Temmuz’da S-400’ler Geliyor

BREXIT EUROSKEPTİKLERİ YILDIRABİLİR Mİ?

Mısır Suriye İhvan hareketi ne için oluştu

Şu an Türkiye ve İran ile diyalog zor ve faydasız

KEŞMİR SORUNUNUN ÇOKLU BOYUTU

Gündem 12 Nisan 2019
160

Keşmir sorunu dendiğinde aklımıza ilk olarak, günümüzde Hindistan ve Pakistan arasındaki gergin, zaman zaman çatışmalara sahne olan ilişkilerin kaynağındaki mesele geliyor. Ancak Keşmir sorununun iki ülke arasındaki gerginlik ve çatışmalara kaynak olması sorunun asıl niteliğini açıklamıyor; sorun Hindistan ve Pakistan arasında toprak anlaşmazlığı; zira her iki devlet de kuruldukları 1947 yılından önce Cemmu ve Keşmir Prensliği olan toprakların tamamı üzerinde hak iddia ediyor.
Cemmu ve Keşmir Prensliği’ne ait toprakların tamamı üzerinde iki devletin hak iddia etmesi sorunun birinci boyutu; sorunun bu birinci boyutunun çözümü için Birleşmiş Milletler’in önerisi, Cemmu ve Keşmir’in Hindistan ya da Pakistan’a katılımı hususunun demokratik yollarla çözülmesi; yani referandum yapılması… Ancak Birleşmiş Milletler’in önerdiği referandum, her iki devlet tarafından da tercih edilmiyor olmalı ki, bunca yıldır Keşmir’de bir referandum gerçekleşmedi.
Birleşmiş Milletler’in referandum önerisi, Keşmir sorununun birinci boyutu olarak adlandırdığım kısmına çözüm olabilir; ancak sorunun ikinci boyutu olarak adlandırdığım kısmına çözüm olmaz.
Nedir bu ikinci boyut?
Keşmir sorununun ikinci boyutu, bir zamanlar Cemmu ve Keşmir Prensliği’nin ülkesi olan ve günümüzde Hindistan ve Pakistan arasında Kontrol Hattı ile bölünmüş coğrafya üzerinde yaşayan halkın tercihlerinin sadece iki devletten birine bağlanmak ile sınırlı olmadığı; halk arasında bağımsız bir Keşmir devleti kurulması yönündeki arzunun mevcudiyeti dikkat çekecek önemde… Mesela 2010 yılında bölgede gerçekleştirilen bir anket, ankete katılanların yaklaşık yarısının bağımsız Keşmir istediklerini göstermiş; Pakistan yönetimindeki Keşmir’de ankete katılanların %44’ü, Hindistan yönetimindeki Keşmir’de %43’ü bağımsızlık istiyor. Üstelik bağımsız bir Keşmir devletini hedefleyen örgütlerin mevcudiyeti cabası…Bu örgütler içinde en bilineni Cemmu ve Keşmir Kurtuluş Cephesi (JKLF). 1977 yılında Birleşik Krallık’ta kurulan JKFL yapılanması aslen Pakistan yönetimindeki Keşmir’de; bununla birlikte JKFL’nin Avrupa’nın pek çok ülkesinde şubelerinin bulunduğu bilinmekte.
Keşmir coğrafyasında Hindistan’a ya da Pakistan’a bağlanmak istemeyen, bağımsız bir Keşmir devleti kurulmasından yana Keşmirliler ve örgütler olduğu müddetçe, Keşmirlilere “hangi devlete katılmak istiyorsunuz?” sorusunun yöneltileceği bir referendumun gerçekleştirilmesinin Keşmir sorununu çözmesini beklemek fazlaca iyimserlik olur.
Dolayısıyla Keşmir sorununa yönelik çözüm önerileri üzerinde çalışılacak ise Keşmir sorununun ikinci boyutu olarak adlandırdığı husus dikkate alınmalıdır.
Çünkü Keşmir sorunu –maalesef- çok boyutludur.

Doç. Dr. Dilek YİĞİT

Yorumlar