Avraham Şmuleviç: Etiyopya-İsrail-Somaliland Ekseni vs. Türkiye-Somali-Mısır Ekseni mi?

İşte yeni jeopolitik kırılmanın özü bu. 2026 yılının başında Afrika Boynuzu’nda, Somaliland’in büyük oyunda merkezi figür haline geldiği iki karşıt blok nihayet şekillendi.
Güç dengeleri şu şekilde görünüyor:
1. Blok: İsrail — Somaliland — Etiyopya
Bu ittifak, izolasyondan kurtulma ve stratejik kaynaklara erişim sağlama arzusu üzerine kurulu.
• İsrail: Somaliland’i tanımasıyla (Aralık 2025) Kızıldeniz’e bir “bilet” almış oldu. İsrail’in deniz yollarını kontrol etmek, İran nüfuzuna ve Husilere karşı koymak için Babülmendep Boğazı’nda bir üsse veya varlık noktasına ihtiyacı var.
• Somaliland: Onlar için bu bir beka meselesi. İsrail’in tanıması 30 yıllık blokajı kırıyor. Şimdi Hargeisa’da bir İsrail büyükelçiliği açılıyor ve bir İsrail askeri üssü kurulması tartışılıyor.
• Etiyopya: Bölgede İsrail’in kadim müttefiki. Denize kıyısı olmayan Etiyopya, daha 2024 yılında Somaliland ile tanınma karşılığında Berbera Limanı’nı kiralama konusunda bir memorandum imzalamıştı. Şimdi İsrail’in ilk adımı atmasıyla Etiyopya, iddiaları konusunda kendini daha güvende hissediyor.
2. Blok: Türkiye — Somali — Mısır
Bu blok statükonun korunmasını ve “Somali’nin birliğini” savunuyor; ancak her aktörün kendi hedefleri var.
• Türkiye: Mogadişu’daki ana oyuncu. Türkiye, Somali’de bir uzay üssü inşa ediyor (proje Ocak 2026’da başlatıldı), Somali ordusunun üçte birini eğitiyor ve kıta sahanlığında petrol sondajı yapmayı planlıyor. Türkiye için Somaliland’in tanınması, “birleşik Somali”ye yaptığı devasa yatırımlara doğrudan bir tehdit anlamına geliyor.
• Somali (Mogadişu): Somaliland’i kendi isyancı eyaleti olarak görüyor. Onlar için İsrail’in eylemleri bir “istila” ve egemenlik ihlalidir.
• Mısır: Nil üzerindeki “Hedasi Barajı” (Rönesans Barajı) nedeniyle Etiyopya ile yaşadığı çatışma yüzünden oyuna girdi. Mısır, Etiyopya’yı kuşatmak ve onun denize erişimi olan bölgesel bir lider olmasını engellemek için Mogadişu ve Türkiye’yi destekliyor.
Somaliland portalındaki bu ekran görüntüsü neden bir “bomba” etkisi yarattı?
Gideon Sa’ar’ın “Türkiye bölgeye yerleşmek istiyor, biz ise koruyoruz/izin vermeyeceğiz” şeklindeki ifadesi, doğrudan bir rekabet ilanıdır.
• Somaliland için Türkiye, “düşmanının (Mogadişu) dostudur”.
• İsrail için Türkiye, geniş bölgedeki nüfuz ve deniz yolları üzerindeki hakimiyet yarışında bir rakiptir.
Sırada Ne Var?
Durum son derece gergin:
1. Arap Birliği ve Afrika Birliği, İsrail’i resmen kınadı ve tanıma kararının iptal edilmesini talep etti.
2. Mogadişu’da, İsrail’in Somaliland’i Gazze’deki Filistinlileri yerleştirmek için bir üsse dönüştürmek istediği iddiaları yankılanıyor (şimdilik söylenti düzeyinde olsa da Müslüman dünyasını oldukça öfkelendiriyor).
3. Husiler ve Eş-Şebab, Somaliland’deki her türlü İsrail tesisine saldıracakları tehdidinde bulundu bile.
Bu çatışma, Afrika Boynuzu’nu 2026 yılı haritasındaki en tehlikeli noktalardan birine dönüştürdü.