Ortadoğu’da bazı saldırılar vardır; patladığı anda biter. Bazıları ise asıl etkisini patlamadan sonra gösterir. Erbil’de Mesrur Barzani’nin özel ofisi ile Kürdistan Bölgesi’nin üst düzey güvenlik yetkilisinin konutunun insansız hava araçlarıyla hedef alınması, ikinci kategoriye giren olaylardan biri olabilir. Çünkü burada mesele yalnızca iki İHA’nın nereden havalandığı değildir. Asıl mesele, neden o adreslerin seçildiğidir.
17 Ağustos gecesi gerçekleştirilen saldırıda iki İHA’nın Barzani’nin ofisi ve güvenlik yetkilisinin konutunu hedef aldığı bildirildi. Kürt makamları saldırıların İran topraklarından geldiğini açıkladı. Bağdat ise Tahran’dan açıklama istedi ve soruşturma başlattı. İran tarafı ise saldırıyı şüpheli bir gelişme olarak niteledi.
Burada komplo teorileri hemen devreye giriyor.
“İran yaptı” demek kolay. “İran kesinlikle yapmadı” demek de kolay. Zor olan üçüncü soruyu sormaktır:
Bu saldırıdan kim ne kazanır?
Güvenlik stratejisinin temel sorularından biri budur. Bir saldırının failini anlamak kadar, saldırının zamanlamasını, hedefini ve oluşturduğu siyasi sonucu anlamak gerekir.
Son günlerde Ortadoğu adeta birbirine bağlanmış bir güvenlik zincirine dönüştü. Gazze’de İsrail’in geleceği tartışılıyor. Suriye’nin güneyinde İsrail’in askeri varlığı ve Şam’ın egemenlik arayışı devam ediyor. Lübnan’da Hizbullah denklemi yeniden şekilleniyor. Irak’ta silahlı grupların devlet kontrolüne alınması tartışılıyor. Ve bütün bu başlıkların arkasında İran–ABD–İsrail rekabeti giderek daha geniş bir coğrafyaya yayılıyor.
İşte Erbil saldırısını bu haritanın dışına koyamayız.
Çünkü Kürdistan Bölgesi, Irak’ın yalnızca kuzeyindeki siyasi bir yapı değildir. Aynı zamanda İran, Türkiye, Irak, Suriye ve ABD’nin kesiştiği stratejik bir güvenlik alanıdır.
Dolayısıyla Barzani’nin ofisine yönelen bir İHA, sadece Barzani’ye gönderilmiş bir mesaj olmayabilir.
Bağdat’a bir mesaj olabilir. Washington’a bir mesaj olabilir. Ankara’ya bir mesaj olabilir. Hatta Tahran’ın bölgedeki kırmızı çizgilerini yeniden hatırlatma girişimi bile olabilir.
Daha rahatsız edici ihtimal ise şudur: Saldırının gerçek amacı fiziksel bir suikast değil, bölgesel bir reaksiyon zinciri yaratmak olabilir.
Bir İHA gönderirsiniz.
İHA hedefini vurur.
Hedefin kim olduğu dünya medyasına düşer.
Bağdat açıklama yapmak zorunda kalır.
Erbil güvenlik alarmına geçer.
Washington pozisyon belirler.
Ankara gelişmeleri takip eder.
Tahran suçlanır.
Ve birkaç saat içinde iki İHA, diplomatik etkisi yüzlerce füzeden daha büyük bir güvenlik krizine dönüşür.
Komplo teorisi tam burada başlar; fakat stratejik analiz burada bitmez.
Çünkü Ortadoğu’da artık savaş sadece tanklarla, füzelerle ve uçaklarla yapılmıyor. Algı, belirsizlik ve korku da birer silaha dönüşmüş durumda.
Bu nedenle Erbil saldırısında asıl sorulması gereken soru “İHA kimin?” kadar, “Bu saldırıdan sonra hangi güvenlik mimarisi değişecek?” sorusudur.
Eğer amaç Barzani’yi korkutmaksa saldırı başarısızdır; çünkü siyasi mesajın bedeli daha büyük olabilir.
Eğer amaç Bağdat’ı İran’a karşı sertleştirmekse sonuç daha tehlikelidir.
Eğer amaç ABD’yi yeniden Irak’ın güvenlik denklemine çekmekse, saldırı bambaşka bir stratejik anlam taşır.
Ve eğer bütün bunların arkasında üçüncü bir aktör varsa?
İşte o zaman Ortadoğu’daki en tehlikeli silah İHA değil, yanlış adrese yöneltilmiş suçlama olur.
Bugün Erbil semalarında uçan iki İHA’nın bıraktığı asıl soru budur:
Barzani’nin konutu gerçekten hedef miydi, yoksa daha büyük bir satranç tahtasında sadece mesajın gönderildiği adres mi?
YAKUPHAN OKUT
