Sirojiddin Tolibov: İran Çıkışsız Bir Hafta

ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşın üzerinden henüz yalnızca bir hafta geçti. Ancak şimdiden görünen o ki, bu hikâye uzayacak. Bu, kısa sürede sönüp gidecek bir çatışma değil. (Bunu daha önce de yazmıştım.)

Bu bir haftada netleşen şey şu: tehlikeli bir yıpratma oyunu başladı. Taraflardan biri havada üstünlüğe sahip, diğeri ise karşı tarafın zaferini mümkün olduğunca pahalıya mal etmeyi biliyor.

Evet, askeri açıdan şu anda önde olan taraf ABD ve İsrail. İnisiyatifi ellerinde tutuyorlar; hedefleri kendileri seçiyor, savaşın temposunu belirliyor ve ilk aşamayı kendi senaryolarına göre yürütüyorlar. İran ise ağır kayıplar veriyor ve çoğu zaman gücünü göstermekten çok baskı altında karşılık veriyor.

Ancak birçok kişinin açıkça küçümsediği önemli bir nokta var: İran çökmüş değil. Ortadan kaybolmadı. Basitçe art arda gelen saldırılarla yok edilebilecek savunmasız bir hedefe de dönüşmedi.

Tahran hâlâ karşılık verme, gerilimi tırmandırma ve tüm bölgeyi krizin içine çekme kapasitesini koruyor. Bu durum ne kadar uzun sürerse, tarafların giderek çıkılması zor bir çıkmaza sürüklendiği hissi de o kadar güçleniyor.

Savaşın ilk haftası, çoğu zaman ancak çok geç fark edilen bir gerçeği bir kez daha gösterdi: yıkmak, kazanmaktan çok daha kolaydır. Etkileyici saldırılar düzenleyebilirsiniz, gökyüzünü kontrol edebilirsiniz, herkesten güçlü görünebilirsiniz. Ama bunların hiçbiri tek başına zafer değildir.

Zafer, “Bütün bunların sonunda ne olacak?” sorusuna bir cevap bulunduğunda başlar. Şimdilik ise bu sorunun net bir cevabı yok gibi görünüyor.

Bir de şu var ki, şu anda yeterince konuşulmayan başka bir mesele daha bulunuyor. Bu savaş ne kadar uzarsa, yalnızca askeri değil siyasi maliyeti de o kadar artacak.

Baskı hem Donald Trump hem de Benjamin Netanyahu üzerinde giderek büyüyecek. Çünkü uzun süren her savaş önce güç gösterisi etkisi yaratır, ardından rahatsız edici soruları gündeme getirir:

Sonuç nerede?
Nihai hedef ne?
Bunun maliyeti daha ne kadar artacak?

Bu savaş uzadıkça yalnızca İran’ı değil, aynı zamanda Trump ve Netanyahu’yu da daha fazla zorlayacak. Çünkü uzun savaşlar, ilk zaferlerin etkisini hızla tüketir ve geriye tek bir büyük soru bırakır:

Bütün bunlar ne için yapıldı?