Sirojiddin Tolibov: Küresel Düzensizliğin Yeni Mantığı

Trump yönetimindeki Amerika ışık saçmıyor; tehdit saçıyor. Özgürlük değil, korku getiriyor. Saygınlık artık ilkelerle değil, kalibreyle ölçülüyor. Eğer ABD için her şey mübahsa, neden diğerleri için olmasın? Dünya, “Ona serbestse, bize de serbest” mantığıyla yaşamaya başlıyor.

Dünya artık numara yapmayı bıraktı. İdealler kapı dışarı edildi. Kurallar birer formaliteye dönüştü. Uluslararası hukuk, güçlü olanların boynundaki dekoratif bir kurdeleden ibaret. Özbekistan’ın ise yanılgıya düşme lüksü yok.

Özbekistan, bu yeni coğrafyada hata yapma hakkına sahip değil. “Dostluk” lüksünü göze alamaz. Devlerin hiçbiri dost değildir; Rusya, Çin, ABD, Avrupa ve Türkiye birer hami değil, oyuncudur. Herkesle konuşulmalı ama asgari düzeyde söz verilmeli. Sadece kritik derecede gerekli olanlar imzalanmalı. Her zaman bir yedek çıkış kapısı açık tutulmalı.

Tek bir bağımlılık bile aslında bir ilmektir. Tek bir ülkeye ihracat, tek bir kaynaktan yatırım, tek bir blokla ittifak; rüzgar yön değiştirdiği an bunların hepsi birer kement haline gelir.

Taşkent’in çeşitliliğe ihtiyacı var. Soğuk bir mantığa. Bir hayatta kalma stratejisine. Birine çok fazla yanaşırsan, diğerleri için yabancılaşırsın. Ağırlığı olmayan bir tarafsızlık oyunu oynarsan, her şeye senin adına karar verirler.

Özbekistan kimsenin askeri durağı olmamalı. Bölgesel bir hegemon da olamaz. Kararlı bir orta ölçekli oyuncu olmalı; sessiz ve inatçı. İçeride metodik bir inşa süreci yürütmeli, dışarıda ise dikkatli bir pazarlık yapmalı. Vatandaşlarına hangi değerlerin aşılandığını dikkatle izlemeli. Eğer iç mantık kinik bir hal alırsa, dış oyuncular her şeyi zayıf bir halka gibi paramparça eder.

Geleceği düşünmeyi öğrenen, anlık çıkar ile borç batağını birbirinden ayırt edebilen ülke, bu kıyma makinesinden daha güçlü çıkacaktır. Geriye kalanlar ise sadece bozuk para niyetine harcanacaktır.