Temmuz’da S-400’ler Geliyor

BREXIT EUROSKEPTİKLERİ YILDIRABİLİR Mİ?

Mısır Suriye İhvan hareketi ne için oluştu

Şu an Türkiye ve İran ile diyalog zor ve faydasız

Polonya-İsrail Krizi: İsrail’in ‘Polonyalılar Yahudi Soykırımında Destek Oldu’ İddiası

Gündem 25 Şubat 2019
156

Polonya ve İsrail arasında son bir haftadır siyasi ve diplomatik kriz yaşanmakta. Kriz ise İsrail Başbakanı Netanyahu’nun geçen hafta Polonya ziyaretinde “Polonyalıların (Lehlerin) bazıları Yahudi soykırımında Nazilerle işbirliği yaptı” demesiyle başladı. Bunun üzerine Polonya tarafından çok sert bir açıklama geldi ve Polonya Başbakanı İsrail gezisini iptal etti. Sonrasında İsrail tarafı Netanyahu’nun bütün Polonyalıları kastetmediğini ifade etti. Fakat kısa bir süre sonra İsrail Dışişleri Bakanı Katz’ın İsrail televizyonuna verdiği demeçte, “Polonyalılar Yahudi düşmanlığını anne sütünden alıyor” demesi, Polonya ve İsrail arasındaki krizin daha da büyümesine neden oldu. Aslında bu konu geçen sene de gündeme gelmiş ve Polonya, “Yahudi soykırımında destek olduğuyla ilgili Polonya halkına ya da devletine yönelik olarak suçlama yapılmasını yasa dışı sayan bir kanun çıkarmıştı.” Bu yasa AB ve İsrail tarafından ifade özgürlüğüne uymadığı gerekçesiyle eleştirilmişti. İsrail Cumhurbaşkanı Rivlin ise, “Birçok Polonyalı o dönem Nazilere karşı savaşırken, Polonya ve bazı Polonyalıların, Yahudilerin yok edilmesinde parmağı var” diyerek kanuna tepki göstermişti.
Meselenin tarihine dönersek, İkinci Dünya Savaşı 1 Ekim 1939’da Almanların Polonya’yı işgal etmesiyle başladı. Savaş sırasında Polonya Nazi Almanyası’nın işgali altındaydı. Bu işgal sırasında Polonya’da üç milyon Yahudi öldürüldü. Polonya’da birçok Yahudi soykırım kampı bulunmakta. Polonya bu kamplar için İsrail tarafından “Polonya ölüm kampları” tabirinin kullanılmasına ise şiddetle karşı çıkıyor. Hatta bu tabiri kullananlara Polonya yargısı cezai yaptırım uyguluyor.
2015 yılında Polonyalı Tarihçi Profesör Jan Tomasz Gross bir makalesinde, Polonyalıların savaş sırasında Almanlardan daha fazla Yahudi katlettiğini iddia etmiş ve bu iddiasından sonra Polonya savcılığı tarafından soruşturma geçirmişti. Bu ifade Polonya’da şok etkisi yaratmış ve büyük tepki çekmişti. İddialardan biri ise II. Dünya Savaşı sırasında Polonya’nın Jedwabne şehrinde birçok Lehin Almanlara işbirliği yapıp, Yahudi komşularını Almanlara ihbar ettiği. Bir diğer iddia ise, Yahudi çocukları yakalayıp para karşılığı Nazilere satan Polonyalıların ve Yahudilere şantaj yapıp Nazilere ihbar etmemek için para isteyen Polonyalıların olduğu.
Bütün bu iddialar ise Alman-Nazi işgalinde canı çok yanmış olan Polonya için kabul edilemez gözüküyor. Çünkü Polonya tarihinde ve kimlik inşasında, Lehlerin başta 1944’teki Varşova Ayaklanması (powstanie warszawskie) olmak üzere, Nazilere karşı mücadelesi destansı bir şekilde anlatılmakta. İsrail’in iddiaları ise Polonya kimliğinde ontolojik sorun ve travma yaratabilecek boyutta.

