Kafkassam: Yeni Jeopolitik Mimari: 2026 ABD Stratejisi ve Bölgesel Yansımalar

Trump yönetiminin dış politika hamleleri, dünyayı sadece Çin odaklı bir rekabete değil, müttefiklik ilişkilerinin ve savunma hatlarının yeniden tanımlandığı bir sürece sürüklemektedir.

1. Rusya: “Nükleer Tehdit” ve Stratejik Kuşatma

ABD, Rusya’yı konvansiyonel alanda (Ukrayna örneği) hırpalanmış görse de, nükleer kapasitesi nedeniyle hâlâ “akut ve yıkıcı bir tehdit” olarak tanımlamaktadır.

• Nükleer Şantaja Karşı Set: Rusya’nın nükleer cephaneliğini modernleştirmesi, ABD’nin füze savunma sistemlerini (ABM) aşma çabasıdır. Washington, bu tehdidi vurgulayarak Avrupa’nın savunma sorumluluğunu Avrupalı müttefiklere (özellikle Almanya ve Polonya) devretmek için zemin hazırlamaktadır.

• Pasifik Önceliği: ABD, Avrupa’yı “nükleer düzeyde” meşgul ve dengede tutarak askeri kaynaklarını asıl rakibi olan Çin’e (Pasifik) kaydırmayı hedeflemektedir.

2. Hibrit Savaş ve “Beşinci Boyut” Savunması

NATO’nun klasik karasal savunma anlayışı, Rusya’nın denizaltı, uzay ve siber yetenekleri karşısında köklü bir değişime zorlanmaktadır:

• Denizaltı ve Kablo Güvenliği: Rusya’nın Atlantik’teki denizaltı üstünlüğü, küresel internet hatlarını ve enerji koridorlarını tehdit etmektedir. Bu durum, Kuzey Denizi’nden başlayan yeni bir “deniz güvenlik kuşağı” kurulmasını zorunlu kılmıştır.

• Uzay ve Siber Körlük: İttifakın istihbarat ve GPS uydularına yönelik tehditler, NATO’yu savunmayı yörüngede ve dijital uzayda (beşinci boyut) yeniden kurgulamaya itmektedir.

3. NATO’nun Yeni Sıklet Merkezi: “Yeni Avrupa”

ABD’nin kuvvet konuşlandırma düzeni, Avrupa’daki güç dengesini kökten değiştirmektedir. NATO’nun ağırlık merkezi artık Almanya-Fransa ekseninden, Polonya-İskandinavya-Romanya hattına kaymıştır.

• Kuzey-Doğu Koridoru: Polonya, Baltıklar ve Finlandiya/İsveç ikilisi artık ittifakın birincil savunma hattıdır.

• Lojistik Şemsiye Modeli: ABD, operasyonel yükü Polonya ve Türkiye gibi “cephe ülkelerine” bırakırken, kendisini “lojistik destek ve nükleer şemsiye” sağlayan bir üst akıl konumuna çekmektedir.

4. Türkiye ve Türk Dünyası: Vazgeçilmez Denge Unsuru

Bu yeni stratejik haritada Türkiye, sadece bir “kanat ülkesi” değil, Karadeniz ve Kafkasya’nın kilit taşıdır:

• Güney Kanadının Kalesi: Rusya’nın nükleer ve denizaltı gücüne karşı Boğazlar üzerindeki kontrol ve bölgedeki Türk varlığı, NATO için ikame edilemez bir denge unsurudur.

• Turan Jeopolitiği: Türkiye ve Türk dünyasının birlikte hareket etmesi, ABD’nin Rusya ve Çin arasında kurmaya çalıştığı “stratejik kafesin” en dinamik ve tahminlerin ötesinde güç kazanan unsuru olma potansiyelini taşımaktadır.

