Turan Rzayev: İsrail İran ile Barış Şartlarını Açıkladı

Şartlara göre İran:

• Uranyum zenginleştirme programını durdurmalı, santrifüjleri sökmeli ve zenginleştirmeyi %0 seviyesine indirmelidir.

• Şimdiye kadar zenginleştirilmiş tüm uranyum stoklarını (400 kg) teslim etmelidir.

• Uzun menzilli balistik füze programını tamamen durdurmalıdır.

• Bölgedeki vekil güçlere (Hizbullah, HAMAS, Husiler vb.) verdiği desteği kesmelidir.

Analiz: Şartlar ve Bölgesel Dinamikler

İsrail’in İran ile ilgili açıkladığı “barış şartları” ilk bakışta sert ve maksimalist görünse de aslında bu talepler yeni değil. Tel Aviv, uzun yıllardır Tahran’ın nükleer programının tamamen durdurulmasını, balistik füze kapasitesinin kısıtlanmasını ve bölgedeki vekil güçlere desteğin kesilmesini temel güvenlik şartı olarak ileri sürüyor. Bu anlamda açıklanan şartlar, İsrail’in pozisyonunda köklü bir değişiklikten ziyade, mevcut politikasının açık ve sert bir ifadesidir.

İran’ın bu şartları kabul etmesi ise gerçekçi görünmüyor. Çünkü nükleer program, füze potansiyeli ve bölgesel nüfuz; Tahran’ın sadece askeri değil, aynı zamanda siyasi-stratejik dayanaklarıdır. Bu araçlardan vazgeçmek, İran için bölgesel güç statüsünden gönüllü olarak geri çekilmek demektir. Özellikle uranyum zenginleştirmenin tamamen sıfırlanması ve mevcut stokların teslim edilmesi, İran yönetimi için iç siyasi açıdan da ciddi riskler doğuracaktır.

Neden Şimdi?

Taleplerin tam da şu an gündeme getirilmesi dikkat çekicidir. ABD’nin İran’a yönelik olası bir askeri müdahale ihtimalinin arttığı ve bölgedeki askeri hazırlıkların yoğunlaştığı bir dönemde İsrail’in bu pozisyonu açıkça ifade etmesi tesadüf değildir. Bu durum aynı zamanda Tahran’a verilmiş net bir mesajdır.

Şu anki en gerçekçi senaryo; ABD ve İsrail’in İran’ı doğrudan bir savaşa sürüklemekten ziyade, sınırlı askeri darbeler ve güç gösterisi yoluyla müzakerelerde istedikleri sonucu elde etmeye çalışmalarıdır. Yani olası hava veya füze saldırıları, Tahran’ın duruşunu yumuşatmak ve onu masada taviz vermeye zorlamak amacı taşıyor olabilir.

Turan Rzayev