Eğer bir fotoğraf tek başına bir “bağımsızlık ilanı”nı simgeleyebilseydi, Nikol Paşinyan ile Volodymyr Zelenskyy’nin Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesinde birlikte verdiği kare bu rolü üstlenebilirdi.
Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra uzun yıllar boyunca Ermenistan, fiilen Rusya’nın etkisi altında bir ülke olarak görülüyordu. Ancak Rusya’nın İkinci Karabağ Savaşı sırasında Ermenistan’a yönelik güvenlik taahhütlerini yerine getirememesi ve sürecin 2023’te Erivan açısından ağır bir yenilgiyle sonuçlanması, iki ülke arasındaki ilişkileri ciddi biçimde zayıflattı.
Paşinyan ile Zelenskyy’nin samimi tokalaşması ve İngilizce diyalog kurması, Erivan yönetiminin Kremlin’le mesafeyi açma ve Avrupa Birliği ile daha yakın bir gelecek kurma isteğini açık biçimde ortaya koydu.
Zirvede konuşan Emmanuel Macron, “Sekiz yıl önce bu ülke birçokları tarafından Rusya’nın fiili bir uydusu olarak görülüyordu” diyerek geçmişe atıfta bulundu ve Paşinyan’ı, Ermenistan’ı Rusya kaynaklı risklerden uzaklaştırdığı için övdü.
Zelenskyy ise iki ülke arasındaki ekonomik iş birliğini canlandırma çağrısı yaparak, hükümetler arası ekonomik komisyonun yeniden toplanmasını ve bir sonraki toplantının Kiev’de gerçekleştirilmesini önerdi.
Bu gelişmelere Moskova’dan sert tepki geldi. Rus senatör Konstantin Kosaçev, Ermenistan’ın tutumunu “ihanet” olarak nitelendirerek Batı’yı uzun süredir Erivan’ı Rusya’dan koparmaya çalışmakla suçladı.
Zirvenin hemen ardından, Ozon gibi büyük Rus e-ticaret platformları Ermenistan menşeli ürünlerin satışını durduracaklarını açıkladı. Rus medyası ise yaklaşık 50 Avrupa liderinin katıldığı Erivan’daki toplantıyı “Rusya karşıtı bir zirve” olarak tanımladı ve bunun Batı’nın Kafkasya’daki etkisini artırma girişimi olduğunu savundu.
Zirve kapsamında düzenlenen AB-Ermenistan toplantısı ise Paşinyan’ın Batı’ya yönelme politikasına güçlü destek verdi. Ursula von der Leyen, bu zirvenin ilişkileri yeni bir seviyeye taşıdığını belirterek siyasi diyalogun derinleşeceğini, ekonomik bağların güçleneceğini ve daha istikrarlı bir gelecek için birlikte çalışılacağını vurguladı.
AB ayrıca Ermenistan’ın güvenliğini artırmak amacıyla bir Ortaklık Misyonu kurulduğunu ve ulaşım, enerji ile dijital altyapıyı geliştirmeye yönelik yeni bir iş birliği mekanizmasının hayata geçirildiğini duyurdu.
Tüm bu gelişmeler, yaklaşan seçimler öncesinde Paşinyan için kritik önem taşıyor. 7 Haziran’da yapılacak parlamento seçimlerinde, Rusya’ya yakın muhalefet güçleri AB yanlısı politikalara sert şekilde karşı çıkarken, Paşinyan Batı’dan aldığı desteği siyasi avantaj olarak kullanmayı hedefliyor.
AB açıklamasında ayrıca, Ermenistan’ın Rus etkisini azaltma çabalarına destek verildiği ve Ukrayna’nın bağımsızlığı ile toprak bütünlüğüne olan bağlılığın bir kez daha teyit edildiği ifade edildi.
