Türkiye, ABD yaptırımları kapsamındaki İranlı Bank Mellat’ın faaliyet lisansını iptal etti
Türkiye, uzun süredir Batı ülkelerinin yaptırımlarına tabi olan İran merkezli Bank Mellat’ın Türkiye’deki faaliyet lisansını iptal etti.
Kararın, İran’ın bankacılık sektörüne yönelik baskının arttığı ve Washington’ın Tahran’a karşı ekonomik yaptırımları sıkılaştırdığı bir dönemde alınması dikkat çekti.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), lisans iptali kararını, ABD’nin İran Devrim Muhafızları ile bağlantılı olduğu gerekçesiyle Türk Golden Global Banka yaptırım uygulamasından yaklaşık iki hafta sonra aldı. Golden Global Bank ise ABD’nin suçlamalarını reddetmişti.
Kararın zamanlaması da dikkat çekici. BDDK’nın adımı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump’ın New York’ta düzenlenecek Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantıları kapsamında gerçekleştirmesi beklenen görüşmenin hemen öncesine denk geldi.
Bank Mellat uzun süredir yaptırım altında
Merkezi Tahran’da bulunan Bank Mellat, yaptırım uygulanan kuruluşları takip eden OpenSanctions veri tabanına göre, İran hükümetine mali destek sağladığı gerekçesiyle ABD, Avrupa Birliği ve İngiltere’nin yaptırımlarına tabi bulunuyor. İran hükümeti de bankanın önemli hissedarları arasında yer alıyor.
1980 yılında kurulan Bank Mellat, İran’ın en büyük ve en eski ticari bankalarından biri. Bankanın İran genelinde 1.000’den fazla şubesi bulunuyor.
BDDK, lisans iptali kararını Bankacılık Kanunu’nun “B-71” maddesine dayandırdı. Bu hüküm, bir bankanın faaliyetlerini sürdürmesinin mevduat sahipleri ve hissedarların hakları ile finansal sistemin güvenliği ve istikrarı açısından tehdit oluşturduğunun tespit edilmesi halinde faaliyet izninin iptal edilmesine imkân tanıyor.
Karar, İran’a yönelik ekonomik baskının arttığı dönemde geldi
Batılı ülkeler daha önce Bank Mellat’a, İran’ın nükleer programına ilişkin suçlamalar kapsamında yaptırım uygulamıştı. Tahran ise nükleer silah geliştirmeye çalıştığı yönündeki suçlamaları reddediyor.
Bu yaptırımlar, İran’ın nükleer programıyla ilgili 2015 tarihli anlaşma kapsamında kaldırılmıştı. Ancak ABD, Mayıs 2018’de anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmesinin ardından İran’a yönelik ağır ekonomik yaptırımları yeniden uygulamaya başladı.
Türkiye’nin Bank Mellat kararının, İran bankacılık sisteminin uzun yıllardır uluslararası yaptırımlar nedeniyle küresel finans sisteminden büyük ölçüde dışlandığı bir dönemde, İran’ın finansal bağlantılarını daha da zorlaştırması bekleniyor.
Karar aynı zamanda Washington’ın İran’a yönelik ekonomik baskısı kapsamında Türkiye üzerinden gerçekleşen finansal ve bankacılık işlemlerinin daha sıkı denetlenmesi yönündeki baskının arttığı bir dönemde geldi.
ABD Hazine Bakanlığı’nın Golden Global Bank’a yönelik yaptırım kararının ardından Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye’nin terörün finansmanı ve her türlü yasa dışı finansmanla mücadelede kararlı olduğunu belirtti ve Türk şirketlerine yaptırımlardan kaçınmaya yönelik gerekli tedbirleri alma çağrısında bulundu.
Mahan Air de Türkiye uçuşlarını durduruyor
Washington kısa süre önce, İran merkezli sivil havayolu şirketi Mahan Air ile iş birliği yapmakla suçlanan üç Türk şirketinin de aralarında bulunduğu 36 kuruluşu yaptırım listesine aldı. ABD, Mahan Air’i de İran Devrim Muhafızları’na destek sağlamakla suçluyor.
İran’ın yarı resmi Öğrenciler Haber Ajansı’ndan (ISNA) göre Mahan Air, Türk makamlarının talebi üzerine 21 Eylül’den itibaren Türkiye’ye yönelik uçuşlarını askıya alacağını açıkladı.
Türkiye’nin Bank Mellat kararının ardından Mahan Air’in uçuşlarını durdurması, Ankara’nın İran ile finansal ve ekonomik ilişkilerinde yaptırım risklerini daha fazla dikkate almaya başladığını gösteren gelişmeler arasında değerlendiriliyor.
İran ise şubat ayının sonunda ABD ve İsrail’in saldırılarıyla başlayan ve daha sonra bölgenin diğer kesimlerine yayılan bir savaşın içinde bulunuyor.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de Financial Times gazetesinde yayımlanan makalesinde, Washington’ın İran’a karşı “şimdiye kadarki en büyük ekonomik saldırıyı” başlatacağını belirtmişti. Bessent, bu girişimi Normandiya Çıkarması’na, yani **D-Day** operasyonuna benzetmiş ve ABD’nin ekonomik baskı kampanyasına katılmayan ülkelere ikincil yaptırımlar uygulanabileceği uyarısında bulunmuştu.
