Cemil Hasanlı: Tofiq Yaqublu 65 Yaşında: Bir Onur ve Direniş Hikayesi

Bugün Tofiq Yaqublu’nun doğum günü. Kendisi 65 yaşına bastı ve bu özel günü cezaevinde karşılıyor. Tofiq Yaqublu, ülkenin en tanınmış siyasetçilerinden, yayıncılarından ve toplumsal-siyasi figürlerinden biridir. Uzun yıllardır Milli Şura yönetiminde yer almakta olup Müsavat Partisi üyesidir. Yaqublu aynı zamanda Azerbaycan’ın hem ülke içinde hem de dünyada en çok tanınan ve popüler siyasi mahkumudur.

Onun siyasi mahkumiyet biyografisi 1998 yılında başlar. O yılın eylül ayında, Cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde muhalefetin Fevvareler Meydanı’nda düzenlediği mitingde tutuklanmıştı. Soruşturma süresince tutuklu kaldıktan sonra kendisine 2 yıl tecilli (şartlı) hapis cezası verildi. Hatırlatmak isterim ki, o dönemde Cumhurbaşkanı henüz Haydar Aliyev’di.

Tofiq Yaqublu’nun siyasi mahkumiyet hayatının sonraki dönemi ise İlham Aliyev’in iktidar yıllarına denk gelir. Şubat 2013’te İsmayıllı olayları nedeniyle; kamu düzenini bozmaya yönelik eylemleri organize etme, bu eylemlerde aktif rol alma ve devlet görevlisine direnme veya zor kullanma suçlamalarıyla tutuklandı. Suçlamalar tamamen asılsız olsa da 5 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Bu sahte mahkumiyet süreci devam ederken kızı, kamuoyu aktivisti Nergiz Yaqublu vefat etti.

Tofiq Yaqublu aynı zamanda bir “Covid-19 mahkumu”dur. Pandeminin başlamasıyla ilgili olarak İlham Aliyev, 19 Mart 2020’de geniş kapsamlı bir konuşma yapmıştı. Bu konuşmada, pandemi kısıtlamaları adeta toplumun “arzu edilmeyen unsurlardan” temizlenmesi aracı olarak kullanıldı. O konuşmadan birkaç gün sonra ilk hedef Tofiq Yaqublu oldu. Polis, Tofiq Bey’i tutuklamak için polisiye filmleri aratmayan bir senaryo hazırladı. Bu operasyon sonucunda “holiganlık” maddesiyle 4 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı. Ancak kararın açıklanmasının ardından ölüm orucuna başlayan Tofiq Bey, eyleminin 16. gününde ev hapsine çıkarıldı.

İlham Aliyev’in istikrarlı bir eleştirmeni olduğu için Tofiq Yaqublu, Aralık 2023’te yeniden tutuklandı. Bu kez ona karşı adeta fantastik edebiyattan fırlamış bir kumpas kuruldu. İddiaya göre Yaqublu bir mucize yaratmalıymış; 60 bin manat “karşılığında”, hem de resmi tatil gününde, süresi geçmiş bir pasaportla Elşen adlı birine bir gün içinde Almanya vizesi almalıymış. Suçlamanın asıl fantastik tarafı ise şuydu: Tofiq Yaqublu bu 60 bin manatı güya 20 kilometrelik bir fiziksel mesafeden “teslim almış”. Büyük gazel han Aliaga Vahid’in dediği gibi:

“Tutalım ki devrimizin Hazreti İsa’sı benim,

Bu kargaşada nasıl mucize icat edeyim?”

Önceki “holiganlık” suçlamasından farklı olarak bu kez adını “dolandırıcılık” koydular. Adeta ülkenin tüm dolandırıcıları birleşip, Azerbaycan’ın en dürüst adamı olan Tofiq Yaqublu’yu 9 yıl hapis cezasıyla zindana gönderdiler. Mesele o kadar akıl dışıdır ki, Yargıtay bir buçuk yıldır onun hakkında bir karar veremiyor. Tofiq Yaqublu bugüne kadar dört haksız mahkumiyete ve sayısız idari cezaya maruz kaldı. Ülkemizdeki siyasi mahkumların çokluğunu dikkate alarak hükümet “Emektar Siyasi Mahkum” diye bir unvan belirleseydi, bu onur ödülünü ilk olarak Tofiq Yaqublu’ya vermesi gerekirdi. Zira kendisi 65. yaş yıl dönümünü bile parmaklıklar ardında geçiriyor.

Bu yıl dönümü vesilesiyle; ülkenin en temiz, saf, dürüst ve vicdan ölçüsü olabilecek kadar örnek vatandaşı olan bu seçkin şahsiyeti, siyaset ve cemiyet adamını, savaş meydanlarından geçmiş gazimizi tebrik ediyoruz. Tofiq Yaqublu gibi insanlar bir ülke için değerdir; yeni nesillerin eğitiminde ders kitaplarına girecek kadar kıymetli bir milli ve manevi mirastır.
Cemil Hasanlı