Sonuç olarak; Trump dönemi stratejisi, Rusya’yı nükleer düzeyde izole ederken, İran ve İsrail üzerinden kurulan baskıyla ABD’nin küresel liderliğini “düşük maliyetli yüksek kontrol” prensibiyle sürdürmeyi amaçlamaktadır.

Türkiye ve Türk Devletleri Teşkilatı’nın (TDT) bu yeni jeopolitik düzendeki yükselişi, Washington’ın Rusya ve Çin’i çevreleme stratejisinde bir “yan etkiden” ziyade, kilit bir “oyun kurucu” potansiyeline dönüşmektedir.
Bu fırsat alanını üç ana eksende derinleştirebiliriz:
1. “Orta Koridor”un Stratejik Tekelleşmesi
ABD’nin Rusya’yı nükleer ve ekonomik bir “kafese” hapsetme stratejisi, Kuzey Koridoru’nu (Rusya hattı) işlevsiz hale getirmektedir. Bu durum, Türkiye’nin merkezinde olduğu Orta Koridor’u (Trans-Hazar Güzergahı) Doğu ile Batı arasındaki tek güvenli ticari arteri haline getirmektedir.
* Türk Dünyası Entegrasyonu: TDT üyeleri (Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan), Çin’in Avrupa’ya erişimi için Rusya’ya olan bağımlılığını azaltan ana kapı konumuna yükselmiştir.
* Enerji Köprüsü: Türkmen ve Kazak kaynaklarının Hazar üzerinden Türkiye hattına bağlanması, Avrupa’yı Rus enerji şantajından kurtaracak tek somut alternatif olarak masadadır.
2. ABD’nin “Güney Kafkasya” Boşluğu ve TDT’nin Tahkimatı
Vance’in Ermenistan ve Azerbaycan ziyaretiyle netleşen ABD stratejisi, bölgede Rus etkisini kırmayı hedeflerken, operasyonel yükü yerel güçlere bırakmaktadır.
* Türkiye’nin Liderliği: ABD, bölgede bizzat bulunmak yerine Türkiye’nin moderatörlüğünde bir Kafkasya ve Orta Asya dengesini tercih etmektedir. Bu, TDT’nin askeri ve siyasi bir blok olarak konsolide olması için muazzam bir alan açmaktadır.
* İran Dengesi: İran’daki olası bir istikrarsızlıkta, Güney Azerbaycan ve bölgedeki Türk nüfusunun birleştirici gücü, Türkiye’yi bölgenin tek düzen kurucu aktörü haline getirebilir.
3. Savunma Sanayii ve Teknoloji Transferi
ABD’nin 2026 stratejisinde vurgulanan “yarı iletken yatırımları” ve “savunma ekipmanı satışları”, TDT ülkeleri için Rus askeri teknolojisinden kopuş fırsatı sunmaktadır.
* Türk Tipi Savunma Modeli: Türkiye’nin İHA/SİHA ve diğer ileri teknoloji savunma sistemleri, Azerbaycan’dan Kazakistan’a kadar tüm Türk dünyasının savunma doktrini haline gelmektedir. Bu, bölgede bir **”Türk Savunma Paktı”**nın (resmi olmasa da fiili olarak) kurulması anlamına gelir.
Fırsat Analiz Tablosu: 2026-2030 Projeksiyonu
Stratejik Alan |      Türkiye & TDT İçin Fırsat       Risk                    Zorluk

