Zeynal Emreliyev: Tahran’da Alarm Çanları: İran’da İnanılmaz Senaryo Gerçekleşebilir

İran’daki protesto gösterileri dinmek bilmiyor ve ülke içindeki gerilim yeni bir aşamaya geçiyor. The Times gazetesinin haberine göre, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, güvenlik güçlerinin protestoları kontrol altına almakta başarısız olma ihtimalini göz önünde bulundurarak Tahran’dan tahliye planı hazırladı. İç istikrarın zayıfladığı bu ortamda dış baskılar da artıyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran’a karşı yeni saldırılar düzenlenmesini ihtimal dışı bırakmadığını açıkladı. Tüm bunlar, bölgedeki risklerin arttığını ve İran çevresindeki durumun daha da karmaşıklaştığını gösteriyor.
Konuyla ilgili News24.az’a konuşan siyaset bilimci Zeynal Emreliyev, İran’ın dini liderinin ülke dışına çıkarılması ihtimalinin sadece bir güvenlik meselesi olmadığını, aynı zamanda mevcut rejimin fiilen sonu anlamına gelebileceğini belirtti:
“Mevcut siyasi sistem doğrudan Ayetullah Ali Hamaney figürü üzerine kurulu ve bu figürün sahneden çekilmesi ciddi bir siyasi boşluk yaratır. Hamaney ülkeyi terk ederse, bu durum İran İslam Cumhuriyeti’ndeki rejimin çöküş aşamasına geçtiğini açıkça gösterir. Böyle bir durumda ülke önünde iki temel senaryo şekillenebilir:
1. Birinci senaryoya göre: Rejim tamamen çöker ve yerini yeni bir yönetim modeline, yani farklı bir siyasi yapıya sahip bir cumhuriyete bırakabilir. Bu durumda teokratik sistem ortadan kalkar ve İran köklü bir siyasi dönüşüm yaşar.
2. İkinci senaryo ise: Daha yumuşak bir geçiş varyantı olarak değerlendiriliyor. Bu durumda mevcut Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan inisiyatifi ele alarak ülkeyi kademeli olarak liberal bir cumhuriyet modeline yönlendirebilir. Yani dini liderlik makamı sembolik olarak korunur ancak gerçek yönetim cumhurbaşkanı ve sivil kurumların elinde toplanır. Böyle bir senaryonun gerçekleşmesi için Pezeşkiyan’ın Devrim Muhafızları (SEPAH) ile ciddi bir anlaşmaya varması kaçınılmazdır.”
Emreliyev, şu anda ABD ve İsrail tarafından İran’a yönelik askeri darbe ihtimallerinin gündeme gelmesinin de iç süreçleri doğrudan etkileyebileceğini belirtti. Uzmana göre, dış müdahale veya saldırı durumunda halk arasındaki memnuniyetsizlik dalgası daha da güçlenebilir.
İran tarihinde bu tarz durumların daha önce de yaşandığını hatırlatan siyaset bilimci, 2009 cumhurbaşkanlığı seçimlerinden sonra yaşanan olaylara dikkat çekti: “O dönemde Mir Hüseyin Musevi liderliğindeki Yeşil Hareket, fiilen mevcut rejimi sarsma noktasına getirmişti. Ancak Ayetullah Hamaney’in doğrudan talimatıyla güvenlik güçlerinin sert müdahalesi sonucunda protestolar bastırıldı, hareketin liderleri etkisiz hale getirildi ve Musevi hapsedildi.
Yazar: Aqil Qarayev
https://news24.az/dunya/tehranda-heyecan-tebili-iranda-inanilmaz-ssenari-gerceklese-biler?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAc3J0YwZhcHBfaWQKNjYyODU2ODM3OQABHjgK7HeQa8lYIhmXvkfG4vJ8SSJooqkpD12u6KUG-WJ9w24PnvAtvsWetNZP_aem_r5Rs4o8NFcx8fRWJRkLfUA