Tokayev, Orta Asya’yı Pakistan Üzerinden Dünyaya Bağlıyor

HİNT OKYANUSUNA ULAŞMAK: Tokayev, Orta Asya’yı Pakistan Üzerinden Dünyaya Bağlıyor

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in önümüzdeki birkaç gün içinde gerçekleştireceği Pakistan ziyareti, bölgenin ekonomik haritasını değiştirecek tarihi bir adımı temsil ediyor. Eğer Kazakistan ve Pakistan, Güney Asya ve Arap Denizi’ne açılan demiryolu projesinde tam mutabakata varırsa, Orta Asya için “sıcak denizlere” (Hint Okyanusu) inme hayali somut bir gerçeğe dönüşecek.
Stratejik Ortaklık ve Nükleer Güç Pakistan
Pakistan, Kazakistan’ın bağımsızlığını Türkiye’den sonra tanıyan ikinci ülkedir. Nükleer bir güç olması, güçlü ordu kapasitesi ve Afganistan’a olan yakınlığıyla stratejik bir öneme sahiptir. Aynı zamanda hem ABD hem de Çin ile yakın ilişkiler yürüten İslamabad, Kazakistan için Güney Asya pazarına açılan en kritik kapı konumundadır.
Projenin Teknik ve Mali Detayları: Trans-Afgan Koridoru
Orta Asya’yı Afganistan üzerinden Güney Asya’ya bağlayacak olan bu devasa lojistik hamle, şu güzergâhı izleyecek:
* Güzergâh: Türkmenistan-Afganistan sınırı (Turgundi) – Herat – Kandahar – Spin Boldak ve ardından Pakistan demiryolu ağı üzerinden Gwadar Limanı.
* Maliyet: Toplamda yaklaşık 7 milyar dolar. Projenin en dikkat çekici noktası, Pakistan ve Afganistan’ın finansman katkısı sağlamayacak olmasıdır.
* Katılımcılar: Kazakistan, Pakistan, Afganistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE). Şubat ayında üçlü bir mutabakat zaptının imzalanması bekleniyor.
* Süre: İnşaatın 3 yıl içinde tamamlanması hedefleniyor.
Jeoekonomik Kazanımlar: 14 Milyar Dolarlık Potansiyel
Hint Okyanusu’na erişim sağlandığında Kazakistan; BAE, Afrika ve ASEAN ülkelerine doğrudan yük taşıyabilecek. 2 milyarlık nüfusa sahip Pakistan-Hindistan pazarı ve Orta Doğu’nun zengin pazarları Kazakistan için erişilebilir hale gelecek. Proje tamamlandığında yıllık ticaret hacminin 14 milyar dolara ulaşması öngörülüyor.
Bölgesel Rekabet: Özbekistan Faktörü
Hattın planlanan güzergâhında Özbekistan’ın devre dışı bırakılması (by-pass) dikkat çekici bir detaydır. Ancak Özbekistan Cumhurbaşkanı Mirziyoyev de kendi Trans-Afgan projesi (UAP) ile bu yarışın içinde kalmak istiyor. Bu durum, bölge ülkeleri arasında “denize ulaşma” noktasında tatlı bir rekabetin başladığını gösteriyor.
Kritik Sorular ve Belirsizlikler
Proje her ne kadar rasyonel ve umut verici görünse de bazı sorular hala cevap bekliyor:
* Bu hat, Rusya’nın da içinde bulunduğu “Kuzey-Güney” koridoruna nasıl entegre edilecek?
* Rusya bu projeye dâhil olacak mı yoksa alternatif mi görecek?
* Bölgedeki güvenlik riskleri (Afganistan ayağı) nasıl minimize edilecek?
Sonuç olarak; “Trans-Pakistan” demiryolu, Kazakistan’ın denize kıyısı olmayan bir ülke olma kısıtlamasını kıracak ve dış politikasındaki “çok vektörlü” yapıyı ekonomik bir zaferle taçlandıracaktır. Buzlar eriyor ve Orta Asya, dış dünyaya kapalı bir havza olmaktan çıkıp küresel ticaretin merkezine doğru ilerliyor.