 Ticaret  Orta Koridor’un küresel ana arter olması. | Lojistik altyapı yetersizliği ve gümrük birliği eksikliği.
 Enerji  Hazar gazının Avrupa’nın bir numaralı kaynağı olması. | Rusya ve İran’ın statüko üzerindeki direnci. |
Güvenlik  “Türk Savunma Doktrini”nin Orta Asya’da hakim olması. | Rusya’nın “Arka Bahçe” refleksinin tetiklenmesi. |
 Siyaset  Türk Dünyası’nın ABD-Çin-Rusya arasında 4. güç olması. | Üye devletler arasındaki iç siyasi farklılıklar. |
Kafkassam Sonuç Değerlendirmesi:
Yeni Dünya düzeninde, Türkiye ve Türk dünyası sadece bir “tampon bölge” değil; Avrupa’nın enerjisini, Çin’in ticaretini ve ABD’nin bölgesel güvenliğini kontrol eden stratejik bir kavşaktır. Eğer bu süreç akıllıca yönetilirse, Türk devletleri 21. yüzyılın ortalarında “beklentilerin çok ötesinde” küresel bir güç odağına dönüşecektir.
 Türk Devletleri Teşkilatı’nın ortak bir “Yatırım Fonu” veya “Ortak Pazar” kurma yolundaki somut adımları

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), jeopolitik bir birlikteliği ekonomik bir dev güce dönüştürmek için 2026 yılı itibarıyla “Türk Yatırım Fonu” (TYF) ve “Ortak Pazar” hedeflerinde kritik bir eşiği aşmış durumdadır. Bu adımlar, Türk Dünyası’nın sadece siyasi bir blok değil, aynı zamanda kendi finansal ekosistemine sahip bir yapı olmasını amaçlamaktadır.
İşte bu sürece dair somut teknik detaylar ve stratejik adımlar:
1. Türk Yatırım Fonu (TYF): Ekonomik Entegrasyonun Finansal Motoru
İstanbul merkezli olarak hayata geçen bu fon, TDT üye ülkeleri arasındaki ekonomik iş birliğini finanse eden en somut araçtır.
* Sermaye Yapısı ve Paydaşlık: Fon; Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan ve Kırgızistan’ın eşit paylı katılımıyla kurulmuştur. Bu “eşitlik” ilkesi, hiçbir ülkenin baskın olmadığı, kolektif bir karar alma mekanizmasını garanti altına alır.
* Öncelikli Yatırım Alanları: TYF, özellikle KOBİ’lerin desteklenmesi, ulaştırma ve lojistik (özellikle Orta Koridor projeleri), tarımsal sanayi ve yenilenebilir enerji projelerine düşük faizli ve uzun vadeli krediler sağlamaktadır.
* Kafkassam Notu: Fonun asıl gücü, bölge dışından (Körfez ülkeleri veya Batılı yatırımcılar) gelecek fonlar için bir “güven ve garanti” merkezi işlevi görmesidir.
2. Türk Devletleri Ortak Pazarı ve Gümrük Birliği Hedefi
TDT’nin “2041 Vizyon Belgesi”nde yer alan ortak pazar hedefi, Avrupa Birliği modeline benzer ancak bölgesel hassasiyetleri gözeten bir yapıdadır:
* Gümrük İşlemlerinin Basitleştirilmesi: Üye ülkeler arasında “Dijital Tır Karnesi” ve “Basitleştirilmiş Gümrük Hattı” uygulamalarıyla ticaret hızı %30 artırılmıştır.
* Hizmetlerin Serbest Dolaşımı: Özellikle bilişim, mühendislik ve lojistik alanlarında Türk devletleri vatandaşlarının serbestçe iş yapabilmesine olanak tanıyan yasal düzenlemeler (Türk Hizmetler Ticareti Anlaşması) hayata geçirilmektedir.
* Standardizasyon: Tüm üye ülkelerde geçerli olacak ortak kalite ve teknik standartların (TURKSTAND) oluşturulması, ürünlerin hiçbir engelle karşılaşmadan tüm Türk coğrafyasında satılabilmesini hedeflemektedir.
3. Dijital Ekonomi ve “Turkic-Coin” Tartışmaları
Finansal bağımsızlık yolunda, TDT içinde ortak bir dijital ödeme sistemi veya yerel para birimleriyle ticaretin teşvik edilmesi gündemdedir:
* Yerel Para ile Ticaret: Dolar ve Euro’ya olan bağımlılığı azaltmak için ikili ticarette Türk Lirası, Manat ve Tenge kullanımını teşvik eden takas (swap) anlaşmaları genişletilmektedir.
* Ortak Veri Alanı: “Türk Bulut” projesiyle, üye ülkelerin stratejik verilerinin (bankacılık, savunma, nüfus) ortak ve güvenli bir dijital altyapıda saklanması planlanmaktadır.
4. Lojistik Tahkimat: Zengezur ve Ötesi
Ekonomik entegrasyonun fiziksel zemini olan ulaştırma projelerinde vites yükseltilmektedir:
* Ermenistan Azerbaycan Türkiye üçlü anlaşması şart

