Tahran, Washington’un “Hürmüz Boğazı” kuşatmasından vazgeçmemesi durumunda İran’ın boğaz üzerindeki kontrolünü sürdüreceğini açıkladı.** Uluslararası toplum, Hürmüz Boğazı ile ilgili anlaşmanın yerine getirilmesini talep ediyor. ABD’nin boğazdaki kuşatmayı sürdürmesi, Washington’un Pekin ile olan ilişkilerini de gerebilir. Çünkü Washington, İran limanlarından çıkan tankerlerin hareketine izin verilmeyeceğini ilan etmişti. İran’dan Hürmüz Boğazı üzerinden petrol alan ana ülke ise Çin’dir.
ABD savaş gemilerinin Çin’e ait tankerleri denetlemeye başlaması Pekin’in öfkesine neden olacaktı. Bu durum, ABD Başkanı Donald Trump’ın Mayıs ortasında Çin’e planlanan ziyaretinin yeniden ertelenmesine yol açabilirdi. Oysa bu ziyaret çok önceden kararlaştırılmıştı ve Çin lideri Şi Cinping, bu ziyaret aracılığıyla ABD Başkanı Donald Trump ile iki ülke arasındaki ekonomik oyun kurallarını belirlemek istiyor.
ABD’nin Hürmüz Boğazı’nı uzun süre kuşatma altında tutması, Çin’i Tayvan meselesini aynı yöntemle çözmeye heveslendirebilirdi. Çin de tıpkı ABD gibi Tayvan adasına yaklaşan ticari gemileri denetlemeyi düşünebilir. Pekin’in bu konudaki argümanı, Çin’in bir parçası olan Tayvan’a üçüncü ülkelerin askeri teçhizat taşımasını engellemek olabilir.
Pekin’in Rusya-Ukrayna savaşı ve Orta Doğu’daki gergin durumdan yararlanarak Tayvan’ı askeri yolla Çin’e bağlama planı hakkında çeşitli görüşler dile getiriliyordu. Ancak Pekin, adayı askeri yolla ele geçirmenin risklerini hesaplamak zorundadır. Adanın askeri yöntemlerle kontrol altına alınması, ABD’yi Çin’e karşı daha sert yaptırımlar uygulama konusunda teşvik edecektir. Ayrıca ada çevresinde iki büyük gücün çatışma ihtimali de artabilir. Diğer taraftan, yarı iletken üretiminde dünya lideri olan Tayvan’ın kontrol altına alınması, Çin’in yüksek teknoloji alanındaki rakiplerini ezmesi anlamına gelecektir ki ABD buna izin veremez. Yani Tayvan’ın askeri yolla ele geçirilmesi dünyadaki ticaret savaşlarını alevlendirecektir; bu durum Çin’in de işine gelmez.
Bu nedenle Pekin, Tayvan’ı askeri yolla kontrol altına alma planını belirsiz bir süreye kadar ertelemiş ve Tayvan stratejisinde değişikliğe gitmiştir. Pekin artık “yumuşak güç” (soft power) faktörüne öncelik vermektedir. Tayvan muhalefet liderinin Pekin’e davet edilmesi ve Şi Cinping ile görüşmesi bu politikanın bir parçasıdır.
Elhan Şahinoğlu: Tahran Washington “Hürmüz Boğazı”
