Batı’da bilinen adıyla Howqua (gerçek adıyla Wu Bingjian veya Houqua) 1800’li yılların başında Çin’in ve dünyanın en zengin insanıydı. Devasa zenginliğini çay, ipek ve porselen ticaretine borçlu olan Çinli zenginin, pek bilinmeyen bir yönü vardı. Genç Amerika kıtasında demiryollarının görünmeyen mimarı bu Çinli tüccardı. ABD’de demiryolu yatırımlarının bir çoğuna finans desteği veren bu doğulu zenginimiz, ABD’nin inşasına büyük katkıları oldu. Bir tarafta demiryolu inşaatlarında karınca misali çalışan milyonlarca Çinli işçi, diğer tarafta dünyanın en zengin işi insanının milyon dolarlık yatırımları. Şu sıralar birbirine rakip gösterilen ABD ve Çin’in yeni kıtadaki ortaklığı çok ilginçti. Bu ilginç ortaklık 50 yıl sonra dünyanın en büyük ülkesini doğurdu. Issız ve devasa ABD, demiryolları ile birbirine bağlandı, ekonomi, tarım, ticaret ve sonrasında insan popülasyonu katlanarak arttı. 20. Yüzyılın başlarına geldiğimizde dünyanın yeni süper gücü sahneye çıkmaya hazırdı. Peki ABD dünya gücü olarak sahneye çıkarken, Çin ne durumdaydı? Howqua’a paraları yeni kıtaya aktarırken Çin 1. ve 2. Afyon savaşlarıyla sömürge haline geliyor, Çin’in zenginlikleri başta İngiltere olmak üzere Batılı ülkeler tarafından yağmalanıyordu. Halkının büyük kısmı uyuşturucu ile uyutulan Çin, dünyanın hammadde ve ucuz iş gücü haline gelmişti. Ülke içinde büyük iç savaşlar, 1949 Komünist devrim, devrimin fantastik ve acı deneyleri ve 1974 yılında yapılan ABD-Çin antlaşması ve de günümüzün Çin’i. Howqua’nın 1. Afyon savaşında İngiltere’ye Çin tarafından ödenen savaş tazminatının neredeyse tamamını karşıladığını da belirtmeden geçmek istemem. Bu yönüyle tam bir milli burjuva gözüken Howqua’a gözlerini kapadığı 1843’te Çin artık tam serbest pazardı. Kısa sürede Howqua’nın mirasçıları sermayesini koruyamadılar. Çin ise 150 yıl sonra devletçi ekonomi ile tekrar dünya sahnesine çıktı ve ABD’nin en büyük rakibi oldu. Çinli Howqua’nın ABD için yaptığı fedakarlığın bir başka benzerini şimdi ABD’li yetkililer, Japon halkının bütününden istiyor. Japon halkının elinde bulunan ABD tahvillerinin Japon ekonomisinin batma tehlikesine karşın bozdurulmaması ve ABD piyasalarının finanse edilmesinin devamı isteniyor.
Nusret Anar: Japonya ve ABD’nin Yeniden İnşası
