Farhad Mamedov: Ruslar Ermenistan İçin Özel Bir Senaryo mu Hazırlıyor?

Ruslar Ermenistan İçin Özel Bir Senaryo mu Hazırlıyor? “Gyumri-2”

Erivan’da siyasi gerilim giderek artıyor. Bunun nedeni, Rusya yanlısı güçlerin haziran seçimlerine üç ayrı cephede katılmayı, ardından parlamentoda birleşerek iktidarı ele geçirmeyi planladıkları iddiası. Mevcut yönetim, muhalefetin önde gelen isimleri olan Rusya bağlantılı oligarklar Gagik Tsarukyan, Samvel Karapetyan ve eski Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan’ı, “Gyumri-2” olarak adlandırılan bu senaryoyu hayata geçirmemeleri konusunda uyarıyor.

Gyumri’de Ne Olmuştu?

Geçtiğimiz yıl mart ayında Gyumri’de yapılan yerel seçimlerde Rusya yanlısı muhalif gruplar ayrı ayrı seçime katılmış, ancak seçimden sonra belediye meclisinde birleşerek iktidar partisini azınlığa düşürmüş ve kendi adaylarını belediye başkanı seçtirmişti.

Gyumri’de bir Rus askeri üssünün bulunması, bu stratejinin Moskova’da tasarlanmış olabileceği yönündeki iddiaları güçlendiriyor. Ermeni yetkililere göre Kremlin, bu yöntemi yaklaşan genel seçimlerde daha geniş ölçekte uygulamayı planlıyor.

Bu plana göre Rusya yanlısı güçler, seçim sürecinde birbirleriyle rekabet ediyormuş görüntüsü veriyor; ancak seçim sonrasında birleşerek parlamentoda çoğunluğu sağlamayı hedefliyor. Amaç, iktidar partisinin tek başına çoğunluğu elde etmesini engellemek.

İktidarın Tepkisi

İktidardaki Sivil Sözleşme Partisi, bu planı fark ettiğini belirterek seçmenleri uyarıyor. Meclis Başkan Yardımcısı Ruben Rubinyan, hem muhalefete hem de kendi seçmenlerine seslenerek şu mesajı verdi:

“Rus oligarkı Koçaryan’ın ve Rusya yanlısı yerel oligarkların ülkemizin kaderini belirlemesine izin vermemeliyiz.”

Rubinyan, 7 Haziran’daki seçimleri bir yol ayrımı olarak tanımladı:
Ya “Sivil Sözleşme”ye oy verilip barış süreci desteklenecek ya da eski yönetim temsilcileri ve milyarderlerin dönüşüne kapı aralanacak.

Rubinyan’a göre Koçaryan ve müttefiklerinin önerdiği politikalar, Ermenistan’ın uluslararası alanda tanınan 29.743 kilometrekarelik sınırlarıyla yetinmemesi anlamına geliyor. Bu yaklaşım ise en iyi ihtimalle barışın bozulmasına, en kötü ihtimalle yeni bir savaşa yol açabilir.

Sert Açıklamalar

İktidar partisi milletvekili Vahagn Aleksanyan da muhalefete sert sözlerle yüklendi. Koçaryan’ın eski müttefiki ve Ana Ermenistan Partisi lideri Andranik Tevanyan’ın, Mart 2025’te Rusya yanlısı siyasetçilerle birlikte Ukrayna’nın işgal altındaki bölgelerini ziyaret etmesine atıfta bulundu.

Tevanyan’ın, Gagik Tsarukyan’ın öncülük ettiği “Nuh’un Gemisi” hareketiyle seçimlere katılması bekleniyor. Tsarukyan ise bunun bir seçim bloğu değil, “Ermenistan’ı kurtarmayı amaçlayan bir siyasi hareket” olduğunu savunuyor.

Tevanyan, bir televizyon röportajında “Gyumri-2” modelinin seçimlerde uygulanabileceğini açıkça dile getirdi. Bu açıklama iktidarın tepkisini daha da artırdı.

Muhalefet İçindeki Farklı Görüşler

Rusya’da yaşayan ve Ermeni makamları tarafından aranan eski Kolluk Kuvvetleri Başkanı Migran Poghosyan da muhalefete birleşme çağrısı yaptı.

Ancak muhalefetteki bir diğer parti olan Parlak Ermenistan’ın lideri Edmon Marukyan, “Gyumri-2” senaryosunun abartıldığını düşünüyor. Ona göre, Gyumri’den sonra Vagharshapat’ta yapılan seçimlerde benzer bir girişim başarısız oldu.

Marukyan, koalisyon kurmanın parlamenter sistemlerde normal bir uygulama olduğunu vurgulayarak şunları söyledi:

“Hiçbir gücün yüzde 50’den fazla oy alması kolay değil. Bu nedenle seçim sonrası koalisyon kurulması olağandır. Bu, demokratik sistemin bir parçasıdır.”

Jeopolitik Boyut

Mevcut seçimler yalnızca Ermenistan’ın iç siyaseti açısından değil, Güney Kafkasya’nın geleceği açısından da kritik görülüyor. Eğer Kremlin’e yakın güçler “Gyumri-2” yöntemiyle iktidara gelirse:

• Azerbaycan ile barış anlaşması süreci sekteye uğrayabilir.
• Bölge yeniden askeri gerilim sürecine girebilir.
• Ermenistan, Moskova’nın bölgesel ileri karakolu konumuna geri dönebilir.
• Batı ile ilişkiler ciddi zarar görebilir.

İktidar, bu riskleri seçmene anlatarak destek toplamayı hedefliyor. Ancak gerekirse siyasi yöntemlerin yanı sıra idari ve hukuki adımların da atılabileceği mesajı veriliyor. Nitekim geçtiğimiz hafta Gagik Tsarukyan’a ait bir araziyle ilgili eski bir soruşturmanın yeniden gündeme gelmesi dikkat çekti.

Sonuç

“Gyumri-2” aslında teknik olarak parlamenter sistemde olağan sayılabilecek bir seçim sonrası koalisyon modelini ifade ediyor. Ancak Ermenistan’daki mevcut jeopolitik hassasiyetler ve Rusya ile Batı arasındaki rekabet nedeniyle konu sıradan bir siyasi taktik olmaktan çıkmış durumda.

Seçimler, Ermenistan için yalnızca bir iktidar değişimi ihtimali değil; aynı zamanda barış sürecinin devam edip etmeyeceğine dair bir referandum niteliği taşıyor.