Vahe Davtyan: Ermenistan’ın Rusya ile Ticaret Hacmi

2025 Yılının En Önemli Sonuçlarından Biri: Ermenistan’ın Rusya ile Ticaret Hacmindeki Çöküş
Aslında bu bir daralma değil, ticaretin doğal (organik) durumuna geri dönüşüdür. İki haneli büyüme illüzyonu, ekonominin yapısal dönüşümünden değil; dış koşulların dayattığı, mücbir sebeplere dayalı “re-export” (yeniden ihracat) işlevinden kaynaklanıyordu.
Erivan bugün, yeni çekim merkezlerine olan siyasi sadakatini göstermek uğruna kendi ekonomik çıkarlarını bilinçli olarak feda etmeye hazır. Ancak yetkililerin hesabı açıkça hatalı: Son yıllardaki ekonomik büyüme, siyasi sistemin nispi meşruiyetini sağlayan asıl unsurdu. Ekonomi büyüdükçe sosyal çelişkiler donduruluyordu. Şimdiyse Moskova’dan uzaklaşma zemininde büyüme yerini durgunluğa, ardından da öngörülebilir bir iç siyasi krize bırakacak.
Bu bağlamda, ABD’nin eski AGİT Büyükelçisi Dan Baer’in “soğuk” realizmi oldukça manidardır: Ona göre Ermenistan, “bağımlılıktan” kurtulmak için uzun bir yol kat etmeli ve birkaç soğuk kışa hazırlıklı olmalıdır. Harika bir formül; özellikle de kışı başkalarının kaynakları ve başkalarının hoşgörüsüyle geçirmek teklif ediliyorsa.
Rakamlar ise metaforlardan çok daha nettir: Ticaret hacmi 12,4 milyar dolardan 6 milyar dolara düştü; Rusya’dan yapılan ithalat ise %58 azaldı. Yeniden ihracat merkezi (re-export hub) rolü kendiliğinden değil, AB ve ABD’nin yaptırım uyumu konusundaki doğrudan baskısıyla kaybedildi.
Ekonomik temel (baz), kendini yeniden hatırlatıyor.