Agil Gakhramanov: AZAL uçak kazası görmezden geliniyor.

Geçtiğimiz yılın Aralık ayı sonunda Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, Rusya’dan bir mektup aldıklarını duyurdu. Bayramov mektubun içeriğini açıklamadı, ancak Rusya Soruşturma Komitesi’nin Bakü’den Grozni’ye giderken düşen AZAL Embraer-190 yolcu uçağıyla ilgili soruşturmasını kapattığını belirtti.

Bu haber Azerbaycan’da haklı bir kafa karışıklığına yol açtı. Soruşturma devam ederken ve failler ile felaketin nedenleri hakkındaki sorular çözümsüz kalırken, bir ceza davası nasıl sonuçlandırılabilir?

Olaylar daha sonra daha da ilginç bir hal aldı. BT News Telegram kanalı, Rusya Soruşturma Komitesi Başkanı Alexander Bastrykin tarafından imzalanmış ve Azerbaycan Başsavcısı Kamran Aliyev’e hitaben yazılmış bir mektup yayınladı.

Bastrykin bu mektupta gerçekçi görünmeyen bir olaylar zinciri sunuyor. Uçağın Bakü’den Grozni’ye doğru yola çıktığını, ancak hava koşulları nedeniyle iki başarısız denemeden sonra Grozni’ye inemediğini iddia ediyor. Mürettebat başka bir havaalanına uçmaya karar vermiş, ancak uçak Aktau’ya iniş sırasında yere çarpmış.

Bu formülasyon gerçeklikle tamamen bağdaşmıyor. Ne hava savunma sisteminden, ne füzelerden, ne de uçağın gövdesine zarar veren şarapnel parçalarından bahsediyor. Sadece hava koşullarından, başarısız iniş girişimlerinden, alternatif bir havaalanına yönlendirilme kararından ve yere çarpma olayından söz ediyor.

Başka bir deyişle, Bastrykin, Rus semalarında meydana gelen trajediye ilişkin tamamen farklı bir tablo çiziyor; felaketin nedeninin hava koşulları ve mürettebatın eylemleri olduğunu öne sürerek, uçağın Rus hava savunma sisteminin eylemleri sonucu düşürüldüğü versiyonunu tamamen reddediyor.

Düşen uçak ve içindeki 38 ölü, bir suçun işlendiğinin çok açık kanıtıdır; ancak Bastrykin inatla bunu görmezden gelmeyi tercih ediyor. Bu durum, Rusya lideri Vladimir Putin’in 9 Ekim 2025’te Duşanbe’de, Bağımsız Devletler Topluluğu zirvesi sırasında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’e verdiği sözleri doğrudan ihlal etmesi anlamına geliyor.

Hatırlatmak gerekirse, Putin hava savunma sistemindeki teknik arızalardan ve iki füzenin fırlatılmasından bahsettiği bir açıklama yapmıştı. Rusya Devlet Başkanı’na göre, füzeler uçağın yaklaşık on metre uzağında, muhtemelen kendi kendini imha modunda patladı ve bu füzelerin parçaları Azerbaycan uçağının gövdesine isabet etti. Şimdi ise Bastrykin, ceza davasının düşürülmesinden bahsediyor.

Bu ceza davasının daha detaylı incelenmesinin Moskova’yı son derece olumsuz bir ışık altında göstereceği açıktır, ancak bu durum Rus hükümetinin Azerbaycan ile ilişkilerinde zaten zor olan durumu daha da karmaşık hale getirmektedir.

Birçok uzman, mevcut durumu analiz ederken herhangi bir tahminde bulunmakta zorlanıyor.

Ancak bir şey açık: Kremlin suçu Bastrykin’in üzerine atıyor. Neyse ki, Rus tarafının bu yetkilinin akıl sağlığının yerinde olmadığına dair argümanları olabilir.

Birçok okuyucu, 12 Haziran 2025’te Yaroslavl bölgesindeki Semibratovo köyünde Ebedi Alevi söndüren sekiz yaşındaki çocuğu hatırlayacaktır. Çocuk bisikletiyle anıta gitti, alevleri gördü ve yakındaki bir vazodan aldığı suyla söndürdü. Çocuğun otizmli olduğu ve o sırada gerçek bir yangın çıktığını düşünmüş olabileceği ortaya çıktı.

Buna rağmen, Bastrykin’in emriyle bir ceza davası açıldı. Düşünün bir kere—AZAL uçak kazasıyla ilgili ceza davası düşürülüyor, ama otizmli bir çocuğa karşı dava açılıyor. Böyle bir şey ancak Rusya’da olabilir; burada Soruşturma Komitesi başkanı, 2009 yılında bir patlayıcı cihaz patlaması sonucu beyin sarsıntısı geçiren bir adam. Bu yaralanma muhtemelen zihinsel durumunun bozulmasına neden oldu, çünkü uygunsuz davranıyor ve Rusya’da göçmen karşıtı histeriyi körüklüyor.

Agil Gakhramanov