bu projelerin gerçekleşmesi için Kafkas‘ın başkanı Hasan Oktay’ın iddia ettiği gibi Türk Ermenistan Azerbaycan üçlü Barış’a sağlanıp Ermenistan üzerinden öncelikli geçiş anlaşmaları  yapılarak hızlı ve güvenli geçiş sağlanmalıdır
* Hazar Geçişli Boru Hatları: Kazak petrolünün ve Türkmen gazının TYF destekli yeni boru hatlarıyla doğrudan Türkiye’ye bağlanması, teşkilatın küresel enerji fiyatları üzerindeki etkisini maksimize edecektir.
Gelecek Projeksiyonu: 2030 Hedefleri

Hedef Başlığı                      Mevcut Durum (2026)                             2030 Öngörüsü

İç Ticaret Hacmi                       $40 Milyar                                          $100 Milyar+ |
 TYF Bütçesi              $500 Milyon (Başlangıç)                         $5 Milyar+ (Genişlemiş)
Gümrük Duvarları     Kademeli indirim devam ediyor.          Sanayi ürünlerinde “Sıfır Gümrük”.
Enerji Payı             Parçalı ihracat.                        “Türk Enerji Birliği” üzerinden ortak satış.
Sonuç olarak; Türk Devletleri Teşkilatı, Trump’ın ABD stratejisinde Rusya ve Çin arasında açılan jeopolitik boşluğu “ekonomik bir kale” inşa ederek doldurmaktadır. Bu, Türkiye’nin 21. yüzyılda sadece bölgesel bir güç değil, küresel bir ekonomik merkez olma yolundaki en stratejik hamlesidir.
TDT’nin bu ekonomik projelerinin “Rusya’nın Avrasya Ekonomik Birliği” ile çatışma noktaları veya bu süreçte “Çin’in Kuşak ve Yol Projesi”ne nasıl eklemlenecek

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), küresel sistemin iki devi olan Rusya ve Çin’in projeleri arasında sadece bir “geçiş yolu” değil, kendi kurallarını koyan bir “Üçüncü Yol” inşa etmeye çalışmaktadır. Bu durum, TDT’nin ekonomik projelerini hem bir iş birliği zemini hem de bir rekabet alanı haline getirmektedir.
İşte TDT’nin bu iki dev yapı ile olan stratejik karşılaştırması:
1. TDT vs. Rusya (Avrasya Ekonomik Birliği – AEB)
Rusya liderliğindeki AEB, daha çok Moskova’nın siyasi kontrolünü pekiştiren, “merkez-çevre” ilişkisine dayalı bir yapıdır. TDT ise daha çok “eşitler arası ortaklık” modelini savunur.