Polonya’da son yıllarda ırkçılık ve soykırım tartışmalarının artmasındaki ve İsrail’in Polonya’ya yüklenmesindeki nedenlerden birisi ise Polonya’daki sağcı PiS (Hukuk ve Adalet Partisi) iktidarıyla birlikte milliyetçiliğin ve Katolik muhafazakarlığın siyasallaşıp; Müslüman, Yahudi ve göçmen karşıtlığının artması. Polonya’daki ırkçı kesimler, iktidarın milliyetçi-muhafazar politikalarıyla kendilerine daha fazla güven duymakta. Uluslararası raporlara göre Polonya’da ırkçı saldırılar gerçekleştirenler yeterli cezaya çarptırılmamakta. Irkçılık aynı zamanda Polonya’da normatif bir değişime uğramakta. Varşova Üniversitesi’nden Siyaset Bilimci arkadaşımın aktardığına göre, “önceden Polonya’da ırkçı olduğunu söylemek çok ayıp bir davranışken ve ırkçı insanlar bunu gizleme gereği duyarken; artık ırkçı olanlar ırkçı olduklarını ve yabancı karşıtı olduklarını çok rahat ifade edebiliyorlar.” Aynı zamanda Polonya’da her kasım ayında gerçekleşen bağımsızlık yürüyüşü adeta ırkçı grupların gösterisine dönüşmekte. Bu yürüyüşlerde, “İslam değil, laik değil, sadece Katolik Polonya”, “Safkan Polonya”, “Avrupa beyazdır beyaz kalacak”, “Yahudilerin gücü kırılmalı” şeklinde sloganlar atılmakta. İlginç ve paradoksal olan noktalardan birisi ise; Polonya Nazi işgali ve katliamından çekmiş olmasına rağmen, Polonya milliyetçilerinin çelişkili bir biçimde zaman zaman gamalı haç figürleri kullanmaları ve Nazi işareti yapmaları. Aynı zamanda başta Polonya Başbakanı olmak üzere Polonya kamuoyundaki genel düşünce, Polonya’da hiçbir terör saldırısının gerçekleşmemesinin temel nedeninin Polonyalıların ülkelerine hiçbir Müslüman göçmen almamasından kaynaklandığı.

Sonuç:

Polonya’da artan ve sosyolojik taban bulan ırkçılıkla birlikte, Polonyalıların Yahudi soykırımında destek olduğu iddiası çok daha fazla gündeme gelmeye başladı. Soykırım tartışması aynı zamanda İsrail tarafından Polonya’ya baskı aracı olarak kullanılıyor. Polonyalıların Yahudi soykırımında Almanlara yardımda bulunduğu iddiasını Polonya açısından kritik hale getiren ve Polonya’nın yumuşak karnı olmasına neden olan ise üç nokta var. Birincisi, dünya siyaseti ve medyasında etki olan Yahudi lobisinin, Polonya’nın Yahudi soykırımında rolü oldu şeklinde Polonya üzerinde yıkıcı bir algı yaratma ihtimali. İkincisi, bu iddiaların Yahudilerin Polonya’dan yüklü tazminat almasına kadar gidebilme ihtimali. Üçüncüsü, koyu Katolik olan Polonya üzerinden anti-semitizm tartışmalarının gerçekleşmesinin, Katolikliğin antisemitist köklere sahip olup olmadığı şeklinde büyük bir tartışmayı doğurabilme potansiyeli.

Ümit Nazmi Hazır
Rusya ve Doğu Avrupa Araştırmacısı
Higher School of Economics, Moskova

Kaynakça:
1. “Дипломатический кризис: Израиль не извиняется, Польша не сдается”, (https://news.israelinfo.co.il/world/77922)
2. Emrah Dokuzlu, “Polonya ile İsrail Arasında Soykırım Tartışması”, Anadolu Ajans, (https://www.aa.com.tr/tr/analiz-haber/polonya-ile-israil-arasinda-soykirim-tartismasi/1064953#)
3. “Israel’s accusation that Poles collaborated with Nazis called ‘racist insult’ by Polish PM”, Independent”, (https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/israel-poland-nazis-holocaust-world-war-2-benjamin-netanyahu-katz-a8792031.html)

Yorumlar