızistan Yüksek Mahkemesi, erken cumhurbaşkanlığı seçimi ihtimalini ortadan kaldırarak bir sonraki seçimin 24 Ocak 2027’de yapılacağını açıkladı. Bu karar, görevden alınan güvenlik şefi Kamçibek Taşiyev’e yakın çevrelerin erken seçim talebini boşa çıkardı.

Tacikistan’da ise Cumhurbaşkanı Emomali Rahmon’un sosyal medyada “aşırılıkçı” içeriklere verilen dijital tepkileri suç olmaktan çıkaran kararnamesi sonrası 2025’te 405 kişi cezai sorumluluktan kurtuldu. Yetkililer, aşırılıkçı faaliyet bağlantılı soruşturmalarda da önceki yıla göre yaklaşık yüzde 23 düşüş yaşandığını açıkladı.

Türkmenistan’dan dikkat çeken ziyaret

Gurbanguly Berdymukhamedov, ABD’ye uzun süreli bir ziyaret başlattı. Türkmenistan Dışişleri Bakanlığı ziyareti “yılın en önemli olaylarından biri” olarak nitelendirdi. Görüşmelerin odağında ABD’li büyük şirketlerle yatırım projeleri bulunuyor.

Dikkat çeken nokta, resmi olarak cumhurbaşkanı olan oğlu Serdar Berdymukhamedov yerine bizzat Berdimuhamedov’un ziyareti gerçekleştirmesi. Bu durum, stratejik nitelikte anlaşmaların gündemde olabileceği yorumlarına yol açtı. Türkmenistan’da dış politika ve kritik ekonomik temaslar hâlâ fiilen Berdimuhamedov’un kontrolünde yürütülüyor.

Genel tablo, Güney Kafkasya ve Orta Asya’nın hem Washington hem de bölgesel aktörler açısından yoğun diplomatik ve ekonomik yeniden konumlanma sürecine girdiğini gösteriyor.