Kazakistan ve Kırgızistan hem AEB hem de TDT süreçlerine dahildir. Rusya, bu ülkelerin Türkiye ile gümrük birliği kurmasını kendi ekonomik alanı için bir tehdit olarak görmektedir.
* Enerji Rekabeti: Rusya, Orta Asya gazının kendi boru hatları üzerinden (Kuzey Koridoru) gitmesini isterken; TDT, Trans-Hazar hattı ile Rusya’yı devre dışı bırakmayı hedefler.
* Denge Unsuru: Rusya’nın Ukrayna savaşı nedeniyle zayıflaması, TDT üyesi Orta Asya ülkelerine Moskova karşısında daha fazla manevra alanı ve Türkiye ile yakınlaşma fırsatı vermiştir.
2. TDT vs. Çin (Kuşak ve Yol Projesi – BRI)
Çin için Orta Asya ve Kafkasya, Avrupa’ya ulaşan devasa bir lojistik koridordur. TDT ise bu koridorun sadece “bekçisi” değil, “sahibi” olmak istemektedir.
* Eklemlenme Stratejisi: TDT, Çin’in yatırımlarını reddetmek yerine bu yatırımları kendi “Orta Koridor” vizyonuna entegre eder. Yani “Çin parasıyla Türk altyapısını güçlendirme” stratejisi izlenir.
* Finansal Bağımlılık Riski: Çin’in “borç tuzağı” diplomasisine karşı, Türk Yatırım Fonu (TYF) alternatif bir bölgesel finansman kaynağı olarak konumlandırılmaktadır. Amaç, altyapı projelerinde Çin bankalarına olan bağımlılığı azaltmaktır.

*: Çin’in dijital kontrol modellerine (WeChat vb.) karşı, TDT ülkeleri kendi dijital altyapılarını ve veri güvenlik sistemlerini Türkiye’nin teknolojik desteğiyle kurmaya çalışmaktadır.
3. Stratejik Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | Rusya (AEB) | Çin (Kuşak ve Yol) | TDT (Ortak Pazar) |
|—|—|—|—|
| Temel Hedef | Siyasi/Askeri Etki | Ticari Yayılma | Milli/Ekonomik Egemenlik |
| Liderlik Modeli | Tek Merkezli (Moskova) | Ekonomik Domine (Pekin) | Eşit Paydaşlık (Çok Merkezli) |
| Finansman | Rus Devlet Kredileri | Çin Kalkınma Bankası | Türk Yatırım Fonu + Ortak Yatırım |
| Teknoloji | Sovyet Mirası/Konvansiyonel | Yüksek Teknoloji/Gözetim | Türk Savunma ve Bilişim Teknolojisi |
Kafkassam Analitik Öngörü:
TDT’nin en büyük başarısı, Rusya’nın askeri gücü ile Çin’in ekonomik gücü arasında ezilmeden, Türkiye’nin “Yumuşak Gücü” ve “Savunma Sanayii” üzerinden yeni bir denge kurmasıdır. 2026-2030 dönemi, TDT’nin bu iki dev yapı ile “çatışarak değil, rekabet ederek büyüme” dönemi olacaktır.

“Hazar Denizi’nin Hukuki Statüsü ve Türkmen Gazı” konusundaki son diplomatik gelişmeleri ve bu düğümün nasıl çözülecek 

