Լեւոն Տեր-Պետրոսյան. Իմ եւ Նիկոլ Փաշինյանի հարաբերությունների մասին

NAZARBAYEV RUSİYAYA MARAQLI MESAJLAR GÖNDƏRİR

Трудный союз. Смогут ли Россия и Турция договориться по Сирии

7-8 տարի հետո մեզ սպասվում է դեպոպուլյացիա. Մենք շատ ենք ուշացել

Kenan’ın günlüğünden: Ortadoğu mu Uzakdoğu mu

Gündem 22 Ocak 2019
57

Obama ABD başkanı olduğu 2009 yılından itibaren ABD’yi Ortadoğu’dan uzaklaştırmaya ve Uzakdoğu’ya odaklanmaya çalışmıştı. Trump da aynı şekilde siklet merkezi olarak Pasifik bölgesini ve Çin’le olan rekabeti görüyor.

Obama iktidara geldiğinde kendisini ”ABD’nin ilk Pasifik Başkanı” olarak bile nitelendirmişti. BOP özü itibariyle küçük Bush’un projesi iken Obama’dan beri Pasifik ABD siyasetinde öncelikli alan haline geldi.

Tabi Ortadoğu Uzakdoğu’dan bağımsız bir bölge değil. Ortadoğu’nun enerji kaynaklarının akış güzergahını kontrol etmek AB ve Çin’in hayat damarlarını kontrol etmek demek ancak gelinen noktada bunun özellikle Çin açısından yeterli olmadığı görülmüş vaziyette…

Obama Irak’tan asker çekti, İran ile nükleer anlaşma yaptı, Afganistan’daki asker sayısını da azaltmaya çalışıyordu. Ancak Arap baharı ile beraber Ortadoğu yeniden ilgilerin odaklandığı merkez haline geldi. Arap baharının tamamen otantik bir hareket mi olduğu yoksa dışarıdan tetiklenen bir girişim mi olduğu konusunda tartışmalar devam ediyor.

Trump da İran ile olan nükleer anlaşmayı bozmuş olmakla beraber, dış politikada Çin’le olan rekabeti merkeze koydu. Bush yönetimini Ortadoğu’daki faaliyetlerinden dolayı en fazla eleştiren de yine Trump oldu.

Ortadoğu’dan Pasifik’e dönmek isteyen Obama Arap Baharı ile karşı karşıya kalmışken, Trump’ın önce Suriye sonra Irak ve Afganistan’dan çekileceğini açıklaması üzerine bu defa bir terör dalgası ortalığı sarmaya başladı.

ABD’nin Ortadoğu’dan uzaklaşması İsrail’i tedirgin ederken, Uzakdoğu’ya odaklanması da Çin’i rahatsız ediyor. Dolayısıyla yaşanan terör hadiselerini bir de İsrail ve Çin ekseninde ele almakta fayda var.

Daha önce gerek İŞİD’in ve gerekse El Nusra’nın İsrail’e sistematik saldırılarda bulunmadığını yazmıştım. Gerek bu örgütlerin açıklamaları ve gerekse İsrail istihbaratının beyanları bunu teyid ediyor. Dolayısıyla Trump’ın çekilme kararı sonrasında yaşanan hadiselerin bir İsrail bağlantısı olma olasılığı var. İsrail ABD’nin bölgeden ayrılmaması için çaba harcıyor, bu kesin…

Öte yanda ABD’nin ilgisini Ortadoğu’dan Çin’e kaydırmasını Çin de istemiyor. Çin Taliban ilişkisi bu noktada önem kazanıyor. Taliban’ın Afgan hükümetine yönelik büyük saldırısının bir de bu yönden incelenmesinde fayda var. Çin Ortadoğu’dan uzaklaşan ABD’nin kendi üzerinde daha ciddi bir baskı unsuru olacağının farkında. Dolayısıyla ABD’nin Afganistan’ı da içine alan Büyük Ortadoğu’da başının ağrımasını ve bölgedeki bataklıkta oyalanmasını ister.

ABD’nin Ortadoğu’dan uzaklaşıp Uzakdoğu’ya odaklanmasını istemeyen İsrail ve Çin’in aralarındaki ilişkilere de bakmakta fayda var. İsrail Çin ilişkisi Türkiye’de genelde gözden kaçan bir ilişkidir. Mesela Çin’in yaptığı teknolojik casusluk faaliyetlerinde bazı İsrail firmalarının rol oynadığına dair iddialar var. Ayrıca İsrail’in Çin’de Çin’in de İsrail’de ciddi yatırımları var. Mesela ABD donanmasının da kullandığı Hayfa Limanı’nın işletmesinin Çin’e devredilmesi çok önemli bir gelişmeydi… Yine Huewai ve ZTE ile İsrail ilişkileri ABD’nin de dikkatini çekiyor… Geçen Bolton İsrail’i ziyaret ettiğinde bu konuların hepsi gündeme geldi. Bizimkiler kendilerini dünyanın merkezi zannettiklerinden bu hususlar bizim basında pek yer almadı…

Şimdi ABD dış politikasının siklet merkezinin Ortadoğu olmasını isteyenlerle Pasifik’e kaydırmak isteyenler arasında bir çekişme var. ABD’nin Ortadoğu’da kalmasını ve dikkatini buraya yoğunlaştırmasını isteyen iki güç İsrail ve Çin… Abartılı İslam ve Müslüman düşmanlığı da yine bu iki ülkeye yarıyor. Böylece hem kendi zulümleri meşruiyyet kazanıyor hem de dikkatleri üzerlerinden uzaklaştırıyorlar.

Bu iki ülkenin bölgedeki unsurlarla ve birbirleriyle olan ilişkilerini çok iyi analiz etmek lazım…. Radikal islamcı terörün sadece ABD ve İsrail ile değil Çin ile de ciddi bağlantıları var. Çin bağlantısı hep gözlerden kaçtı ve kaçıyor….

22/1/2019

Kenan ŞAHİN

Yorumlar