Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve çevresinin Çin ziyaretinin sonuçlarını yüksek takdirle karşılamasına rağmen, taraflar iki ülke arasında “Sibirya’nın Gücü – 2” stratejik gaz boru hattının inşası meselesinde mutabakata varamadılar. Rusya Devlet Başkanı Sözcüsü Dmitri Peskov, “taraflar projenin genel hatları ve temel parametreleri üzerinde bütünüyle belirli bir anlayış birliğine varmıştır” fikrini dile getirse de, Pekin’den bu konuda benzer bir açıklama yayımlanmadı. Bu boru hattıyla ilgili müzakereler 10 yılı aşkın süredir devam ediyor ve hâlâ bir sonuç yok. Rusya, Ukrayna savaşı nedeniyle Avrupa’ya satamadığı gazın büyük bir kısmını Çin’e satmaya çalışıyor. Pekin, Moskova ile ortaklığını sürdürse de enerji ithalatında çeşitlendirme prensibine öncelik veriyor; yani Çin, petrol ve gaz alımında tek bir ülkeye bağımlı olmak istemiyor. Çin aynı zamanda Rusya’nın çıkmaz durumundan yararlanarak gaz fiyatlarını aşağı çekmeye çalışıyor. Diğer taraftan Çin, Rusya’ya yatırım yapma konusunda temkinli yaklaşıyor ve komşusuna bir hammadde üssü olarak bakıyor. Bu iki devletin stratejik ortaklığı sadece taktiksel bir nitelik taşıyor; her ikisi de ABD hegemonyasının zayıflamasında çıkar birliği yaşıyor.
Vladimir Putin’in Çinli mevkidaşı Şi Cinping ile Ukrayna meselesini müzakeresinde de dikkat çekici noktalar bulunuyor. Liderlerin ortak beyanatında, Ukrayna “krizinin” kökenindeki ilk sebeplerin ortadan kaldırılması gerektiği vurgulandı. Bilindiği üzere Kreml, “ilk sebepler” derken Donbas’ın Rusya’ya bağlanmasını, Ukrayna’nın NATO üyeliğinden vazgeçmesini ve diğer taleplerinin yerine getirilmesini kastediyor. Pekin, Kreml’in bu taleplerine ortak mıdır? Mesele şu ki, Ukrayna gibi Çin için de toprak bütünlüğü meselesi bir “kırmızı çizgidir”. Buna rağmen Pekin, Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü tanıdığı hâlde, Rusya’ın bu ülkeden toprak koparmasını seyretmekle yetiniyor. Savaş, Rusya ve Batı ülkelerini takatten düşürüyor, bu durum ise Çin’in çıkarlarına hizmet ediyor.
Liderlerin ortak beyanatında, kalıcı bir barışa ulaşmak için BM Şartı’nın yerine getirilmesinin vacip olduğu belirtildi. Aslında tam olarak Rusya, BM Şartı’nı kabaca ihlal ederek komşu devletin topraklarını işgal etmiş ve savaşı sürdürmekte ısrarcı davranmaktadır. Ortak beyanatta Ukrayna çatışmasının çözümü için müzakerelerin sürdürülmesinin önemi vurgulandı. Bu maddeyi ihlal eden de Rusya’dır. Bu ülkenin Devlet Başkanı, Kiev ile müzakerelere ancak Ukrayna’nın Rusya’nın şartlarını kabul etmesi koşuluyla razı olmaktadır. Bu ise bir müzakere değil, bir ülkenin diğer ülke karşısında beyaz bayrak çekmesidir. Ukrayna ordusunun direnç gücü artıyor ve Kiev, Kreml’in müzakerelere başlamak için öne sürdüğü şartları kabul etmeyecektir. Kreml, Pekin’in hoşuna gitsin diye ortak beyanata “Rusya, Çin’in Ukrayna krizinin diplomatik yollarla çözümüne verdiği desteği yüksek takdirle karşılamaktadır” cümlesini eklemiştir.
Bu arada, Şi Cinping’in Vladimir Putin ile görüşmesinde “uluslararası alanda istikrarsızlık yaşanıyor ve bu, bir ‘orman dünyasına’ (orman kanunlarına) geri dönme tehlikesi yaratıyor” cümlesi dikkat çekti. Rus siyasetçiler ve uzmanlar, Şi Cinping’in bu cümlesini İran’a karşı savaş başlatabilecek olan ABD’ye atfedebilirler. Ancak Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü işgalci savaş da uluslararası hukukun kabaca ihlali ve Şi Cinping’in tabiriyle “orman dünyasına” bir geri dönüştür.
Elhan Şahinoğlu
Elhan Şahinoğlu: Stratejik Ortaklık Taktiksel Nitelik Taşıyor