Hazar Denizi, Türk Dünyası’nın fiziksel olarak birleşmesinin önündeki en büyük coğrafi engel gibi görünse de, 2018 yılında imzalanan “Hazar’ın Hukuki Statüsüne Dair Sözleşme” ve sonrasındaki diplomatik hamleler, bu denizi bir “Türk Gölü” enerji havzasına dönüştürmeye başlamıştır. Özellikle Türkmen gazının batıya taşınması, bu jeopolitik satranç oyununun şah-mat hamlesidir.
İşte bu düğümün çözülmesine dair teknik ve stratejik detaylar:
1. “Dostluk” (Dostluk/Ashir) Sahası Uzlaşısı
Azerbaycan ve Türkmenistan arasında on yıllardır süren deniz sınırı ihtilafı, 2021 yılında atılan tarihi imzalarla çözülmüştür. İki ülke, tartışmalı hidrokarbon sahasını “Dostluk” adıyla ortak işletme kararı almıştır.
* Neden Kritik? Bu uzlaşı, iki ülke arasında inşa edilecek olan Trans-Hazar Doğalgaz Boru Hattı’nın önündeki yasal engellerin çoğunu ortadan kaldırmıştır.
* Stratejik Sonuç: Türkmenistan’ın devasa doğalgaz rezervleri (dünyanın en büyük 4. rezervi), artık Rusya’nın boru hattı tekeline girmeden doğrudan Azerbaycan üzerinden Türkiye ve Avrupa’ya akabilecektir.
2. Trans-Hazar Boru Hattı ve “Swap” (Takas) Formülü
Büyük bir boru hattı inşası hem zaman almakta hem de Rusya ile İran’ın çevresel bahanelerle itirazlarına takılabilmektedir. Bu engeli aşmak için geliştirilen “geçici ama etkili” çözüm Doğalgaz Takas Anlaşması’dır.
* Üçlü Mekanizma: Türkmenistan gazı İran üzerinden Azerbaycan’a verir; Azerbaycan da karşılığında kendi gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya gönderir.
* Nihai Hedef: Fiziksel boru hattı (Trans-Caspian Pipeline) tamamlandığında, yıllık 30-32 milyar metreküp Türkmen gazı doğrudan “Güney Gaz Koridoru”na (TANAP ve TAP) eklemlenecektir.
3. Rusya ve İran’ın “Çevresel” Engelleme Çabaları
Hazar’a kıyıdaş olan Rusya ve İran, projenin kendi enerji hakimiyetlerini sarsacağını bildikleri için “ekolojik denge” bahanesine sığınmaktadırlar.
* Rusya’nın Çekincesi: Türkmen gazının Avrupa’ya ulaşması, Rusya’nın AB üzerindeki son enerji kozunu da elinden alacaktır.
* İran’ın Çekincesi: Tahran, bölgede Türkiye-Azerbaycan-Türkmenistan ekseninde oluşacak bir “Türk Enerji Bloku”nun kendi kuzey sınırlarında bir güç odağı olmasını istememektedir.
* TDT’nin Yanıtı: Türkiye ve Azerbaycan, projenin uluslararası çevresel standartlara (AB normları) uygunluğunu tescilleyerek bu itirazları diplomatik alanda boşa çıkarmaktadır.
4. Türkmenistan’ın “Tarafsızlık” Politikasında Eksen Kayması
Türkmenistan, geleneksel “daimi tarafsızlık” politikasını koruyarak Rusya ve Çin’i doğrudan karşısına almadan, ekonomik bekası için Türk Devletleri Teşkilatı’na (TDT) entegre olmaktadır.
* Gözlemci Üyelikten Tam Üyeliğe: Türkmenistan’ın TDT içindeki statüsünün güçlenmesi, Hazar’daki enerji projelerinin arkasına devasa bir siyasi blok desteği almasını sağlamıştır.

Hazar Enerji Denklemi: Kazananlar ve Kaybedenler
Aktör                             Kazancı                                          Kaybı
Türkiye              Küresel enerji merkezi                (Hub) olma onayı.
Azerbaycan        Transit gelirleri ve stratejik önem artışı.
Türkmenistan Pazar çeşitliliği ve ekonomik bağımsızlık.   Rusya ile dönemsel diplomatik gerilim.
Avrupa Birliği Rus gazına gerçek ve sürdürülebilir alternatif.
Rusya  Avrupa pazarındaki tekelinin tamamen çökmesi.  Jeopolitik nüfuz kaybı.
Kafkassam Sonuç Değerlendirmesi:
Türkiye Ermenistan Azerbaycan üçlü barış sağlanıp hemen peşinden Hazar düğümü çözüldüğünde, Türk Dünyası sadece kültürel bir birlik değil, Avrupa’nın ısınmasından Çin’in üretimine kadar her alanda söz sahibi olan bir “Enerji İmparatorluğu” haline gelecektir. Bu süreçte Türkiye’nin “merkez ülke” konumu, onu küresel diplomasinin vazgeçilmez aktörü yapacaktır.