İran’da askeri kanat ile siyasi yönetim arasında belirgin bir söylem farkı ortaya çıkıyor: İran Devrim Muhafızları sert tehditler savururken, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan müzakere kapısını açık tutuyor.
Devrim Muhafızları Komutanı Majid Mousavi, ABD’nin olası saldırılarına karşılık olarak İran’ın “sınırlı bile olsa sürekli ve yıpratıcı saldırılar” gerçekleştireceğini açıkladı. Mousavi, İran’ın halihazırda bölgedeki Amerikan üslerini hedef aldığını, benzer saldırıların ABD gemilerine de yöneltilebileceğini söyledi. İran Donanması Komutanı Şahram İrani ise yakında yeni askeri kabiliyetlerin sergileneceğini belirterek “düşmanların korktuğu silahları göreceklerini” ifade etti.
Buna karşılık Pezeşkiyan, Japonya Başbakanı Sanae Takaichi ile görüşmesinde daha temkinli bir mesaj verdi. ABD “provokasyonlardan vazgeçtiği” takdirde Tahran’ın Washington ile diyaloğu sürdürmeye hazır olduğunu söyledi. İran yönetimi, hem halkın hem de silahlı kuvvetlerin ülkenin “meşru haklarını savunma” konusunda kararlı olduğunu vurgularken, adil bir anlaşmaya ancak ABD’nin baskıcı politikalarından geri adım atması halinde ulaşılabileceğini belirtiyor.
Pezeşkiyan ayrıca, İran limanlarına yönelik deniz ablukasını “kabul edilemez” olarak nitelendirerek Amerika Birleşik Devletleri’ni uluslararası hukuku ihlal etmekle suçladı. İsrail ile birlikte Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’nda istikrarsızlık yaratmakla suçlanan Washington’a karşı, İran ticaret gemilerine yönelik “korsanlık faaliyetlerinin” durdurulması çağrısı yapıldı.
İran’ın dini lideri Mücteba Hamenei de sert bir tutum sergileyerek, Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin İran tarafından sağlanacağını ve dış güçlerin bölgede yerinin olmadığını söyledi. ABD’nin Körfez’deki askeri varlığını “istikrarsızlığın ana kaynağı” olarak nitelendiren Hamenei, bölgenin ABD’siz bir geleceğe sahip olacağını savundu. Danışmanı Muhammed Mokhber ise olası bir deniz ablukasının İran’ı zayıflatmak yerine küresel güçlere zarar vereceğini ileri sürdü.
Pezeşkiyan da benzer şekilde, bölgedeki Amerikan üslerinin ev sahibi ülkeler için risk oluşturduğunu ve bu durumun söz konusu üsleri İran açısından meşru hedef haline getirdiğini ifade etti. Ayrıca deniz ablukasının sadece İran’a değil, Körfez ülkelerinin çıkarlarına da zarar verdiğini belirtti. İran’a göre Basra Körfezi’nin güvenliği tek taraflı değil, bölge ülkelerinin iş birliğiyle sağlanmalı.
Öte yandan ABD cephesinde askeri seçeneklerin yeniden masada olduğu görülüyor. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Brad Cooper’ın, Başkan Donald Trump’a İran’a yönelik olası yeni operasyon senaryolarını sunması bekleniyor. Bu senaryolar arasında kısa süreli ancak yoğun saldırılar, Hürmüz Boğazı’nın kontrol altına alınması ve hatta İran’ın yüksek zenginleştirilmiş nükleer stoklarına özel operasyon düzenlenmesi gibi seçenekler yer alıyor.
Ayrıca ABD’nin, İran’ın derinliklerindeki hedefleri vurabilmek için hipersonik silah sistemlerini bölgeye konuşlandırmayı değerlendirdiği belirtiliyor. Bu kapsamda Lockheed Martin üretimi uzun menzilli sistemlerin ilk kez sahada kullanılabileceği ifade ediliyor.
Analizlere göre Tahran’ın kısa vadede önemli tavizler vermesi beklenmiyor. İran içindeki güç odakları daha sert bir çizgide birleşirken, ülkenin uzun süreli baskıya ve olası çatışma senaryolarına hazırlık yaptığı değerlendiriliyor.
Sonuç olarak, İran’da askeri kanat açık şekilde sertlik yanlısı bir duruş sergilerken, siyasi yönetim kontrollü bir diplomasi dili kullanıyor. Ancak sahadaki gerilim ve karşılıklı askeri hazırlıklar, tarafların söylemlerinden bağımsız olarak çatışma riskinin yüksek kalmaya devam ettiğini gösteriyor.
