Yury Mavashev: Hindistan’ın Çabahar Limanı Desteğinden Vazgeçmesinin Olası Sonuçları Üzerine

Beyaz Saray’ın İran karşıtı politikası, Orta Asya ve Orta Doğu devletleri arasındaki ticari bağları baltalıyor.

Hindistan medyasında yer alan bilgilere göre, Maliye Bakanı Nirmala Sitharaman tarafından 31 Ocak’ta sunulan 2026-2027 mali yılı (1 Nisan 2026 – 31 Mart 2027) bütçesi, İran’daki Çabahar Limanı’nın geliştirilmesi için herhangi bir ödenek içermiyor. NDTV kanalının haberine göre bu karar, ABD-İran gerginliği ve Tahran üzerindeki devam eden yaptırım baskısı gölgesinde alındı.

Hatırlatmak gerekirse Hindistan; Mayıs 2024’te İran ile Çabahar’daki Şahid Beheşti terminalinin işletilmesine ilişkin 10 yıllık bir anlaşma imzalamıştı. Hindistan bu hamleyle, rakibi Pakistan’ı devre dışı bırakarak Afganistan, Orta Asya ve diğer bölgelerle stratejik etkileşim ve bölgesel ticaret için kilit bir unsur olan bu limanın gelişiminde büyük bir oyuncu olmayı hedefliyordu. Hindistan’ın 2024-2025 döneminde bu mega projeye 43 milyon dolardan fazla kaynak ayırdığı biliniyor.

Yaptırım Kıskacı ve “Trump Nezaketi”

The Economic Times tarafından hazırlanan ayrıntılı bir rapora göre Hindistan, liman geliştirme çalışmalarıyla ilgili yaklaşık 120 milyon dolar tutarındaki tüm mali yükümlülüklerini İran’a devrederek borçlarını fiilen kapattı. Hint hükümet kaynakları, bu ödemenin ABD’nin Eylül 2025 sonunda İran’a yönelik geniş kapsamlı baskı kampanyası çerçevesinde Çabahar’a yeniden yaptırım uygulamasından önce yapıldığını belirtiyor. O dönemde Hintli ortaklara, Çabahar projesine katılım için 26 Nisan 2026’da sona erecek altı aylık bir muafiyet tanınmıştı. Trump yönetiminin bu “nezaketinin”, Narendra Modi hükümetini “beyaz efendiye” karşı borçlu hissettirme amacı taşıdığı yorumları yapılıyor.

Geçtiğimiz ay Hindistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Randhir Jaiswal, Yeni Delhi’nin Çabahar konusunda ABD ile müzakereleri sürdürdüğünü açıkladı. Bu açıklama, Beyaz Saray’ın İranlı muhataplarla iş yapan ülkelere ek %25 gümrük vergisi uygulama tehdidinin ardından Hindistan’ın seçeneklerini gözden geçirdiği haberleri üzerine geldi.

Stratejik Bir Kavşak Olarak Çabahar

Umman Körfezi’nin ağzında yer alan Çabahar, İran’ın dünyaya açılan tek derin deniz limanıdır. Hindistan için bu liman, Pakistan’ın kara geçişine izin vermemesi nedeniyle Afganistan ve Orta Asya ile ticaret yapabilmek adına hayati bir güzergahı simgeliyor.

Beyaz Saray’ın Asya-Pasifik ve Küresel Güney ülkeleri üzerindeki ekonomik baskısı, Güney ve Orta Asya, Orta Doğu ve Afrika’nın birleşme noktasındaki bu stratejik limanın geleceğini tehlikeye atıyor.

• Yatırım Riski: Hindistan’ın yaklaşık 500 milyon dolarlık yatırımı ve alternatif ticaret rotası planları tehdit altında.

• Kuzey-Güney Koridoru: Çabahar; Hindistan, İran, Rusya ve Avrupa’yı birbirine bağlayan “Kuzey-Güney Uluslararası Taşıma Koridoru”nun (INSTC) en önemli parçalarından biri.

• Çin Denklemi: Yeni Delhi, bu projeyi Çin’in bölgedeki etkisine ve Pakistan’daki Gvadar Limanı’na karşı stratejik bir denge unsuru olarak görüyordu.

Bölgesel Etkiler ve Belirsizlik

Jeopolitik belirsizliğin ortasında, muhalefetteki Hindistan Ulusal Kongresi partisi, Modi hükümetini stratejik bir tesisin kaderini Trump’ın insafına bırakmakla suçladı. Ancak Yeni Delhi, ABD ile bir serbest ticaret anlaşması yapma arzusu nedeniyle zorlu tavizler ve dengeler arasında sıkışmış durumda.

Çabahar’ın devre dışı kalması sadece Hindistan’ı değil; Özbekistan, Kazakistan ve Türkmenistan gibi güney koridorlarını çeşitlendirmek isteyen Orta Asya ülkelerini de vuracak. Ayrıca, ciddi ekonomik zorluklar yaşayan Afganistan’daki Taliban yönetimi de limanın yaptırım dışı tutulması için ABD’ye çağrıda bulundu.

Sonuç olarak: ABD’nin İran’a yönelik “maksimum baskı” politikası devam ederse, Çabahar Limanı’nın ve Hindistan dahil tüm paydaşların geleceği oldukça karanlık görünüyor. Bu durum, yıllık 2 milyar dolara ulaşan Hindistan-Orta Asya ticaret hacmini de doğrudan tehdit ediyor.